Bác sĩ Lê Hữu Tuấn
Bác sĩ Lê Hữu Tuấn
Quản trị viên Lão Tuấn - Tinh hoa y học dân tộc 03/06/2026 lúc 08:09
Bà con hễ cứ ăn đồ lạ, đồ mỡ vào là bụng dạ lại ậm ạch, đi ngoài lỏng lịu vô cùng khổ sở? Đừng chủ quan, bởi đó là dấu hiệu tỳ vị đang cầu cứu. Hãy cùng Lão tìm hiểu ngay những cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa lành tính quanh vườn nhà dưới đây nhé! 👇
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi:
BS CKII Lê Hữu Tuấn
Thầy thuốc ưu tú
BS CKII Lê Hữu Tuấn
Hơn 40 năm kinh nghiệm
  • Nguyên PGĐ chuyên môn TTKTC bệnh viện YHCT Trung Ương
  • Viện phó Viện y dược cổ truyền dân tộc
  • PGĐ chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc
  • Hậu duệ của Y Tổ Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác

Lão mách 4 cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa hiệu quả

🎙️ Nghe bài viết Nhấn để phát
Đoạn 1/1

Bà con thân mến, trong suốt những năm tháng làm thuốc, đồng hành cùng bà con từ phòng khám cho đến những buổi chia sẻ cộng đồng, Lão gặp không biết bao nhiêu trường hợp bà con tìm đến vì cái bụng không yên. Người thì ăn vào là đầy bụng, ậm ạch cả ngày không tiêu; người lại đi ngoài lỏng, hễ ăn đồ lạ, đồ mỡ vào là phải đi tìm nhà vệ sinh ngay. Những biểu hiện ấy, y học hiện đại gọi chung là rối loạn tiêu hóa. Tưởng là chuyện nhỏ, chỉ cần nhịn ăn một bữa hay uống viên thuốc cầm chừng là xong, nhưng hóa ra, cứ chủ quan lặp đi lặp lại như vậy lâu ngày sẽ làm tỳ vị hư hao, sức khỏe suy kiệt thấy rõ. Ông cha ta từ ngàn đời xưa đã có kho tàng Nam y vô cùng phong phú, với những cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa ngay trong vườn nhà, vừa lành tính, vừa giúp phục hồi tỳ vị từ gốc rễ mà không phải tốn kém hay lạm dụng thuốc tây.

‘Trong y lý cổ truyền, hệ tiêu hóa thuộc về chức năng của tỳ vị’ – Khi bà con có biểu hiện đầy chướng, tiêu chảy, táo bón hay đau bụng, Lão luôn dùng phương pháp Tứ chẩn để tìm rõ căn nguyên. Qua Vọng chẩn, Lão quan sát sắc mặt bà con xám sạm, rêu lưỡi dày trắng hoặc nhớt vàng; qua Văn chẩn, nghe tiếng thở nặng nề, tiếng ậm ạch trong bụng; qua Vấn chẩn, biết rõ thói quen ăn uống, tính chất phân; và qua Thiết chẩn, cảm nhận mạch tượng trầm hoãn hay huyền hoạt để biết tỳ vị đang hàn hay nhiệt, từ đó đưa ra hướng sử dụng các thảo dược cây nhà lá vườn sao cho hợp lý nhất.

Hiểu về rối loạn tiêu hóa theo góc nhìn Y học cổ truyền

Để biết cách dùng cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa sao cho đúng, trước hết bà con cần hiểu rõ cái gốc của vấn đề. Trong Đông y, bụng cốt ở tỳ vị. Vị chủ thu nạp thức ăn, tỳ chủ vận hóa, tức là chuyển hóa thức ăn thành chất dinh dưỡng để đi nuôi cơ thể. Khi tỳ vị khỏe mạnh, khí huyết dồi dào, cơ thể sẽ khoan khoái, nhẹ nhàng. Ngược lại, khi tỳ vị bị tổn thương do ăn uống thất thường, ăn quá nhiều đồ sống lạnh, dầu mỡ, hoặc do lo nghĩ, căng thẳng quá mức làm can tỳ bất hòa, chức năng vận hóa sẽ bị đình trệ.

Khi thức ăn vào bụng không được vận hóa tốt, nó sẽ sinh ra tích trệ. Tích trệ lâu ngày gây đầy chướng bụng, sinh ra đờm thấp, khí trệ, dẫn đến đau bụng, mót rặn, đại tiện lúc lỏng lúc táo. Đó chính là căn nguyên của chứng rối loạn tiêu hóa mà bà con vẫn thường gặp. Nếu chúng ta chỉ lo chữa cái ngọn bằng cách uống thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc nhuận tràng cấp tốc, thì chức năng tỳ vị vẫn ngày một yếu đi. Cái hay của Nam y là sử dụng chính những cỏ cây hoa lá mang đặc tính ôn ấm, kiện tỳ, tiêu thực để khôi phục lại sự cân bằng tự nhiên của cơ thể.

“Chữa bệnh tiêu hóa mà chỉ nhìn vào cái bụng, chỉ lo cầm đi ngoài hay thông đại tiện thì mới giải quyết được phần ngọn. Muốn tỳ vị an yên lâu bền, phải bồi bổ làm sao cho tỳ khí vững vàng, vị khí thông thuận, phục hồi lại khả năng tự vận hóa của cơ thể.”

Ảnh đại diện
Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Những cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa quen thuộc trong vườn nhà

Cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa: Bí quyết giúp bà con bụng khỏe
Cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa: Bí quyết giúp bà con bụng khỏe

Dưới đây là những cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa được lưu truyền rộng rãi trong dân gian, lành tính và mang lại hiệu quả rất tốt mà Lão đã tổng hợp để bà con dễ dàng nhận biết và áp dụng ngay tại nhà.

1. Cây ổi – Vị thuốc cho người hay bị tiêu chảy, đi lỏng

Trong vườn nhà của bà con, cây ổi hầu như nơi nào cũng có. Đông y gọi búp ổi non hoặc lá ổi là vị thuốc có vị đắng sáp, tính bình, có tác dụng thu sáp chỉ tả, tiêu thũng giải độc. Chất tanin có nhiều trong búp ổi giúp làm săn se niêm mạc ruột, giảm bớt sự xuất tiết dịch ruột và co bóp quá mức của cơ trơn, từ đó giúp xoa dịu các cơn đau quặn bụng và hỗ trợ cải thiện tình trạng đi ngoài phân lỏng rất nhanh chóng.

Mẹo dân gian áp dụng cho người bị đi ngoài: Bà con hái khoảng 7 đến 9 búp ổi non (nam 7 búp, nữ 9 búp theo kinh nghiệm dân gian), đem rửa sạch, ngâm qua nước muối loãng. Sau đó cho vào nồi đun cùng với 500ml nước, sắc cạn còn khoảng 200ml, chia làm 2 lần uống trong ngày trước bữa ăn. Hoặc đơn giản hơn, bà con có thể nhai sống búp ổi cùng vài hạt muối hạt, nuốt lấy phần nước cốt, bỏ bã.

2. Cây mơ lông – Thảo dược quý cho chứng kiết lỵ, đầy chướng bụng

Nếu bà con ăn phải đồ lạ, đồ tanh mỡ dẫn đến đau bụng âm ỉ, đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân có kèm chất nhầy hoặc mót rặn, thì cây mơ lông (mơ tam thể) chính là cứu cánh. Mơ lông có vị đắng, chát, tính mát, đi vào hai kinh tỳ và đại tràng, có công dụng thanh nhiệt, giải độc, sát trùng, kích thích tiêu hóa và tiêu trừ tích trệ. Y học hiện đại cũng chứng minh trong lá mơ lông có chứa hoạt chất kháng khuẩn tự nhiên, rất tốt cho niêm mạc đường ruột.

Bà con lấy một nắm lá mơ lông rửa sạch, thái nhỏ, đem trộn đều với một quả trứng gà ta (chỉ lấy lòng đỏ nếu bụng quá yếu, hoặc lấy cả quả). Sau đó, bà con lót một miếng lá chuối xuống đáy chảo, đổ hỗn hợp trứng và lá mơ lên, áp chảo cho chín đều hai mặt, tuyệt đối không dùng mỡ hay dầu ăn để chiên. Ăn món này khi còn nóng, ngày ăn 1 đến 2 lần, ăn liên tục trong khoảng 3 đến 5 ngày sẽ thấy bụng êm, phân thành khuôn trở lại.

3. Củ sả – Giúp ấm bụng, tiêu trừ đầy hơi, nôn trớ

Sả không chỉ là gia vị mà còn là một cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa tuyệt vời nhờ chứa lượng tinh dầu dồi dào. Theo y học cổ truyền, sả có vị cay, tính ấm, công dụng phát hãn, ôn trung, tiêu hao chướng khí. Những trường hợp bà con bị lạnh bụng, ăn uống không tiêu, bụng dạ lúc nào cũng phập phồng đầy hơi, buồn nôn, sử dụng sả sẽ giúp làm ấm đường tiêu hóa, kích thích cơ trơn dạ dày co bóp nhịp nhàng, đẩy bớt khí thừa ra ngoài.

Cách làm rất đơn giản: Bà con dùng 3 đến 5 củ sả tươi, rửa sạch, đập dập. Cho sả vào ấm đun sôi với 300ml nước trong khoảng 5-7 phút để tinh dầu hòa tan vào nước. Gạn lấy nước sả, hòa thêm một chút mật ong nguyên chất hoặc một lát gừng tươi, uống khi còn ấm. Nước sả ấm vị cay nhẹ sẽ giúp cơ bụng thả lỏng, giảm cảm giác chướng bụng, buồn nôn rõ rệt.

4. Gừng tươi (Sinh khương) – Khắc tinh của chứng đau bụng do nhiễm hàn

Gừng tươi luôn là vị thuốc gối đầu giường trong Nam y khi nhắc đến các bệnh lý về tỳ vị hư hàn. Gừng có vị cay, tính ấm, đi vào các kinh phế, tỳ, vị, có tác dụng phát tán phong hàn, ôn trung chỉ ẩu (ngừng nôn), hồi dương, thông mạch. Khi bà con bị rối loạn tiêu hóa do nhiễm lạnh, ăn đồ sống lạnh (như cua, ốc, cá) gây đau bụng quặn, nôn mửa, tiêu chảy, gừng sẽ giúp tán hàn, làm ấm dạ dày ngay tức thì.

Bà con thái khoảng 3-5 lát gừng tươi, cho vào cốc nước sôi hãm như hãm trà trong 10 phút. Uống từng ngụm nhỏ khi còn nóng. Để tăng hiệu quả kiện tỳ, bà con có thể nướng một củ gừng nhỏ cho cháy sém vỏ, sau đó cạo sạch, đập dập rồi hãm nước uống, y học cổ truyền gọi là煨 khương (gừng nướng), giúp giữ ấm trung tiêu cực kỳ tốt.

Các phương pháp từ cây thuốc nam quanh vườn nhà rất tốt cho các trường hợp rối loạn tiêu hóa thể nhẹ, mới khởi phát do ăn uống hoặc nhiễm lạnh. Tuy nhiên, nếu tỳ vị của bà con đã suy yếu lâu năm, niêm mạc đại tràng tổn thương sâu, phân lỏng nát kéo dài không dứt, bà con cần một giải pháp mang tính toàn diện, kết hợp nhiều thảo dược quý được gia giảm bài bản để phục hồi chức năng tỳ vị, thanh nhiệt hóa thấp từ gốc rễ.

👉 Mời bà con tham khảo chi tiết bài thuốc y học cổ truyền chính thống, sử dụng 100% dược liệu sạch đạt chuẩn giúp phục hồi đại tràng và tỳ vị khỏe mạnh tại đây: BÀI THUỐC CHỮA BỆNH ĐẠI TRÀNG

Những lưu ý quan trọng khi dùng cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa

Dù là thảo dược tự nhiên lành tính, nhưng khi sử dụng các cây thuốc chữa rối loạn tiêu hóa, Lão dặn bà con vẫn cần tuân thủ những nguyên tắc nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả tốt nhất:

  • Sử dụng đúng thể bệnh: Các vị thuốc có tính ấm như gừng, sả chỉ dùng cho người bị lạnh bụng, đi ngoài phân lỏng, sợ lạnh. Người đang bị sốt cao, nóng trong, đi ngoài phân có mùi cực kỳ khắm thối, rêu lưỡi vàng dày (thể thấp nhiệt) thì không nên lạm dụng các vị quá nóng ấm mà cần dùng các vị có tính mát, thanh nhiệt như mơ lông.
  • Đảm bảo vệ sinh dược liệu: Cỏ cây hái trong vườn cần được rửa thật sạch, ngâm qua nước muối loãng để loại bỏ bụi bẩn, ký sinh trùng, tránh việc đưa thêm tác nhân gây bệnh vào đường ruột đang bị tổn thương.
  • Không lạm dụng thời gian dài: Các mẹo dân gian này chỉ nên áp dụng từ 3 đến 5 ngày. Nếu sau thời gian này các triệu chứng đầy bụng, tiêu chảy không có dấu hiệu thuyên giảm, bà con cần dừng lại ngay.
  • Đối tượng cần thận trọng: Phụ nữ đang mang thai, trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, người có bệnh lý nền nặng về gan thận hoặc đang điều trị thuốc tây y liều cao cần tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi dùng, tuyệt đối không tự ý áp dụng bừa bãi.

Bên cạnh việc dùng thuốc, cái bụng có khỏe hay không phụ thuộc rất lớn vào thói quen ăn uống hàng ngày của bà con. Người xưa có câu “Bệnh tòng khẩu nhập”, ăn uống vô độ thì thần y cũng khó cứu. Bà con nên thực hiện ăn chín, uống sôi, hạn chế tối đa các món gỏi sống, đồ ăn để qua đêm, các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, đồ cay nóng. Khi ăn, hãy nhai thật kỹ để giảm bớt gánh nặng cho dạ dày. Giữ cho tinh thần thoải mái, tránh lo nghĩ oán giận, bởi cái lo lắng nó đánh thẳng vào tỳ vị, làm khí trệ bụng chướng.

Nếu bà con đang gặp phải những bất ổn về đường tiêu hóa, bụng dạ hay âm ỉ đau, đầy trướng khó chịu mà dùng nhiều cách chưa cải thiện, hãy nhắn cho Lão. Bà con có thể kể rõ triệu chứng, thói quen ăn uống để Lão xem xét và đưa ra lời khuyên phù hợp nhất cho tình trạng của mình.

Bà con có thể liên hệ trực tiếp với Lão qua Zalo 0972.606.773 hoặc gửi tin nhắn tại Messenger Lão Tuấn để được hỗ trợ kịp thời.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!