Cây Hoàng Bá

Trong kho tàng thuốc Nam thuốc Bắc, có những vị nghe tên đã thấy mát ruột, nhẹ gan, như mang theo cái vị thanh lọc của núi rừng. Hoàng bá là một vị như thế. Lão vẫn hay ví hoàng bá như người gác cổng âm thầm, chuyên dọn dẹp những thứ nhiệt độc, thấp trọc tích tụ lâu ngày trong cơ thể bà con mà nhiều khi ta không để ý.

Vị thuốc này không ồn ào, không dùng bừa, nhưng khi dùng đúng người, đúng lúc thì hiệu quả bền bỉ, giúp cơ thể hạ hỏa từ gốc, chứ không phải chỉ dập tắt triệu chứng bên ngoài.

Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Họ tên

Số điện thoại

Gửi tư vấn

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Nói tới hoàng bá, trước hết phải hiểu rõ gốc gác của vị thuốc này thì mới dùng cho đúng. Hoàng bá là phần vỏ thân của cây hoàng bá, thuộc họ Rutaceae, thân gỗ, sống lâu năm ở vùng núi cao, khí hậu mát lạnh.

Vỏ hoàng bá dày, mặt ngoài xù xì, màu nâu xám, mặt trong vàng sậm, khi bẻ ra có mùi hơi hắc, vị rất đắng. Chính cái sắc vàng ấy là dấu hiệu quen thuộc để thầy thuốc nhận biết hoàng bá thật, dược tính cao.

Cây hoàng bá phân bố nhiều ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản, trước đây nước ta chủ yếu nhập dùng. Hiện nay một số vùng núi cao phía Bắc cũng đã có gây trồng thử nghiệm.

Cách thu hoạch – sơ chế

Để có được vỏ hoàng bá tốt, người ta thường thu hoạch khi cây đã đủ tuổi, thân chắc, vỏ dày, thường vào mùa hè hoặc đầu thu. Lúc này dược tính trong vỏ đạt mức cao nhất.

Sau khi bóc vỏ, hoàng bá được cạo sạch lớp bần bên ngoài, phơi hoặc sấy nhẹ cho khô. Có nơi còn tẩm rượu rồi sao lại để dẫn thuốc đi sâu hơn, giảm bớt tính hàn quá mạnh khi dùng cho người tỳ vị yếu.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Theo Đông y, hoàng bá có tính hàn, vị đắng, quy vào kinh thận, bàng quang và đại tràng. Vị đắng giúp tả, tính hàn giúp thanh, nên hoàng bá chuyên trị các chứng nhiệt độc, thấp nhiệt tích tụ.

Công năng chính của hoàng bá là thanh nhiệt táo thấp, tả hỏa, giải độc. Đông y thường dùng vị này khi cơ thể có biểu hiện nóng trong, tiểu tiện vàng, khí hư hạ chú, lở ngứa, mụn nhọt do thấp nhiệt.

Lão hay nói vui với bà con rằng, hoàng bá giống như gáo nước mát dội xuống đống than hồng đang âm ỉ bên trong, giúp hạ hỏa nhưng cần dùng đúng liều, đúng người.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Y học hiện đại cũng đã nghiên cứu và thấy trong hoàng bá chứa nhiều hoạt chất như berberin, palmatin. Những chất này có tác dụng kháng khuẩn, kháng viêm và hỗ trợ điều hòa chuyển hóa.

Một số nghiên cứu ghi nhận hoàng bá giúp ức chế vi khuẩn đường ruột, hỗ trợ các tình trạng viêm nhiễm tiết niệu, phụ khoa do vi khuẩn. Ngoài ra còn có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết và bảo vệ gan ở mức độ nhất định.

Dù vậy, Tây y cũng nhấn mạnh rằng các hoạt chất này cần được dùng có kiểm soát, tránh lạm dụng kéo dài.

Các bài thuốc ứng dụng

Từ thực tế lâm sàng, hoàng bá thường được phối hợp linh hoạt tùy theo từng chứng bệnh cụ thể, chứ ít khi dùng đơn độc.

Hỗ trợ thanh nhiệt, trừ thấp

Hoàng bá thường phối cùng hoàng liên, chi tử để hỗ trợ các chứng thấp nhiệt ở hạ tiêu, như tiểu buốt, tiểu rắt, nóng trong kéo dài. Cách phối này giúp thanh nhiệt mạnh nhưng vẫn có sự điều hòa.

Hỗ trợ viêm da, lở ngứa

Trong các bài thuốc trị lở loét, mụn nhọt, hoàng bá hay đi cùng khổ sâm, kim ngân hoa. Vị đắng giúp làm khô ổ viêm, giảm tiết dịch, hỗ trợ da phục hồi từ từ.

Hỗ trợ xương khớp do thấp nhiệt

Với những trường hợp đau nhức khớp kèm nóng, sưng, hoàng bá được phối cùng thương truật, ý dĩ để vừa trừ thấp, vừa giảm viêm, giúp khớp nhẹ dần.

Lưu ý kiêng kỵ

Hoàng bá tính hàn mạnh, không phù hợp với người tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, tiêu chảy. Dùng không đúng có thể khiến cơ thể mệt thêm.

Phụ nữ có thai, người đang suy nhược nặng hoặc đang dùng thuốc Tây dài ngày cần hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng. Lão vẫn nhắc bà con, thuốc đắng mát không phải ai dùng cũng hợp.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Khi dùng hoàng bá, bà con nên kết hợp ăn uống thanh đạm, hạn chế đồ cay nóng, rượu bia. Uống đủ nước, giữ sinh hoạt điều độ để giúp cơ thể tự điều hòa tốt hơn.

Có thể kết hợp xoa bóp nhẹ, đi bộ chậm rãi, ngủ đủ giấc để giảm bớt gánh nặng cho gan thận. Thuốc chỉ là một phần, dưỡng sinh mới là cái gốc lâu dài.

Khi có nhu cầu dùng hoàng bá hoặc phối hợp các vị thuốc khác cho phù hợp thể trạng, bà con có thể trao đổi trực tiếp để Lão xem xét kỹ từng người, tránh dùng chung một toa cho tất cả. Bà con liên hệ qua Zalo 0972606773 để được tư vấn cụ thể, cá nhân hóa theo từng cơ địa.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc