Cây Trắc Bách Diệp

Chào bà con, hôm nay Lão lại có chút thời gian ngồi thủ thỉ cùng bà con về chuyện cây cỏ quanh mình. Có bao giờ bà con đi dạo trong các vườn cảnh, chùa chiền mà thấy một loại cây lá kim, lá dẹt lại mọc đứng như lòng bàn tay úp vào nhau chưa? Người ta hay gọi đó là cây Trắc bách diệp, một cái tên nghe rất kêu nhưng lại gần gũi vô cùng với sức khỏe con người chúng ta.

Lão còn nhớ hồi xưa, mỗi khi trong nhà có người bị chảy máu cam hay ho ra máu, các cụ lại ra vườn hái nắm lá này về sao cháy đen rồi sắc nước cho uống. Cái vị đắng chát ấy vậy mà lại là “khắc tinh” của các chứng huyết nhiệt, giúp giữ lại dòng máu quý giá trong cơ thể. Trắc bách diệp không chỉ là cây cảnh trang trí cho đẹp mắt, mà còn là một kho báu dược tính mà thiên nhiên ban tặng cho bà con mình.

Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Họ tên

Số điện thoại

Gửi tư vấn

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Để bà con dễ nhận ra, Trắc bách diệp là loại cây thân gỗ, thường cao tầm 2 đến 3 mét, nhưng nếu sống lâu năm có thể cao hơn nhiều. Đặc điểm dễ thấy nhất là lá cây nhỏ, hình vảy, mọc đối xứng và dẹt lại như những phiến mỏng xếp chồng lên nhau. Cái tên “trắc bách diệp” cũng từ đó mà ra, nghĩa là lá của cây mọc nghiêng và có hàng trăm lớp lá li ti xếp lại.

Cây này vốn có nguồn gốc từ vùng Đông Á, ưa ánh sáng và chịu được khô hạn rất tốt. Ở nước ta, bà con có thể bắt gặp Trắc bách diệp ở khắp nơi, từ các vườn hoa công cộng cho đến khuôn viên gia đình. Không chỉ dùng lá, mà ngay cả hạt của cây – được gọi là Bá tử nhân – cũng là một vị thuốc an thần cực kỳ quý giá trong Đông y.

Cách thu hoạch – sơ chế

Trắc bách diệp có một điểm đặc biệt là bà con có thể thu hái quanh năm, nhưng tốt nhất vẫn là vào mùa thu đông khi nhựa cây cô đặc, dược tính đạt mức cao nhất. Khi hái, bà con nên chọn những cành lá xanh tươi, không bị sâu bệnh hay héo úa. Sau khi hái về, bà con đem rửa sạch bụi bẩn, cắt ngắn rồi đem phơi trong bóng râm (phơi âm can) cho khô dần để giữ được tinh dầu.

Tùy vào mục đích chữa bệnh mà cách sơ chế sẽ khác nhau. Nếu bà con muốn dùng để cầm máu, bắt buộc phải sao cháy đen (gọi là Trắc bách diệp thán) để tăng khả năng thu liễm. Còn nếu dùng để chữa ho hay rụng tóc, bà con có thể dùng lá tươi hoặc sao vàng nhẹ là được. Việc sơ chế đúng cách giống như việc ta chuẩn bị một bữa cơm ngon, phải dụng tâm thì thuốc mới phát huy hết công hiệu.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Trong y học cổ truyền, Trắc bách diệp có vị đắng, chát và tính hơi hàn. Nó quy vào ba kinh chính là Phế, Can và Đại tràng. Lão giải thích nôm na cho bà con hiểu: cái vị đắng chát ấy giúp làm co mạch, cầm máu rất nhanh, còn tính hàn giúp thanh nhiệt, làm mát dòng máu đang bị “sôi” lên do hỏa độc trong người.

Công năng chính của vị thuốc này là Lương huyết (làm mát máu), Chỉ huyết (cầm máu), bên cạnh đó còn giúp thanh phế, trừ ho và định tâm, an thần. Bà con cứ tưởng tượng dòng máu trong người như dòng nước, khi hỏa vượng quá làm nước trào ra ngoài, thì Trắc bách diệp chính là vị thuốc giúp dập lửa và đắp đê ngăn dòng nước ấy lại cho ổn định.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Khoa học ngày nay cũng đã nghiên cứu rất kỹ về loại cây này. Trong lá Trắc bách diệp chứa nhiều tinh dầu, các hợp chất flavonoid như quercitrin, rutin và các chất nhựa. Những hoạt chất này có tác dụng rõ rệt trong việc làm rút ngắn thời gian chảy máu và thời gian đông máu, giúp vết thương mau khép miệng.

Ngoài ra, các thí nghiệm còn cho thấy Trắc bách diệp có khả năng kháng khuẩn đối với một số loại vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp và đường ruột. Nó còn giúp giãn phế quản, từ đó làm giảm cơn ho và long đờm hiệu quả. Chính vì vậy, y học hiện đại vẫn luôn đánh giá cao vị thuốc này trong việc kết hợp điều trị các chứng xuất huyết và viêm nhiễm hô hấp nhẹ.

Các bài thuốc ứng dụng

Dưới đây là một số bài thuốc mà Lão thường hướng dẫn bà con sử dụng để xử lý các tình trạng bệnh thường gặp trong đời sống:

Hỗ trợ cầm máu do huyết nhiệt

Bài thuốc này áp dụng cho các trường hợp chảy máu cam, đi ngoài ra máu hoặc rong kinh ở phụ nữ do cơ thể quá nóng.

• Thành phần: Trắc bách diệp thán 12g, Lá sen sao đen 12g, Cỏ nhọ nồi 12g.
• Phương pháp dùng: Đem các vị thuốc sắc với 500ml nước, đun nhỏ lửa cho đến khi còn khoảng 200ml, chia làm 2 lần uống trong ngày.
• Đối tượng/hiệu quả: Giúp làm mát máu và cầm máu nhanh chóng, hiệu quả rõ rệt sau 2 đến 3 ngày dùng.

Hỗ trợ chữa ho ra máu hoặc ho lâu ngày

Dành cho những người phế nhiệt, thường xuyên ho khan, ho có đờm lẫn máu hoặc cổ họng đau rát.

• Thành phần: Trắc bách diệp (sao vàng) 15g, Sinh địa 15g, Rễ cỏ tranh 15g.
• Phương pháp dùng: Sắc uống ngày một thang, uống khi thuốc còn ấm để tăng hiệu quả thanh phế.
• Đối tượng/hiệu quả: Làm dịu cổ họng, giảm kích ứng phế quản và ngăn chặn tình trạng xuất huyết đường hô hấp.

Hỗ trợ an thần, chữa mất ngủ

Ở đây Lão dùng hạt của cây (Bá tử nhân) để giúp bà con có giấc ngủ ngon hơn.

• Thành phần: Bá tử nhân 10g, Táo nhân sao 10g, Long nhãn 10g.
• Phương pháp dùng: Sắc nước uống trước khi đi ngủ khoảng 1 tiếng.
• Đối tượng/hiệu quả: Phù hợp với người già hay quên, người làm việc căng thẳng dẫn đến mất ngủ, hay hồi hộp, lo âu.

Lưu ý kiêng kỵ

Dù là vị thuốc lành tính, nhưng bà con cũng cần nhớ “đúng người đúng tội”. Vì Trắc bách diệp có tính hàn và đắng, nên những người có tỳ vị hư hàn (hay bị lạnh bụng, đi ngoài phân lỏng) thì không nên dùng đơn độc hoặc dùng liều cao. Với những trường hợp chảy máu do cơ thể quá lạnh (hư hàn) thì tuyệt đối không dùng vị thuốc này vì có thể làm tình trạng nặng hơn.

Ngoài ra, phụ nữ đang mang thai cũng cần hết sức thận trọng, tốt nhất là nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng. Bà con đừng thấy thuốc tốt mà lạm dụng, cái gì quá cũng không tốt, phải dùng đúng liều lượng mà Lão đã dặn dò thì mới mong khỏi bệnh, khỏe người được.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Để tăng hiệu quả khi dùng Trắc bách diệp, Lão khuyên bà con nên kết hợp với chế độ sinh hoạt điều độ. Nếu đang bị các chứng xuất huyết, bà con cần tránh xa đồ ăn cay nóng, rượu bia hay các chất kích thích vì chúng như “thêm dầu vào lửa”, làm huyết càng thêm nhiệt. Thay vào đó, hãy ăn nhiều rau xanh, trái cây có tính mát như mướp đắng, rau má.

Bên cạnh đó, việc giữ cho tâm trạng thoải mái, tránh nóng giận cũng rất quan trọng để bảo vệ tạng Can, giúp dòng máu lưu thông ôn hòa. Một bí nhỏ cho bà con là lá Trắc bách diệp tươi ngâm rượu còn có thể dùng để bôi lên da đầu giúp giảm rụng tóc và kích thích tóc mọc đen mượt đấy. Bà con cứ thử xem, hiệu quả sẽ khiến bà con bất ngờ.

Cây thuốc quanh ta vốn dĩ rất diệu kỳ, nhưng mỗi người một cơ địa, không ai giống ai. Nếu bà con còn băn khoăn về liều lượng hay cách dùng sao cho đúng với tình trạng sức khỏe của mình, đừng ngần ngại nhắn tin cho Lão qua Zalo 0972606773 để được tư vấn kỹ càng hơn nhé.

Chúc bà con luôn giữ được tâm an, thân khỏe và biết trân quý những vị thuốc quý ngay trong vườn nhà mình.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc