Cây Tía Tô Dại

Trong vườn thuốc Nam của cha ông ta, có những vị cây mọc hoang ven bờ rào, bờ ruộng mà giá trị lại chẳng hề hoang phí. Tía tô dại là một vị như thế, âm thầm sinh trưởng, mùi thơm ngai ngái quen thuộc, nhưng khi dùng đúng cách thì lại giúp cơ thể điều hòa từ trong ra ngoài.

Lão vẫn hay nói với bà con rằng, thuốc Nam quý không ở chỗ hiếm, mà ở chỗ hiểu. Hiểu cây, hiểu người, hiểu thời điểm dùng, thì cây dại cũng thành vị thuốc lành.

Ảnh đại diện
Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Nói tới tía tô dại, trước hết cần hình dung đúng hình hài của cây để bà con không nhầm lẫn khi sử dụng.

Tía tô dại thuộc họ Hoa môi, thân thảo, mọc đứng, cao chừng nửa mét đến hơn một mét. Thân và lá thường có lông mịn, lá hình trứng, mép có răng cưa, mặt dưới hơi tím hoặc xanh sẫm, mùi thơm hắc đặc trưng.

Cây mọc hoang nhiều ở vùng trung du, miền núi và cả đồng bằng nước ta, ưa đất ẩm, dễ sống, thường gặp ven rừng, bờ nương, quanh nhà.

Tía tô dại thuộc họ hoa môi
Tía tô dại thuộc họ hoa môi

Cách thu hoạch – sơ chế

Để cây phát huy được dược tính, khâu thu hái và sơ chế cũng cần để tâm.

Tía tô dại thường được thu hái khi cây còn xanh tốt, trước lúc ra hoa là tốt nhất. Bà con có thể dùng cả thân, lá và cành non.

Sau khi hái về, rửa sạch đất cát, để ráo, có thể dùng tươi hoặc phơi trong bóng râm cho se lại rồi cất dùng dần. Tránh phơi nắng gắt kẻo tinh dầu bay mất, thuốc nhạt dần.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Trong Đông y, tía tô dại được xếp vào nhóm vị thuốc giải biểu, hành khí, điều hòa khí huyết.

Vị thuốc này có vị cay, tính ấm, quy vào kinh phế và tỳ. Cái cay giúp phát tán, cái ấm giúp thông, nên rất hợp với những chứng do phong hàn, khí trệ gây ra.

Công năng chính là giải cảm, tán hàn, hành khí, hòa vị, giúp cơ thể đẩy tà khí ra ngoài và làm ấm từ bên trong.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Y học hiện đại cũng đã có những ghi nhận phù hợp với kinh nghiệm dân gian lâu đời.

Trong tía tô dại có tinh dầu và một số hoạt chất có tác dụng kháng viêm nhẹ, chống oxy hóa và hỗ trợ kháng khuẩn. Nhờ đó, cây giúp giảm các triệu chứng viêm đường hô hấp nhẹ, đầy bụng, khó tiêu.

Một số nghiên cứu còn cho thấy tía tô có khả năng hỗ trợ giảm phản ứng dị ứng và giúp thư giãn cơ trơn đường tiêu hóa.

Các bài thuốc ứng dụng

Từ những công năng trên, tía tô dại được bà con ta ứng dụng theo nhiều cách khác nhau trong đời sống.

Hỗ trợ giải cảm, lạnh người

Dùng lá tía tô dại tươi nấu nước xông hoặc sắc uống cùng gừng tươi, giúp ra mồ hôi nhẹ, giải phong hàn. Cách này hợp khi mới chớm cảm, người còn lạnh, chưa sốt cao.

Giảm đầy bụng, khó tiêu

Lá tía tô dại phơi khô, hãm như trà uống sau bữa ăn. Vị cay ấm giúp khí trong bụng lưu thông, giảm cảm giác trướng tức.

Hỗ trợ an thai theo kinh nghiệm dân gian

Trong dân gian, tía tô còn được dùng liều nhẹ để hỗ trợ giảm nôn nghén, an thai. Tuy nhiên, trường hợp này cần thầy thuốc xem xét kỹ thể trạng từng người.

Tía tô dại hỗ trợ giải cảm rất tốt
Tía tô dại hỗ trợ giải cảm rất tốt

Lưu ý kiêng kỵ

Dù là vị thuốc lành, tía tô dại cũng không nên dùng tùy tiện.

Người có cơ địa nhiệt, hay nóng trong, táo bón kéo dài cần thận trọng. Phụ nữ mang thai hoặc người đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng lâu ngày.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Dùng thuốc muốn bền, phải đi cùng dưỡng sinh.

Khi sử dụng tía tô dại, bà con nên giữ ấm cơ thể, ăn uống thanh đạm, tránh đồ lạnh sống. Kết hợp xoa bóp nhẹ vùng ngực, bụng và hít thở sâu giúp khí huyết lưu thông tốt hơn.

Kết lại, tía tô dại là vị thuốc mộc mạc, gần gũi, nhưng dùng sao cho đúng người, đúng lúc mới là điều quan trọng. Nếu bà con đang băn khoăn không biết thể trạng của mình có hợp dùng hay không, có thể liên hệ để Lão xem xét kỹ hơn, tránh dùng theo mách bảo chung chung. Bà con có thể nhắn qua Zalo 0972606773, Lão sẽ tư vấn cụ thể theo từng người.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!