Nguyên nhân ngứa da khi trời lạnh, dấu hiệu và cách cải thiện

Bà con thân mến! Cứ mỗi bận gió hanh heo tràn về, tiết trời chuyển lạnh, Lão lại nhận được không ít lời nhắn nhủ, than thở từ bà con khắp nơi. Nhiều người bảo với Lão rằng, ban ngày đi làm thì không sao, nhưng hễ cứ chiều muộn hay đêm xuống, khi nhiệt độ hạ thấp là khắp tay chân, lưng bụng lại nổi sần, ngứa ngáy điên cuồng. Cái cảm giác ngứa ngáy châm chích, bứt rứt như có hàng ngàn con kiến bò dưới da khiến bà con mất ăn mất ngủ, càng gãi lại càng lên mảng đỏ, trầy xước cả da thịt mà chẳng dịu được chút nào. Tưởng chừng ngứa da khi trời lạnh chỉ là một phản ứng tự nhiên của cơ thể trước thời tiết, nhưng thực chất, Đông y xem đây là một dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang có sự bất ổn từ sâu bên trong, cần được quan tâm và điều trị đúng cách chứ không thể xem thường.

Ngứa da khi trời lạnh dưới góc nhìn y học cổ truyền và hiện đại

Dưới góc nhìn của y học hiện đại, hiện tượng ngứa da khi trời lạnh thường xuất phát từ việc độ ẩm không khí giảm mạnh làm da bị mất nước nghiêm trọng, trở nên thô ráp, nứt nẻ và suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên. Thêm vào đó, nhiệt độ thấp khiến các mạch máu dưới da co lại, làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng da, khiến các tuyến mồ hôi và tuyến bã nhờn hạn chế hoạt động. Hệ quả là làn da mất đi lớp màng lipid bảo vệ, dễ bị kích ứng bởi các tác nhân bên ngoài như sợi vải quần áo, khói bụi, dẫn đến phản ứng phóng thích histamine gây ra cảm giác ngứa ngáy dữ dội.

Còn trong Đông y, chứng ngứa da khi trời lạnh hay còn gọi là chứng phong chẩn khối, âm độc, phát ban do thời tiết. Y lý cổ truyền cho rằng “phương Đông sinh phong”, phong là gió, có đặc tính di chuyển nhanh, biến hóa khôn lường và thường kết hợp với các tà khí khác xâm nhập vào cơ thể. Khi mùa lạnh tới, chính khí (sức đề kháng) của bà con bị suy giảm, tạng phủ suy yếu, tạo điều kiện cho phong tà kết hợp với hàn tà (hơi lạnh) xâm nhập qua lỗ chân lông, uất kết tại bì phu (dưới da) mà phát ra ngoài thành những nốt sần, mẩn ngứa.

“Phong là thứ tà khí đứng đầu trăm bệnh. Khi chính khí suy, phong hàn xâm nhập vào bì phu, làm khí huyết ứ trệ, không nuôi dưỡng được làn da mà sinh ra ngứa ngáy.”

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Nguyên nhân sâu xa gây ra tình trạng ngứa da khi trời lạnh

Vì sao có những người đi giữa trời đông buốt giá vẫn da dẻ hồng hào, còn có người hễ gió lạnh thổi qua là đã ngứa ngáy không yên? Đó là do gốc rễ nội tại của mỗi người hoàn toàn khác nhau. Lão xin phân tích rõ vài nguyên nhân chính dưới đây để bà con mình cùng thấu hiểu:

• Cơ thể nhiễm phong hàn tà bên ngoài: Đây là nguyên nhân trực tiếp nhất. Khi thời tiết thay đổi đột ngột, gió lạnh tác động trực tiếp vào làn da. Nếu tấu lý (lỗ chân lông) không được bảo vệ tốt, hơi lạnh và gió độc sẽ ngấm vào trong, làm khí huyết lưu thông kém, tích tụ độc tố dưới da và phát tác thành cơn ngứa.
• Chức năng gan và thận suy giảm: Gan có nhiệm vụ tàng huyết và chủ sơ tiết, giúp giải độc cho cơ thể. Thận chủ cốt tủy, lọc máu và bài tiết độc tố. Khi chức năng của hai tạng này suy yếu, chất độc không được đào thải hết ra ngoài mà tích tụ lại trong máu, tìm đường bài tiết qua da. Gặp điều kiện thời tiết lạnh giá bên ngoài kích ứng, độc tố này phát tác rất mạnh, gây ngứa da khi trời lạnh dai dẳng.
• Huyết hư sinh phong: Ở người lớn tuổi, người gầy yếu hoặc phụ nữ sau sinh, âm huyết thường bị hao tổn. Khi huyết bị hư, không đủ sức nhuận mỡ nuôi dưỡng làn da, da sẽ bị khô sạm. Huyết hư đồng thời sinh ra nội phong (gió độc tự sinh từ bên trong) phối hợp với ngoại tà bên ngoài, khiến tình trạng ngứa ngáy càng thêm dữ dội về đêm.

Dấu hiệu nhận biết đặc trưng của chứng ngứa da khi tiết trời chuyển lạnh

Tình trạng ngứa da khi trời lạnh có những biểu hiện rất đặc trưng mà bà con có thể dễ dàng tự nhận biết để không nhầm lẫn với các bệnh lý về da liễu khác:

1. Cơn ngứa tăng lên theo nhiệt độ: Bà con sẽ thấy ngứa ngáy châm chích nhiều nhất vào lúc sáng sớm lúc mới ngủ dậy, khi chiều muộn chuẩn bị đón gió lạnh, hoặc lúc đêm xuống khi nhiệt độ xuống thấp nhất. Có người ngứa lan ra toàn thân, có người lại chỉ ngứa ở vùng da hở tiếp xúc trực tiếp với gió như mặt, cổ, bàn tay, bàn chân.
2. Da khô ráp, bong tróc: Vùng da bị ngứa thường có biểu hiện thô ráp, xuất hiện các vảy da nhỏ liti bong tróc giống như bụi phấn. Da mất đi độ đàn hồi tự nhiên và có cảm giác căng rát khi co duỗi các khớp tay chân.
3. Nổi sẩn, mảng đỏ khi gãi: Càng ngứa bà con lại càng muốn gãi. Tuy nhiên, hành động gãi sẽ kích thích hệ thống mạch máu dưới da phóng thích nhiều chất gây dị ứng hơn, khiến da nổi lên các nốt sẩn đỏ hoặc các mảng mề đay gồ cao hơn bề mặt da. Nếu gãi mạnh làm trầy xước da còn dễ dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng, để lại thâm sẹo xấu xí.

Cảnh báo những biến chứng khôn lường nếu chủ quan lơ là

Lão thấy nhiều bà con mình hay có tâm lý chủ quan, nghĩ rằng ngứa da khi trời lạnh chỉ là chuyện vặt vãnh, hết mùa đông ấm áp lên là tự khắc nó hết. Lão dặn rồi, không nên chỉ nhìn cái biểu hiện bên ngoài mà bỏ qua mầm bệnh tiềm ẩn bên trong. Cứ để cái tình trạng này kéo dài mãi thì hại lắm đấy.

Trước hết, những cơn ngứa dai dẳng về đêm sẽ tàn phá giấc ngủ của bà con, khiến cơ thể mệt mỏi, suy nhược thần kinh, tinh thần giảm sút vào ngày hôm sau. Về mặt thực thể, việc cào gãi liên tục làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm da nhiễm trùng, chàm hóa da, khiến làn da trở nên dày sừng, thâm đen và rất khó phục hồi về trạng thái ban đầu. Nguy hiểm hơn, ngứa da khi trời lạnh kéo dài chính là tiếng chuông cảnh báo hệ miễn dịch suy giảm, chức năng gan thận đang bị quá tải nghiêm trọng, lâu ngày có thể dẫn đến các bệnh lý nội khoa phức tạp khác.

Phương pháp chăm sóc và dưỡng sinh cải thiện tình trạng ngứa da tại nhà

Để xoa dịu những cơn ngứa ngáy khó chịu này, bà con hoàn toàn có thể tự áp dụng một số phương pháp dưỡng sinh lành mạnh, chăm sóc cơ thể ngay tại tổ ấm của mình bằng những nguyên liệu tự nhiên dễ kiếm:

• Giữ ấm cơ thể và bảo vệ làn da: Khi ra ngoài trời lạnh, bà con nhớ mặc ấm, quàng khăn, đi găng tay và tất đầy đủ để tránh gió lạnh tiếp xúc trực tiếp với da. Hãy chọn trang phục có chất liệu cotton mềm mại, thoáng khí, tránh các loại vải len, vải dạ thô ráp cọ xát trực tiếp vào da dễ gây kích ứng.
• Tắm nước ấm vừa phải: Nhiều bà con có thói quen trời lạnh là tắm nước rất nóng cho đỡ rét. Lão khuyên là không nên, vì nước quá nóng sẽ làm rửa trôi đi lớp dầu bảo vệ tự nhiên trên da, khiến da càng thêm khô và ngứa dữ dội hơn sau khi tắm. Bà con chỉ nên tắm nước ấm vừa đủ, tắm nhanh từ 10 đến 15 phút và có thể dùng các loại lá thảo dược tự nhiên như lá khế, lá đinh lăng, lá tía tô đun nước tắm để giúp làm nhẹ triệu chứng ngứa ngáy.
• Dưỡng ẩm cho da thường xuyên: Ngay sau khi tắm xong và lau khô người, bà con nên thoa một lớp kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, không chứa hương liệu hóa chất lên toàn thân để khóa ẩm, giữ cho da luôn mềm mại. Bên cạnh đó, dù trời lạnh ít ra mồ hôi không thấy khát, bà con vẫn cần uống đủ từ 1,5 đến 2 lít nước ấm mỗi ngày để cấp nước cho da từ bên trong.
• Chế độ ăn uống dưỡng sinh hợp lý: Bà con nên tăng cường ăn các loại rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin để thanh nhiệt, giải độc và tăng cường sức đề kháng. Cần hạn chế tối đa các món ăn có tính cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ hải sản dễ gây dị ứng và các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá vì chúng làm tích tụ thêm nhiệt độc trong cơ thể, khiến tình trạng ngứa da khi trời lạnh trở nên tồi tệ hơn.

*Chống chỉ định và lưu ý quan trọng:* Các mẹo dưỡng sinh và tắm lá thảo dược kể trên chỉ mang tính chất hỗ trợ cải thiện tình trạng ngứa ở mức độ nhẹ, chớm bị. Đối với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người có làn da quá nhạy cảm hoặc đang có vết thương hở, trầy xước nhiễm trùng thì tuyệt đối không được tự ý ngâm tắm các loại lá khi chưa có sự hướng dẫn của thầy thuốc. Nếu áp dụng các cách chăm sóc tại nhà từ 5 đến 7 ngày mà cơn ngứa không thuyên giảm, ngược lại còn lan rộng hoặc có dấu hiệu mưng mủ, sốt cao, bà con cần phải đi thăm khám tại các cơ sở y tế có chuyên môn ngay lập tức.

Lời căn dặn tâm huyết của Lão Tuấn dành cho bà con

Bà con thân mến, sức khỏe làn da suy cho cùng chính là tấm gương phản chiếu sinh mệnh và nội tạng bên trong cơ thể chúng ta. Đừng thấy ngứa ngáy ra sức gãi hay tự ý mua các loại thuốc bôi chứa corticoid ngoài tiệm về lạm dụng, tuy có thể giúp dứt cơn ngứa tức thì nhưng về lâu dài sẽ làm bào mòn da, gây teo da và khiến bệnh tình biến chứng sâu, tái đi tái lại càng khó chữa hơn. Hãy lắng nghe cơ thể mình, chữa bệnh phải chữa từ căn nguyên, dưỡng từ gốc rễ thân tâm thì mới bền vững được.

Lão hy vọng những chia sẻ chân thành trên đây sẽ giúp bà con có thêm kiến thức hữu ích để tự bảo vệ làn da và sức khỏe của mình cùng gia đình khi mùa đông tới. Hãy chủ động giữ ấm, ăn uống sinh hoạt điều độ, thuận theo tự nhiên để cơ thể luôn tràn đầy chính khí, có như vậy thì bệnh tật, phong hàn mới không có cơ hội xâm nhập.

Nếu bà con đang phải chịu đựng những cơn ngứa da khi trời lạnh hành hạ làm mất ngủ, khổ sở, hoặc có bất kỳ thắc mắc nào về tình trạng sức khỏe của mình, đừng ngần ngại chia sẻ với Lão. Bà con có thể gửi tin nhắn tình trạng bệnh, hình ảnh vùng da tổn thương để Lão tư vấn bước đầu qua Zalo 0972.606.773 hoặc trao đổi trực tiếp với Lão và đội ngũ chuyên gia qua Messenger Lão Tuấn. Lão luôn sẵn lòng đồng hành, sẻ chia cùng bà con trên hành trình gìn giữ sức khỏe.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc