Bài Thuốc Can Khương Thương Truật Thang

Bà con để ý không, cứ mỗi đợt trời trở lạnh, nhiều người tự nhiên thấy thắt lưng nặng như đeo đá, cúi xuống đứng lên khó nhọc, chạm nhẹ cũng đau, lạnh cái lưng như có luồng gió lội vào tận xương. Gặp những trường hợp như vậy, Lão lại nhớ ngay đến một bài thuốc cổ phương rất hay trong Y học cổ truyền: Can khương thương truật thang – chuyên dùng cho chứng đau thắt lưng thể hàn thấp. Bài này Lão đã dùng nhiều năm trong lâm sàng, nhất là với bà con vùng ẩm lạnh, mưa phùn kéo dài.

Ảnh đại diện
Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Nguồn gốc và y lý bài thuốc

Bài Can khương thương truật thang xuất phát từ kinh nghiệm cổ phương, dùng trong các chứng hàn thấp phạm vào kinh Bàng quang khiến khí huyết ở vùng lưng bị ứ trệ. Hiểu đơn giản, lưng là “phủ của thận”, mà hàn thấp giống như hơi nước lạnh ngấm vào, làm cho đường khí huyết bị bó chặt, càng lạnh càng đau, càng ẩm càng cứng. Bài thuốc lấy phép “tán hàn – trừ thấp – ôn thông kinh lạc” làm chủ, giúp làm ấm lại vùng lưng, đuổi thấp ra ngoài, khiến khí huyết trở lại lưu thông.

Thành phần – Liều lượng – Cách dùng

Bài thuốc gồm các vị:

Can khương 08g, Quế chi 08g, Thương truật 08g, Ý dĩ 08g, Cam thảo 06g, Bạch linh 12g, Xuyên khung 16g.

Mỗi ngày sắc 01 thang, chia 2 lần uống. Lão dặn bà con, thuốc sắc nên để lửa nhỏ, nước sôi lăn tăn cho vị thuốc thấm kỹ, hiệu quả sẽ ổn định hơn.

Công năng và ý nghĩa phối vị

Mỗi vị trong Can khương thương truật thang đều có vai trò riêng, phối hợp lại thành một phương “ấm mà không táo, thông mà không tán khí quá mức”. Lão nói ngắn gọn để bà con dễ hình dung:

  • Can khương: vị cay ấm, như mồi lửa đốt tan cái lạnh ứ nơi thắt lưng.
  • Quế chi: giúp thông dương khí, đưa hơi ấm lan theo kinh lạc như mở cửa ngõ cho khí huyết vận hành.
  • Thương truật: chuyên kiện tỳ táo thấp, làm khô cái ẩm nề bám quanh gân cốt.
  • Ý dĩ: trừ thấp nhẹ nhàng, vừa lợi thấp lại giúp mạnh gân.
  • Bạch linh: trợ kiện tỳ, hóa thấp nhưng không khiến cơ thể bị khô quá.
  • Cam thảo: điều hòa bài thuốc, làm dịu tính cay ấm, bảo vệ vị khí.
  • Xuyên khung: hành khí hoạt huyết, giảm đau, giúp khí huyết không còn nghẽn lại.
Bài Thuốc Can Khương Thương Truật Thang
Bài Thuốc Can Khương Thương Truật Thang

Ứng dụng lâm sàng

Bài này dùng cho chứng đau thắt lưng do hàn thấp: đau tăng khi trời lạnh, ẩm; lưng nặng, cơ cạnh sống co cứng, ấn không nóng; người sợ lạnh, lưỡi rêu trắng mỏng, mạch phù khẩn. Lão thường gặp nhất ở bà con làm nghề ẩm ướt, ngủ phòng lạnh, hoặc đang khỏe mà gặp mưa gió thấm vào lưng.

Nhiều trường hợp chỉ cần vài thang là lưng ấm dần, cúi ngửa dễ hơn, giấc ngủ cũng sâu hơn vì không còn ê ẩm về đêm. Nhưng với người đau lâu ngày, kết hợp tỳ hư thấp nặng thì cần phối hợp thêm trị liệu và dưỡng sinh.

Biến hóa phương – Gia giảm thường dùng

Nếu đau nhiều kèm nặng chân, Lão thường thêm chút độc hoạt hoặc phòng phong để khu phong thấp. Nếu lạnh nhiều, lưng như có gió lùa bên trong, tăng nhẹ quế chi hoặc thêm phụ tử chế. Nhưng Lão phải nhấn mạnh: gia giảm là chuyện của thầy thuốc, mỗi người một thể, không thể bắt chước tùy tiện.

Lưu ý – Chống chỉ định

Bà con có biểu hiện nhiệt, sốt, lưng đau nhưng nóng rát, khát nhiều, lưỡi đỏ… thì không dùng bài này. Phụ nữ mang thai hoặc người đang dùng thuốc Tây điều trị bệnh mạn tính nên được thầy thuốc Đông y bắt mạch trước cho chắc chắn. Thuốc phải “hợp tạng – hợp chứng” thì mới ấm mà không bốc, thông mà không tổn khí.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Đau lưng thể hàn thấp thì phải giữ ấm là gốc: đừng để gió lùa vào lưng, nhất là lúc ra mồ hôi. Bà con có thể chườm ấm vùng thắt lưng, ngâm chân nước gừng buổi tối, tập xoay khớp hông – thắt lưng nhẹ nhàng. Kiêng ngồi lâu, nằm điều hòa lạnh quá sâu. Ăn uống nên hạn chế đồ lạnh, tăng canh gừng, cháo ý dĩ, thịt nạc để mạnh tỳ hóa thấp.

Bà con hay đau lưng kiểu lạnh – ẩm thì dùng bài thuốc là một phần, nhưng để đúng bệnh – đúng thể, tốt nhất vẫn nên để thầy thuốc xem mạch, bởi chỉ lệch một chút là dùng thuốc ấm quá lại hóa phản tác dụng. Lão và các đồng nghiệp luôn sẵn lòng hỗ trợ bà con thăm khám, kết hợp thêm các phương pháp như châm cứu – xoa bóp để giảm đau nhanh và thông kinh lạc chắc chắn hơn. Khi cần, bà con có thể ghé để được Lão tư vấn và hướng dẫn tại Khám và chữa bệnh Y học cổ truyền ngay trong câu chuyện điều trị hằng ngày.

Khám và tư vấn vật lý trị liệu luôn miễn phí, chỉ khi làm các thủ thuật chuyên sâu như châm cứu, thủy châm, cấy chỉ… mới phát sinh chi phí. Bảng giá Lão luôn để rõ ràng để bà con yên tâm.

Nếu bà con ở xa hoặc đang phân vân không biết mình thuộc thể hàn thấp thật hay không, cứ gửi hình ảnh lưỡi, triệu chứng chi tiết hoặc phim chụp lưng qua Zalo 0972606773, Lão xem kỹ rồi dặn dò từng bước.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!

Hỏi - Đáp
cùng Lão Tuấn