Cây Bách Bộ

Trong đời sống thường ngày, có những cơn ho dai dẳng cứ bám riết, uống thuốc tây thì đỡ được chốc lát rồi lại tái. Nhiều bà con từng thở dài, bảo rằng chỉ mong có vị thuốc nào vừa lành, vừa bền, giúp cái ngực nhẹ đi, hơi thở sâu lại. Trong kho tàng Nam y, có một vị thuốc mộc mạc mà Lão vẫn thường nhắc tới trong những ca ho lâu ngày, đó là cây bách bộ.

Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Họ tên

Số điện thoại

Gửi tư vấn

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Để hiểu được vì sao bách bộ lại quý, ta cần nhìn từ gốc gác của nó. Bách bộ là cây dây leo, thân mềm, lá xanh thẫm, mọc hoang nhiều ở vùng đồi núi, ven rừng, đất ẩm. Bộ phận làm thuốc chính là rễ củ, hình thoi hoặc hình trụ, bên trong trắng ngà, vị ngọt nhẹ pha chút đắng.

Ở nước ta, bách bộ phân bố khá rộng từ miền núi phía Bắc đến một số tỉnh miền Trung. Dân gian quen gọi là dây bách bộ, bách bộ nam, thường được bà con đào về phơi khô để dành dùng dần khi nhà có người ho, nhất là trẻ nhỏ và người già.

Cách thu hoạch – sơ chế

Khi đã biết mặt mũi cây thuốc, việc thu hái cũng cần đúng thời. Bách bộ thường được đào vào mùa thu đông, lúc cây đã tàn lá, dược tính tập trung nhiều nhất ở rễ. Đào xong phải rũ sạch đất, cắt bỏ rễ con, chỉ giữ phần củ chắc.

Rễ bách bộ sau khi rửa sạch có thể dùng tươi hoặc thái lát phơi khô. Khi phơi nên chọn chỗ nắng nhẹ, thoáng gió, tránh phơi gắt làm củ sạm, mất mùi. Sơ chế cẩn thận thì bách bộ để được lâu mà dược tính vẫn tròn đầy.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Theo Đông y, bách bộ có vị ngọt, đắng nhẹ, tính hơi ôn, quy vào kinh Phế. Cái ôn này không gắt, không làm khô họng, nên dùng được cho nhiều thể ho khác nhau. Đông y coi Phế là tạng chủ về hô hấp, khi phế khí yếu thì ho, khò khè, khó thở sẽ sinh ra.

Công năng chính của bách bộ là nhuận phế, chỉ khái, sát trùng. Hiểu nôm na, vị thuốc này vừa làm dịu niêm mạc phế quản, vừa giúp cắt cơn ho, lại hỗ trợ tiêu diệt các yếu tố gây kích thích đường thở. Vì thế, bách bộ thường có mặt trong các bài thuốc trị ho lâu ngày, ho do phế hư.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Nhìn theo góc độ y học hiện đại, rễ bách bộ chứa nhiều hoạt chất có tác dụng ức chế trung tâm ho, làm giảm phản xạ ho. Một số nghiên cứu còn ghi nhận khả năng kháng khuẩn, kháng ký sinh trùng đường hô hấp của dược liệu này.

Chính vì vậy, bách bộ thường được ứng dụng hỗ trợ trong các trường hợp viêm phế quản, ho khan, ho có đờm kéo dài. Tuy nhiên, Tây y cũng nhấn mạnh việc dùng đúng liều, đúng đối tượng để tránh kích ứng không mong muốn.

Các bài thuốc ứng dụng

Từ lý luận Đông y đến thực tế, bách bộ hiếm khi dùng đơn lẻ mà thường phối hợp cùng các vị khác để tăng hiệu quả. Tùy mục đích, cách dùng sẽ linh hoạt.

Bài thuốc trị ho khan, ho lâu ngày

Bách bộ khô khoảng mười hai gam, sắc cùng tang bạch bì và cát cánh. Uống ngày một thang, chia hai lần. Bài này giúp nhuận phế, giảm ho, thích hợp cho người ho dai dẳng, cổ họng khô rát.

Bài thuốc hỗ trợ ho có đờm

Bách bộ phối hợp với trần bì, bán hạ, thêm chút cam thảo. Cách này vừa chỉ ho, vừa hóa đờm, làm đường thở thông thoáng hơn, nhất là khi trời lạnh, ẩm.

Lưu ý kiêng kỵ

Dù là vị thuốc lành, bách bộ vẫn cần dùng đúng. Người đang sốt cao, ho do ngoại tà thực nhiệt thì không nên dùng đơn thuần. Phụ nữ có thai, trẻ nhỏ cần được thầy thuốc gia giảm liều cho phù hợp.

Lão vẫn thường dặn, thuốc Nam quý ở chỗ hợp người, hợp bệnh. Dùng sai thì lợi ít mà hại nhiều, bà con chớ tự ý lạm dụng.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Muốn phế khỏe, ngoài thuốc còn cần dưỡng sinh. Khi dùng bách bộ, bà con nên giữ ấm cổ ngực, tránh gió lạnh lùa thẳng vào. Ăn uống thanh đạm, hạn chế đồ cay nóng, rượu bia để phế được nghỉ ngơi.

Tập thở sâu mỗi sáng, đi bộ nhẹ nhàng, ngủ đủ giấc cũng là cách nuôi dưỡng phế khí từ gốc. Thuốc chỉ là một phần, nếp sống mới là nền lâu dài.

Kết lại, bách bộ là vị thuốc giản dị mà hữu ích, nhưng để phát huy hết giá trị, vẫn cần xem xét cơ địa và tình trạng cụ thể của từng người. Nếu bà con còn băn khoăn chưa biết dùng thế nào cho đúng, có thể trao đổi trực tiếp để Lão tư vấn kỹ hơn, tránh dùng theo truyền miệng.

Bà con cần tư vấn cụ thể về cách dùng bách bộ hay phối hợp dược liệu theo thể trạng riêng, cứ nhắn cho Lão qua Zalo 0972606773, Lão sẽ xem xét cẩn thận rồi mới dặn dò.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc