Cây Phù Dung

Bà con mình chắc chẳng lạ gì loài hoa “sáng nở tối tàn”, sớm trắng chiều hồng đầy vẻ kiêu sa này. Nhưng có lẽ ít ai ngờ rằng, đằng sau vẻ đẹp mỏng manh ấy, phù dung lại là một vị thuốc “giấu mình” với khả năng giải độc, tiêu sưng cực kỳ nhạy bén mà ông cha ta đã truyền đời sử dụng.

Nhiều phen Lão đi thăm bà con ở các vùng quê, thấy cây phù dung trồng đầy dậu thưa chỉ để làm cảnh mà tiếc hùi hụi. Cái thứ cây này, từ lá đến hoa đều như những “chiến sĩ” thầm lặng, sẵn sàng ứng cứu mỗi khi cơ thể bà con bị nhiệt độc xâm lấn, gây nên những mụn nhọt, sưng tấy đau nhức khôn nguôi.

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Cây phù dung còn được gọi với cái tên rất gần gũi là mộc phù dung hay địa phù dung. Đây là loại cây thân gỗ nhỏ, cành lá sum suê và được bao phủ bởi một lớp lông mềm mại như nhung. Điểm đặc biệt nhất chính là đóa hoa phù dung, nó có khả năng thay đổi màu sắc theo thời gian trong ngày do sự biến đổi của chất màu bên trong cánh hoa.

Trong y học cổ truyền, chúng ta thường dùng lá và hoa để làm thuốc. Lá phù dung to, chia thành nhiều thùy trông như bàn tay xòe ra hứng lấy tinh túy của đất trời. Cây thường mọc hoang hoặc được trồng làm cảnh khắp nơi trên đất nước mình, chỉ cần một mảnh đất đủ nắng là phù dung sẽ khoe sắc và sẵn sàng cho vị thuốc quý.

Cây phù dung có hoa biến đổi màu trong ngày rất rực rỡ
Cây phù dung có hoa biến đổi màu trong ngày rất rực rỡ
Ảnh đại diện
Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Cách thu hoạch – sơ chế

Để giữ được trọn vẹn dược tính, việc thu hoạch cũng cần cái tâm và sự hiểu biết của người thầy thuốc. Hoa phù dung thường được hái vào lúc hoa vừa nở rộ, sau đó đem phơi trong bóng râm cho khô dần hoặc sấy nhẹ để giữ màu. Nếu bà con dùng tươi thì hái lúc nào cũng được, nhưng hái vào buổi sáng sớm khi sương còn đọng là tốt nhất.

Đối với lá, bà con có thể thu hái quanh năm. Sau khi hái về, chúng ta rửa sạch bụi bẩn, có thể dùng tươi ngay bằng cách giã nát để đắp, hoặc phơi khô, nghiền thành bột mịn để dành dùng dần. Lão dặn bà con phải bảo quản dược liệu ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc kẻo làm mất đi cái “khí” quý báu của vị thuốc.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Theo những gì Lão được học và đúc kết từ thực tế, phù dung có vị cay, tính bình, quy vào hai kinh phế và thận. Công năng chính của nó là thanh nhiệt, giải độc, lương huyết (làm mát máu) và tiêu thũng. Nó giống như một luồng gió mát rượi thổi vào những nơi đang bị “hỏa độc” thiêu đốt trong cơ thể bà con vậy.

Đông y nhìn nhận mụn nhọt, sưng tấy thường do nhiệt độc tích tụ lâu ngày mà thành. Khi đó, phù dung đóng vai trò như một vị “thống soái” giúp bài trừ độc tố ra ngoài, làm dịu đi sự đau nhức và giúp vết thương mau chóng kéo da non. Nhờ tính bình nên vị thuốc này khá lành tính, giúp điều hòa khí huyết tại vùng bị tổn thương rất hiệu quả.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Khoa học ngày nay cũng đã bắt tay vào tìm hiểu loài hoa này và phát hiện ra trong phù dung chứa nhiều hoạt chất quý như flavonoid, tannin và các hợp chất chống oxy hóa. Những thành phần này có khả năng kháng khuẩn, kháng viêm rất mạnh, giúp ức chế sự phát triển của một số loại vi khuẩn gây nhiễm trùng da.

Đặc biệt, tác dụng giảm sưng và giảm đau của phù dung được giới y học hiện đại đánh giá cao. Khi đắp lá phù dung lên vùng da bị viêm, các hoạt chất sẽ thấm sâu, giúp làm co mạch và giảm tình trạng xung huyết, từ đó làm dịu đi cảm giác căng tức, khó chịu cho người bệnh một cách nhanh chóng.

Các bài thuốc ứng dụng

Phù dung có thể dùng độc vị hoặc phối hợp với các vị thuốc khác để tăng cường hiệu quả điều trị. Tùy vào tình trạng bệnh mà chúng ta có cách gia giảm khác nhau.

Trị mụn nhọt, sưng tấy giai đoạn đầu

Khi mụn vừa mới chớm, còn đỏ và đau nhức, bà con có thể áp dụng bài thuốc đơn giản mà cực nhạy này.

  • Bài thuốc số 1: Dùng lá phù dung tươi, rửa sạch với nước muối loãng, sau đó giã nát cùng một chút muối ăn. Bà con đem đắp trực tiếp lên vùng bị sưng, dùng băng gạc cố định lại. Khi thuốc khô thì thay miếng khác, làm ngày 2 đến 3 lần sẽ thấy dịu hẳn.
  • Bài thuốc số 2: Nếu không có lá tươi, bà con dùng bột lá phù dung khô trộn với mật ong hoặc nước cốt chanh thành hỗn hợp sệt rồi đắp lên vết mụn. Cách này giúp “gom mủ” và tiêu sưng rất nhanh.

Hỗ trợ điều trị viêm tuyến vú

Đây là nỗi khổ của nhiều chị em phụ nữ khi nuôi con nhỏ, phù dung chính là người bạn đồng hành tin cậy trong trường hợp này.

  • Bài thuốc số 1: Hoa phù dung và kim ngân hoa với lượng bằng nhau. Đem sắc nước uống hàng ngày kết hợp với việc dùng lá phù dung tươi giã nát đắp bên ngoài. Sự kết hợp “trong đánh ra, ngoài đánh vào” này giúp thông tia sữa và giảm viêm nhiễm cực tốt.
Đây là vị thuốc trị mụn nhọt rất nổi tiếng
Đây là vị thuốc trị mụn nhọt rất nổi tiếng

Lưu ý kiêng kỵ

Dẫu phù dung lành tính nhưng Lão cũng phải dặn bà con vài điều để dùng cho đúng. Tuyệt đối không đắp phù dung lên những vết thương đã bị loét sâu hoặc có dấu hiệu hoại tử mà không có sự chỉ dẫn của thầy thuốc. Với bà con có cơ địa quá nhạy cảm, khi đắp nếu thấy ngứa hay nổi mẩn đỏ thì nên dừng lại ngay vì có thể da bà con không hợp với lớp lông trên lá.

Phụ nữ đang mang thai cũng cần thận trọng, tốt nhất là nên hỏi ý kiến Lão trước khi dùng đường uống. Dược liệu dù tốt đến đâu cũng cần “đúng người, đúng bệnh” thì mới phát huy được hết cái tâm sức của cây thuốc.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Khi cơ thể đang bị mụn nhọt hay viêm nhiễm, bà con cần chú ý đến chế độ ăn uống. Hãy tránh xa những thứ đồ cay nóng, chiên xào nhiều dầu mỡ hay rượu bia, bởi chúng giống như đổ thêm dầu vào lửa, khiến tình trạng nhiệt độc thêm trầm trọng. Thay vào đó, bà con nên uống nhiều nước lọc, ăn thêm rau xanh và các loại quả mát như cam, bưởi.

Bên cạnh đó, việc giữ gìn vệ sinh thân thể và nghỉ ngơi điều độ là cực kỳ quan trọng. Tâm trí thoải mái, cơ thể sạch sẽ thì khí huyết mới lưu thông, giúp vị thuốc phù dung phát huy tối đa công hiệu trị bệnh từ gốc.

Nếu bà con còn băn khoăn về cách dùng hay muốn tìm hiểu kỹ hơn xem tình trạng của mình có hợp với vị thuốc này không, đừng ngần ngại nhắn cho Lão qua Zalo 0972606773. Lão luôn sẵn lòng lắng nghe và dặn dò bà con tận tình để sớm lấy lại sức khỏe.

Mong bà con luôn biết trân quý những vị thuốc ngay quanh mình để thân thể luôn được bình an.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!