Cây Sơn Tra

Trong kho tàng dược liệu Nam y, có những vị thuốc nhìn mộc mạc, quen như trái cây vườn nhà, nhưng khi dùng đúng lại giúp cơ thể nhẹ đi từng chút một. Sơn tra là một vị như thế, vị chua dịu mà thấm, thường được nhắc đến khi bụng dạ nặng nề, mỡ máu cao hay ăn uống khó tiêu. Lão xin kể bà con nghe câu chuyện về vị thuốc này, để hiểu và dùng cho đúng người, đúng lúc.

Ảnh đại diện
Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Trước khi bàn đến công năng, cần hiểu rõ hình hài và nguồn gốc của cây sơn tra để bà con dễ nhận biết. Trong Đông y, hiểu đúng vị thuốc ngay từ đầu đã là nửa phần hiệu quả.

Sơn tra còn gọi là táo mèo, tên khoa học là Crataegus, thuộc họ hoa hồng. Cây mọc nhiều ở vùng núi cao phía Bắc nước ta như Yên Bái, Sơn La, Lào Cai, nơi khí hậu mát mẻ, đất núi đá. Bộ phận dùng làm thuốc chủ yếu là quả chín, khi còn giữ được vị chua tự nhiên.

Cây sơn tra là loại cây khá quen thuộc
Cây sơn tra là loại cây khá quen thuộc

Cách thu hoạch – sơ chế

Vị thuốc tốt không chỉ nằm ở giống cây mà còn ở cách thu hái và sơ chế. Sơn tra thường được thu hoạch vào cuối thu, khi quả đã chín già, vỏ ngả vàng hoặc đỏ sẫm.

Sau khi hái, quả được rửa sạch, bỏ cuống và hạt, rồi thái lát mỏng. Có thể dùng tươi hoặc phơi sấy nhẹ cho khô để bảo quản lâu. Khi sao vàng nhẹ, sơn tra sẽ tăng tác dụng tiêu thực, giảm bớt tính chua gắt.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Đông y nhìn sơn tra không chỉ qua vị chua mà còn qua cách nó tác động đến tạng phủ. Hiểu y lý thì mới dùng thuốc không bị lệch.

Sơn tra có vị chua ngọt, tính hơi ôn, quy vào kinh Tỳ, Vị và Can. Công năng chính là tiêu thực hóa tích, hoạt huyết tán ứ, làm mềm những chỗ trệ tắc trong cơ thể.

Khi ăn uống nhiều thịt cá, dầu mỡ, tỳ vị bị quá tải, sơn tra giúp tiêu bớt thức ăn ứ đọng. Với người khí huyết lưu thông kém, mạch máu như dòng nước bị bồi lắng, sơn tra hỗ trợ làm cho dòng chảy thông hơn.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Dưới góc nhìn y học hiện đại, sơn tra được nghiên cứu khá nhiều về tác động lên chuyển hóa và tim mạch. Những phát hiện này phần nào lý giải kinh nghiệm dùng thuốc của cha ông ta.

Các hoạt chất flavonoid và acid hữu cơ trong sơn tra giúp hỗ trợ giảm mỡ máu, cải thiện tuần hoàn và có tác dụng chống oxy hóa. Một số nghiên cứu cho thấy sơn tra giúp tăng co bóp cơ tim nhẹ, hỗ trợ huyết áp ổn định ở người rối loạn mỡ máu mức độ nhẹ.

Các bài thuốc ứng dụng

Sơn tra không đứng một mình mà thường đi cùng các vị khác để phát huy đúng hướng. Tùy mục đích sử dụng, cách phối hợp sẽ khác nhau.

Hỗ trợ tiêu hóa, đầy bụng

Sơn tra thái lát, sao vàng, hãm nước uống sau bữa ăn nhiều đạm. Vị chua nhẹ kích thích tiêu hóa, giúp bụng nhẹ hơn, không còn cảm giác ứ trệ.

Hỗ trợ mỡ máu, huyết ứ

Sơn tra phối hợp với quyết minh tử, trạch tả, dùng sắc uống từng đợt. Bài này thường áp dụng cho người trung niên ăn uống nhiều dầu mỡ, vận động ít.

Quả sơn tra khô là vị thuốc dùng trong nhiều bệnh lý khác nhau
Quả sơn tra khô là vị thuốc dùng trong nhiều bệnh lý khác nhau

Lưu ý kiêng kỵ

Không phải ai dùng sơn tra cũng hợp. Người tỳ vị hư hàn, hay đau bụng đi ngoài, không nên dùng nhiều vì vị chua dễ làm bụng khó chịu hơn.

Phụ nữ mang thai cần thận trọng, không tự ý dùng liều cao vì sơn tra có tính hoạt huyết. Dùng thuốc nên có thầy thuốc theo dõi, tránh lạm dụng.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Dùng sơn tra hiệu quả hơn khi kết hợp với lối sống điều độ. Ăn uống vừa phải, giảm bớt thịt mỡ, tăng rau xanh sẽ giúp tỳ vị nhẹ gánh.

Đi bộ chậm mỗi ngày, xoa bụng theo chiều kim đồng hồ sau bữa ăn cũng là cách dưỡng sinh đơn giản. Thuốc chỉ hỗ trợ, còn gốc vẫn là nếp sinh hoạt hàng ngày.

Kể đến đây, Lão mong bà con hiểu rằng sơn tra là vị thuốc quý khi dùng đúng người, đúng thời. Nếu bà con đang phân vân không biết thể trạng mình có hợp hay không, có thể trao đổi cụ thể hơn để Lão xem xét và hướng dẫn liều lượng phù hợp.

Bà con cần tư vấn kỹ hơn về cách dùng sơn tra hay phối hợp dược liệu theo thể trạng riêng, cứ nhắn cho Lão qua Zalo 0972606773, Lão sẽ trao đổi cặn kẽ từng chút.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!