Cây Tử Uyển

Chào bà con, lão lại ngồi đây để cùng bà con tỉ tê về những cây thuốc quanh mình. Có bao giờ bà con thấy cái cảnh mùa đông gió bấc tràn về, trong nhà ngoài ngõ cứ vang lên tiếng ho húng hắng không dứt? Người già thì đau tức ngực, trẻ nhỏ thì khò khè đờm vướng cổ, nhìn mà xót hết cả ruột gan. Những lúc như thế, lão lại nhớ đến vị thuốc Tử uyển – một người bạn già lặng lẽ nhưng cực kỳ nhạy bén trong việc dẹp tan những cơn ho dai dẳng ấy.

Tử uyển không phải cái gì quá xa lạ, nó vốn dĩ là một loài hoa đẹp với sắc tím dịu dàng như tên gọi của nó vậy. Nhưng ẩn sau vẻ ngoài thanh tao đó là một sức sống mãnh liệt và một nguồn dược tính quý báu mà cha ông ta đã truyền lại từ bao đời nay. Để lão kể cho bà con nghe kỹ hơn về vị thuốc này, để mình biết cách mà giữ gìn sức khỏe cho cả nhà nhé.

Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Họ tên

Số điện thoại

Gửi tư vấn

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Tử uyển vốn có tên khoa học là Aster tataricus, thuộc họ Cúc. Bà con cứ hình dung nó là một loại cây thân thảo, sống lâu năm, cao tầm một mét rưỡi. Cái tên “Tử” nghĩa là màu tím, còn “Uyển” là mềm mại – đúng như hình dáng những bông hoa tím nhỏ xinh mọc thành từng chùm ở ngọn cây. Tuy nhiên, cái quý nhất mà lão và các thầy thuốc thường dùng lại nằm ở phần rễ và thân rễ, nơi kết tinh tinh túy của đất trời.

Loài cây này ưa khí hậu mát mẻ, thường mọc nhiều ở các vùng núi cao. Rễ của nó mọc thành chùm, có màu đỏ tím đặc trưng, khi phơi khô nhìn hơi héo nhăn nhưng cầm lên thấy chắc tay, mùi thơm nhẹ nhàng và vị hơi ngọt, đắng rồi sau cùng là hơi cay tê đầu lưỡi. Đó chính là dấu hiệu của một vị thuốc tốt mà bà con nên lưu tâm khi chọn lựa.

Cách thu hoạch – sơ chế

Để giữ được trọn vẹn cái “thần” của vị thuốc, việc thu hoạch cũng phải đúng lúc đúng chỗ. Thường thì vào mùa xuân hoặc mùa thu, khi nhựa sống tích tụ đủ đầy nhất trong rễ, người ta mới tiến hành đào lấy gốc. Rễ sau khi đào về phải được rửa sạch đất cát, loại bỏ những rễ con héo úa rồi đem phơi hoặc sấy khô ở nhiệt độ vừa phải để không làm mất đi tinh dầu quý giá.

Trong Đông y, lão thường hướng dẫn bà con sơ chế Tử uyển theo hai cách chính. Một là dùng sống để phát huy tối đa khả năng hóa đờm, thông phế. Hai là đem tẩm mật ong rồi sao vàng – cách này gọi là Tử uyển chích mật. Khi được quyện với vị ngọt của mật ong, tính vị của nó trở nên nhu hòa hơn, rất tốt cho những người bị ho khan lâu ngày, phổi bị suy yếu cần được bồi bổ thêm.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Về mặt y lý cổ truyền, Tử uyển có tính ôn, vị đắng và cay, quy trực tiếp vào kinh Phế. Bà con cứ tưởng tượng cái phổi của mình như một cái tán lọng che chở cho các tạng phủ khác, nhưng khi bị ngoại tà xâm nhập hoặc khí huyết không thông thì sinh ra ho, đờm. Tử uyển có tác dụng “ôn phế, hạ khí”, nghĩa là làm ấm phổi và đưa cái khí nghịch đang dâng lên gây ho phải đi xuống.

Lão thấy cái hay của vị thuốc này là tính chất “ôn nhu”, nó không quá nóng cũng không quá lạnh nên dùng được cho cả chứng ho do lạnh (phong hàn) lẫn ho do nóng (phong nhiệt) nếu biết cách phối ngũ. Nó giúp loãng đờm, làm dịu cổ họng như một dòng nước mát lành tưới vào vùng phổi đang bị khô héo, từ đó giúp tiếng ho êm dần rồi dứt hẳn.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Không chỉ Đông y mình coi trọng đâu, mà y học hiện đại ngày nay cũng đã có nhiều nghiên cứu chứng minh giá trị của Tử uyển. Qua phân tích, các nhà khoa học tìm thấy trong rễ cây chứa các hoạt chất như Astersaponin, Quercetin và tinh dầu. Những chất này có khả năng kháng khuẩn đối với một số loại vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp thường gặp.

