Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi:
BS CKII Lê Hữu Tuấn
Thầy thuốc ưu tú
BS CKII Lê Hữu Tuấn
Hơn 40 năm kinh nghiệm
  • Nguyên PGĐ chuyên môn TTKTC bệnh viện YHCT Trung Ương
  • Viện phó Viện y dược cổ truyền dân tộc
  • PGĐ chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc
  • Hậu duệ của Y Tổ Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác

Củ Bình Vôi

🎙️ Bà con nghe bài viết Nhấn để phát
Đoạn 1/1

Có những vị thuốc nghe tên đã thấy quen, nhưng hiểu cho tường tận thì không phải bà con nào cũng rõ. Củ bình vôi là một vị như thế, lặng lẽ nằm sâu trong lòng đất, chẳng phô trương mùi vị, vậy mà lại gắn bó với giấc ngủ, với thần trí của biết bao người.

Lão gặp nhiều bà con than rằng tối đến nằm trằn trọc, đầu óc cứ quay như chong chóng, người thì mệt mà không sao chợp mắt. Nhắc đến đây, Lão lại nhớ tới củ bình vôi, một vị thuốc nhỏ bé nhưng nếu dùng đúng cách thì giúp tâm an, trí tĩnh, ngủ yên hơn từng đêm.

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Nói đến củ bình vôi, trước hết phải hình dung đó là phần rễ củ phình to của cây bình vôi, một loài dây leo sống lâu năm. Củ thường tròn hoặc méo, vỏ ngoài xám nâu, bên trong màu trắng ngà, bẻ ra có bột.

Cây bình vôi mọc hoang nhiều ở vùng trung du, miền núi phía Bắc và một số tỉnh miền Trung. Cây ưa đất rừng, leo bám vào cây khác, âm thầm tích tụ tinh chất qua nhiều năm mới cho được một củ thuốc có giá trị.

Củ bình vôi vừa là thuốc vừa là cây cảnh quen thuộc
Củ bình vôi vừa là thuốc vừa là cây cảnh quen thuộc
Ảnh đại diện
Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Cách thu hoạch – sơ chế

Để có củ bình vôi tốt, người ta thường thu hoạch khi cây đã già, củ đủ lớn, thường vào mùa khô. Đào củ lên phải nhẹ tay, tránh sứt vỡ làm hao dược tính.

Sau khi đào, củ được rửa sạch đất cát, gọt bỏ vỏ ngoài, thái lát mỏng rồi phơi hoặc sấy khô. Làm đúng cách thì lát củ khô đều, giữ được màu sáng và vị thuốc bên trong.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Theo Đông y, củ bình vôi có vị đắng, tính lương, quy vào kinh Tâm và Can. Vị đắng giúp tả, tính lương giúp thanh, nên thuốc đi vào chủ yếu là để làm dịu thần trí.

Lão hay giải thích cho bà con dễ hiểu thế này: tâm mà nóng, can mà uất thì đầu óc khó yên, ngủ không sâu. Củ bình vôi giúp thanh tâm, an thần, làm cho khí huyết lắng lại, từ đó giấc ngủ tự nhiên mà đến.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Y học hiện đại ghi nhận trong củ bình vôi có các alcaloid như rotundin. Hoạt chất này có tác dụng an thần, gây buồn ngủ nhẹ, giảm căng thẳng thần kinh.

So với cách nhìn của Đông y, thì Tây y gọi tên bằng hoạt chất, còn Đông y nhìn bằng sự điều hòa âm dương. Hai cách nói khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở chỗ là giúp hệ thần kinh được thư giãn hơn.

Các bài thuốc ứng dụng

Từ kinh nghiệm dân gian và lâm sàng, củ bình vôi thường được dùng trong các bài thuốc an thần.

Hỗ trợ mất ngủ, ngủ không sâu

Củ bình vôi thái lát, sao vàng, sắc uống liều lượng vừa phải. Dùng đều giúp người khó ngủ dễ vào giấc hơn, ít mộng mị.

Giảm hồi hộp, lo âu

Khi tâm hay hồi hộp, tim đập nhanh do căng thẳng, bình vôi phối hợp với các vị an thần khác giúp tâm trí dịu lại, người bớt bồn chồn.

Củ bình vôi được ứng dụng rất nhiều trong các bài thuốc trị mất ngủ
Củ bình vôi được ứng dụng rất nhiều trong các bài thuốc trị mất ngủ

Lưu ý kiêng kỵ

Củ bình vôi tuy lành nhưng không phải ai dùng cũng giống ai. Người thể hàn, hay lạnh bụng, phụ nữ có thai cần thận trọng.

Lão luôn dặn bà con không tự ý dùng liều cao hay dùng kéo dài mà không có người am hiểu theo dõi. Thuốc dù quý mà dùng sai thì cũng phản tác dụng.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Muốn giấc ngủ yên, ngoài thuốc còn cần dưỡng sinh. Buổi tối nên bớt nghĩ ngợi, tránh xem điện thoại quá lâu, tập thở chậm để tâm lắng xuống.

Khi kết hợp dược liệu như củ bình vôi, bà con nên trao đổi kỹ để Lão xem thể trạng, từ đó điều chỉnh liều lượng cho phù hợp. Bà con có thể liên hệ trực tiếp qua Zalo 0972606773 để Lão tư vấn cụ thể, dùng đúng người, đúng lúc cho yên tâm.

Vị thuốc quý không nằm ở chỗ hiếm hay đắt, mà ở chỗ hiểu và dùng cho đúng. Củ bình vôi cũng vậy, âm thầm mà bền bỉ, giúp tâm an thì thân tự khỏe.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc.

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!