Ngó Sen

Trong bữa cơm quê, có khi chỉ là bát canh chua nấu ngó sen, mà ăn vào thấy ruột gan dịu lại, người nhẹ hẳn. Đông y vẫn hay nói, có những vị thuốc không ồn ào, không gắt gỏng, mà lặng lẽ điều hòa từ bên trong. Ngó sen là một vị như thế, mộc mạc, quen thuộc, nhưng công dụng thì bà con đừng xem thường.

Lão gặp không ít bà con sau đợt ốm, người gầy rộc, ăn uống kém, hay bị nóng trong, chảy máu cam, rong huyết nhẹ. Có người chỉ cần điều chỉnh lại ăn uống, thêm ngó sen đúng cách, cơ thể dần ổn định, không cần dùng đến thuốc nặng. Vị thuốc nằm ngay trong bùn đất, nhưng lại giúp giữ cho khí huyết được yên.

Ảnh đại diện
Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Nói đến ngó sen, trước hết phải hiểu gốc gác của nó để dùng cho đúng.

Ngó sen là phần thân rễ non của cây sen, thuộc họ Sen. Dược liệu này thường được gọi là liên ngẫu, là đoạn nối giữa thân và củ sen. Ngó sen có màu trắng ngà, giòn, nhiều lỗ nhỏ chạy dọc, bẻ ra thấy tơ sen kéo sợi.

Cây sen mọc nhiều ở ao hồ, đầm nước ngọt khắp các vùng quê nước ta. Sen ưa nước sạch, bùn sâu, ánh nắng đầy đủ, nên ngó sen ngon và có dược tính tốt thường lấy từ những đầm sen tự nhiên, ít ô nhiễm.

Ngó sen có màu trắng ngà và giòn
Ngó sen có màu trắng ngà và giòn

Cách thu hoạch – sơ chế

Biết được cách thu và sơ chế, dược tính của ngó sen mới giữ được trọn vẹn.

Ngó sen thường được thu hoạch khi cây sen đang phát triển mạnh, chưa già cỗi. Người ta đào nhẹ lớp bùn, lấy phần thân rễ non, tránh làm dập nát.

Sau khi thu, ngó sen cần rửa sạch bùn đất, cắt bỏ phần già, dùng tươi là tốt nhất. Nếu dùng làm dược liệu, có thể thái lát mỏng, phơi âm can hoặc sấy nhẹ để giữ màu và tránh mất chất.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Muốn hiểu vì sao ngó sen hay được dùng trong những trường hợp nóng trong, chảy máu, phải nhìn vào tính vị của nó.

Ngó sen có vị ngọt, tính hàn, quy vào kinh Tâm, Can và Vị. Tính hàn giúp thanh nhiệt, vị ngọt giúp điều hòa, dưỡng âm mà không làm tổn thương tỳ vị.

Theo Đông y, ngó sen có công năng thanh nhiệt, lương huyết, chỉ huyết, sinh tân dịch. Hiểu nôm na, nó giúp làm mát máu, cầm chảy máu nhẹ và bù lại phần tân dịch đã hao tổn do sốt nóng, mệt mỏi.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Dưới góc nhìn hiện đại, những công dụng cổ truyền ấy cũng có cơ sở rõ ràng.

Ngó sen chứa nhiều vitamin C, chất xơ, polyphenol và các khoáng chất cần thiết. Những thành phần này giúp tăng sức bền thành mạch, hỗ trợ cầm máu, đồng thời cải thiện tiêu hóa.

Y học hiện đại còn ghi nhận ngó sen có tác dụng chống oxy hóa, hỗ trợ giảm viêm nhẹ và điều hòa huyết áp ở mức độ nhất định khi dùng đều đặn trong chế độ ăn.

Các bài thuốc ứng dụng

Từ tính vị ấy, ngó sen được ứng dụng linh hoạt trong nhiều bài thuốc dân gian.

Thanh nhiệt, cầm chảy máu cam

Dùng ngó sen tươi, rửa sạch, ép lấy nước uống hoặc nấu canh nhạt. Cách này giúp hạ nhiệt, làm mát huyết, phù hợp với bà con hay bị chảy máu cam do nóng trong.

Hỗ trợ người suy nhược, khát nhiều

Ngó sen nấu cùng củ năng hoặc hạt sen, ăn khi còn ấm. Bài này giúp sinh tân dịch, giảm khô miệng, mệt mỏi sau ốm.

Điều hòa tiêu hóa

Ngó sen thái lát, nấu canh chua nhẹ hoặc xào thanh đạm. Chất xơ trong ngó sen giúp ruột hoạt động đều, giảm táo bón nhẹ.

Ngó sen hỗ trợ tốt cho người bị suy nhược cơ thể
Ngó sen hỗ trợ tốt cho người bị suy nhược cơ thể

Lưu ý kiêng kỵ

Vị thuốc mát thì cũng cần dùng cho đúng người.

Bà con có tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, tiêu chảy, không nên dùng nhiều ngó sen sống. Khi đó nên nấu chín kỹ và dùng lượng vừa phải.

Không nên lạm dụng ngó sen như thuốc chữa bệnh chính, nhất là khi có tình trạng chảy máu nặng hoặc bệnh lý nền phức tạp.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Dùng ngó sen hiệu quả hơn khi kết hợp với lối sống điều độ.

Bà con nên ăn uống thanh đạm, hạn chế đồ cay nóng, rượu bia. Giữ giấc ngủ đều, tránh thức khuya để huyết không bị hao tổn.

Có thể kết hợp uống nước mát từ thảo dược nhẹ, vận động chậm rãi, hít thở sâu để khí huyết lưu thông tốt hơn.

Ngó sen là vị thuốc giản dị, nhưng dùng đúng thì giúp cơ thể tự điều chỉnh rất bền. Nếu bà con muốn biết mình có hợp dùng ngó sen hay cần phối hợp thêm vị gì cho đúng thể trạng, cứ mạnh dạn nhắn cho Lão qua Zalo 0972606773, Lão sẽ xem kỹ từng người, không vội vàng, không dùng chung một cách.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!