Bên cạnh đó, các thí nghiệm cho thấy chiết xuất từ Tử uyển có tác dụng làm tăng tiết dịch đường hô hấp, giúp đờm loãng ra để bà con dễ dàng khạc ra ngoài. Điều này giải thích tại sao khi dùng vị thuốc này, cảm giác vướng víu ở cổ họng giảm đi rõ rệt. Ngoài ra, nó còn có tác dụng ức chế nhất định đối với sự phát triển của các tế bào lạ, giúp bảo vệ lá phổi một cách toàn diện hơn.

Các bài thuốc ứng dụng

Để bà con dễ hình dung và áp dụng vào đời sống, lão xin chia sẻ một vài cách kết hợp Tử uyển với các vị thuốc khác để trị đúng người đúng bệnh như sau:

Trị ho do ngoại cảm phong hàn

Khi bà con đi mưa đi nắng về mà bị nhiễm lạnh, người gai gai rét, ho có đờm trắng loãng, có thể dùng bài thuốc phối hợp để làm ấm phổi, tán hàn.

• Bài thuốc số 1: Tử uyển 10g, Kinh giới 10g, Bạch chỉ 6g, Cam thảo 4g. Tất cả đem sắc với nước, chia uống 2 lần trong ngày khi còn ấm. Bài này giúp cơ thể thoát mồ hôi, đẩy cái lạnh ra ngoài và làm dịu cơn ho nhanh chóng.

Trị ho lâu ngày, ho khan do phế hư

Với những người già hoặc người có thể trạng yếu, ho dai dẳng cả tháng trời không khỏi, phổi bị khô (phế âm hư), lão khuyên nên dùng Tử uyển chích mật để bồi bổ.

• Bài thuốc số 2: Tử uyển (sao mật) 12g, Mạch môn 12g, Bách bộ 10g, Tang bạch bì 10g. Sắc uống đều đặn mỗi ngày một thang. Bài thuốc này như một vị thuốc bổ giúp nhuận phổi, phục hồi lại những tổn thương bên trong đường hô hấp.

Trị ho có đờm lẫn máu

Đây là trường hợp nặng hơn, cần sự kết hợp khéo léo để vừa cầm máu vừa trị ho.

• Bài thuốc hỗ trợ số 3: Tử uyển 12g, Cát cánh 8g, bách hợp 12g. Sắc uống để giúp thanh phế, hóa đờm và bảo vệ niêm mạc phổi.

Lưu ý kiêng kỵ

Dẫu biết Tử uyển là vị thuốc lành tính, nhưng “thuốc đúng người mới là thần dược”. Bà con cần lưu ý, vì tính chất của Tử uyển là ấm và đi xuống, nên những người đang bị ho do hỏa vượng (người nóng trong, lòng bàn tay bàn chân nóng, mặt đỏ) hoặc những người bị thổ huyết do nhiệt thì không nên dùng đơn độc hoặc dùng liều cao.

Ngoài ra, khi dùng thuốc, bà con cũng nên tránh ăn các đồ cay nóng, dầu mỡ hoặc uống nước đá lạnh vì sẽ làm giảm hiệu quả điều trị. Lão cũng dặn thêm là nếu thấy triệu chứng ho kèm theo sốt cao, khó thở nặng thì phải đi thăm khám bác sĩ ngay, đừng tự ý bốc thuốc tại nhà mà lỡ mất thời gian vàng điều trị.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Dùng thuốc mới chỉ là một phần, muốn phổi khỏe lâu dài bà con cần chú ý đến việc dưỡng thân. Mỗi sáng sớm, hãy dành 10 đến 15 phút tập thở sâu, hít căng lồng ngực rồi thở ra từ từ để thanh lọc khí cặn trong phổi. Giữ ấm vùng cổ và ngực, nhất là khi thời tiết chuyển mùa, là việc làm đơn giản nhưng cực kỳ quan trọng.

Về ăn uống, bà con có thể kết hợp dùng thêm các món cháo bổ phổi như cháo bách hợp hoặc trà gừng mật ong vào buổi sáng để hỗ trợ khí huyết lưu thông. Đừng quên uống đủ nước ấm mỗi ngày để giữ cho niêm mạc đường hô hấp luôn ẩm mượt, giúp Tử uyển phát huy tối đa công năng hóa đờm của mình.

Lão biết mỗi người một cơ địa, mỗi nhà một cảnh bệnh khác nhau, không ai giống ai cả. Nếu bà con còn băn khoăn về liều lượng hay cách dùng Tử uyển sao cho hợp với thể trạng của mình, đừng ngần ngại nhắn tin hoặc gửi hình ảnh triệu chứng cho lão qua Zalo 0972606773. Lão và các cộng sự luôn sẵn lòng lắng nghe và dặn dò bà con tận tình để mình dùng thuốc cho đúng, cho trúng, sớm ngày khỏe mạnh vui vầy bên con cháu.

Tử uyển là vị thuốc quý của đất mẹ, hãy trân trọng và sử dụng nó một cách hiểu biết để mang lại sự bình an cho hơi thở của mình, bà con nhé.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc