6 nguyên nhân mất ngủ ở người già theo các thể bệnh

Chào bà con thân mến! Lão thấy nhiều bà con mình khi bước sang cái tuổi xế chiều, đáng lẽ ra phải được thảnh thơi vui vầy cùng con cháu, thì đêm đêm lại phải trằn trọc, thở ngắn than dài nhìn lên trần nhà vì chứng mất ngủ. Người già vốn dĩ chính khí đã suy giảm, mà đêm lại không ngủ nghê gì được thì ban ngày làm sao có sức lực, tinh thần tinh anh cho đặng. Nhiều bà con tìm đến lão, gương mặt phờ phạc, ánh mắt mệt mỏi, than thở rằng cả đêm chỉ chợp mắt được một hai tiếng đồng hồ, cứ đặt mình xuống là đầu óc lại nghĩ ngợi mông lung, hoặc hễ có tiếng động khẽ là giật mình tỉnh giấc rồi thức trắng đến sáng. Tưởng là chuyện nhỏ, hoá ra nguyên nhân mất ngủ ở người già lại là một dấu hiệu cảnh báo hệ lụy sâu xa về mặt sức khỏe tạng phủ bên trong mà bà con không được phép coi thường.

Góc nhìn Y lý Cổ truyền về nguyên nhân mất ngủ ở người già

Lão nói rõ hơn cho bà con dễ hình dung, trong Đông y, giấc ngủ được điều khiển bởi sự cân bằng giữa hai khí là Âm và Dương. Sách y thư cổ có dạy: “Dương nhập vào Âm thì ngủ, Dương xuất ra khỏi Âm thì thức”. Ở người trẻ tuổi, khí huyết dồi dào, ngũ tạng kiên cố nên giấc ngủ đến tự nhiên và tròn đầy. Thế nhưng, khi tuổi tác cao, quy luật tạo hóa khiến tinh huyết suy cạn, chức năng của các tạng phủ như Tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận không còn được như xưa. Đó chính là gốc rễ sản sinh ra các nguyên nhân mất ngủ ở người già dưới góc nhìn biện chứng luận trị.

1. Thể Tâm Tỳ Lưỡng Hư – Khí huyết hao tổn

Bà con nhớ nhé, Tỳ là nguồn sinh hóa ra khí huyết, còn Tâm lại làm chủ phần huyết ấy. Khi người già chức năng tiêu hóa của Tỳ vị suy yếu, ăn uống kém đi, không chuyển hóa được tinh hoa thức ăn thành nuôi dưỡng cơ thể, dẫn đến tình trạng tâm huyết bị hao hụt. Tâm không đủ huyết để nuôi dưỡng thì thần không có nơi trú ngụ, gọi là thần bất định. Cứ như thế mãi thì hại lắm đấy, bà con sẽ gặp hiện tượng khó đi vào giấc ngủ, ngủ hay mộng mị, dễ giật mình, kèm theo hồi hộp, trống ngực thình thịch, ăn uống không ngon miệng và hay quên.

2. Thể Âm Hư Hỏa Vượng – Thận thủy suy kiệt

Một nguyên nhân mất ngủ ở người già rất phổ biến nữa là do tạng Thận bị suy yếu theo năm tháng. Thận âm hư suy không thể sinh tinh, không hóa được thục thủy để đưa lên nuôi dưỡng và khắc chế tâm hỏa. Khi Thận thủy không tế được Tâm hỏa, gọi là chứng “Tâm Thận bất giao”. Tâm hỏa độc tôn, bốc ngược lên trên làm cho đầu óc lúc nào cũng cồn cào, bứt rứt, lòng bàn tay bàn chân nóng rang về đêm, ra mồ hôi trộm. Chính cái luồng nhiệt hư hỏa này quấy rối tâm thần, khiến bà con trằn trọc cả đêm không tài nào chợp mắt được.

3. Thể Can Khí Uất Kết – Hỏa uất động thần

Người cao tuổi thường hay suy nghĩ lo âu chuyện con cái, gia đình, hoặc u uất vì cảm giác mình trở nên yếu kém, phụ thuộc. Nỗi lòng ấy tích tụ lâu ngày làm cho chức năng sơ tiết của tạng Can bị đình trệ, can khí uất kết hóa thành hỏa. Can hỏa vượng sẽ phạm lên Tâm, quấy nhiễu thần chí, đồng thời ảnh hưởng sang cả Tỳ vị. Bà con bị thể này thường thấy ngực sườn đầy trướng, dễ cáu gắt vô cớ, hay thở dài, miệng đắng, chán ăn và giấc ngủ trập trùng, hễ tỉnh giấc là không ngủ lại được.

“Thần có an thì thân mới định, tạng phủ có hòa hợp thì giấc ngủ mới tròn đầy. Người già mất ngủ không thể cứ cậy nhờ vào ba viên thuốc an thần cưỡng ép, mà phải bồi bổ từ gốc rễ huyết khí, lập lại thế cân bằng Âm Dương bên trong cơ thể.” – Lão Tuấn thường dặn dò người bệnh như vậy.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Nguyên nhân mất ngủ ở người già theo Y học hiện đại

Bên cạnh những lý luận sâu sắc của y học dân tộc, lão cũng luôn khuyên bà con cần nhìn nhận vấn đề dưới góc độ khoa học hiện đại để có cái nhìn toàn diện nhất. Qua quá trình theo dõi lâm sàng nhiều năm, lão nhận thấy các nguyên nhân mất ngủ ở người già dưới lăng kính y học hiện đại thường tựu trung vào các yếu tố cốt lõi sau:

• Sự lão hóa tự nhiên của hệ thần kinh: Càng lớn tuổi, não bộ càng sản sinh ít chất melatonin – đây là một loại hormone nội sinh cực kỳ quan trọng có nhiệm vụ điều hòa chu kỳ sinh học thức – ngủ của con người. Thiếu hụt melatonin khiến đồng hồ sinh học bị đảo lộn, người già có xu hướng buồn ngủ sớm vào buổi tối nhưng lại thức dậy rất sớm vào nửa đêm và khó ngủ lại.
• Tác động từ các bệnh lý mãn tính tuổi già: Đây là nỗi khổ tâm của rất nhiều bà con. Những cơn đau nhức nhối do thoái hóa khớp gối, thoát vị đĩa đệm, đau lưng mỏi gối, hay chứng tê bì chân tay khiến người già không có được tư thế nằm thoải mái. Bên cạnh đó, chứng tiểu đêm do thận yếu, phì đại tuyến tiền liệt buộc bà con phải thức giấc 3 – 4 lần mỗi đêm, làm phá vỡ hoàn toàn cấu trúc giấc ngủ tự nhiên.
• Lạm dụng các loại thuốc điều trị tây y: Người lớn tuổi thường phải uống nhiều loại thuốc cùng lúc như thuốc trị huyết áp, thuốc tim mạch, thuốc lợi tiểu hay thuốc chống trầm cảm. Một số thành phần trong các loại thuốc này có tác dụng phụ kích thích hệ thần kinh trung ương, vô tình trở thành nguyên nhân mất ngủ ở người già mà bà con ít khi ngờ tới.

Lời khuyên dưỡng sinh chăm sóc giấc ngủ tại nhà từ Lão Tuấn

Để xoa dịu những đêm dài thức trắng, lão dặn rồi, bà con không nên chỉ nhìn cái biểu hiện bên ngoài mà vội vàng tìm đến các loại thuốc ngủ tây y gây phụ thuộc và bào mòn sức khỏe. Thay vào đó, hãy kiên trì áp dụng các phương pháp dưỡng sinh thuận tự nhiên, lành tính ngay tại nhà để nâng đỡ cơ thể từ từ:

1. Ngâm chân thảo dược trước khi đi ngủ: Dưới lòng bàn chân có huyệt Dũng Tuyền, là nơi khởi đầu của kinh Thận. Mỗi buổi tối trước khi đi ngủ khoảng 30 phút, bà con hãy nấu một thau nước ấm với một chút muối hột và vài lát gừng tươi, hoặc dùng lá lốt, ngải cứu. Ngâm chân và nhẹ nhàng massage lòng bàn chân trong 15 – 20 phút. Cách này giúp dẫn hỏa quy nguyên, kích thích tuần hoàn máu, thông kinh hoạt lạc, làm ấm tạng thận và xoa dịu thần kinh rất tốt.
2. Sử dụng các món ăn, thức uống an thần tự nhiên: Trong bữa ăn hàng ngày, bà con nên tăng cường các loại thực phẩm có tính chất dưỡng tâm, an thần như hạt sen, tâm sen, củ súng, rau nhút, hoa thiên lý. Ban ngày, bà con có thể hãm một ấm trà lá lạc tiên, hoa cúc hoặc nụ vối để uống thay nước lọc. Những vị thuốc nam gần gũi này giúp thanh tâm, giáng hỏa, hỗ trợ cơ thể đi vào giấc ngủ nhẹ nhàng hơn.
3. Thiết lập không gian và thói quen ngủ khoa học: Hãy giữ cho phòng ngủ luôn thoáng mát, yên tĩnh và hạn chế ánh sáng mạnh. Bà con nên duy trì một khung giờ đi ngủ và thức dậy cố định, không nên ngủ trưa quá nhiều (chỉ nên chợp mắt khoảng 20 – 30 phút vào giữa trưa). Buổi tối, tránh ăn quá no hoặc uống nhiều nước trước khi đi ngủ để hạn chế hệ tiêu hóa phải làm việc quá tải và giảm thiểu số lần đi tiểu đêm.

Bà con cần lưu ý, các mẹo dưỡng sinh và chăm sóc tại nhà nêu trên chỉ mang tính chất hỗ trợ cải thiện đối với các trường hợp mất ngủ ở mức độ nhẹ hoặc mới khởi phát. Với những bà con đã bị mất ngủ kinh niên, mất ngủ sút cân, cơ thể suy nhược nghiêm trọng hoặc mất ngủ do các bệnh lý tạng phủ suy yếu nặng nề, việc tự áp dụng mẹo dân gian sẽ không thể mang lại hiệu quả triệt để. Lúc này, bà con cần được thăm khám cẩn thận để có lộ trình điều trị chuyên sâu, khoa học.

Nỗi lo toan về giấc ngủ tuổi già nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ như ngọn lửa âm ỉ bào mòn chính khí, khiến bà con ngày càng suy kiệt và dễ phát sinh nhiều biến chứng nguy hiểm về tim mạch, huyết áp. Đừng để những đêm dài trằn trọc làm vơi đi niềm vui tuổi xế chiều. Nếu bà con hoặc người thân đang ngày đêm khổ sở vì chứng mất ngủ kinh niên, cơ thể uể oải, suy nhược mà chưa tìm được lối thoát, hãy chia sẻ ngay tình trạng bệnh, sắc diện lưỡi hoặc các kết quả thăm khám kèm theo với lão. Lão luôn ở đây để lắng nghe, bắt mạch chẩn bệnh và đồng hành cùng bà con tìm lại giấc ngủ an lành. Bà con có thể liên hệ trực tiếp với lão qua Zalo 0972.606.773 hoặc trò chuyện trực tuyến tại Messenger Lão Tuấn để nhận được lời tư vấn cặn kẽ, kịp thời nhất.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc