Cây Hương Nhu Tía

Trong vườn thuốc Nam của quê mình, có những vị cây nhìn giản dị mà công dụng lại sâu bền, dùng càng lâu càng thấy quý. Hương nhu tía là một cây như thế, mùi thơm nồng ấm, đi qua đã thấy dễ chịu, dùng đúng cách thì giúp cơ thể thông thoáng từ trong ra ngoài. Lão vẫn hay nói với bà con, thuốc Nam không cao xa, nó ở ngay trong bữa ăn, nếp sinh hoạt hằng ngày, quan trọng là hiểu đúng và dùng cho hợp người.

Hôm nay, Lão kể bà con nghe câu chuyện về cây hương nhu tía, một vị thuốc quen mà chưa chắc ai cũng dùng cho đúng.

Ảnh đại diện
Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Trước khi bàn đến công dụng, Lão muốn bà con hình dung rõ mặt mũi cây thuốc cho khỏi nhầm lẫn.

Hương nhu tía còn gọi là é tía, thuộc họ Hoa môi. Cây cao vừa phải, thân vuông, lá màu tím sẫm, mép có răng cưa nhẹ, vò ra thấy mùi thơm cay nồng rất đặc trưng. Hoa nhỏ, mọc thành chùm ở đầu cành, màu tím nhạt, nhìn mộc mạc nhưng dễ nhận ra.

Cây mọc nhiều ở vùng nông thôn, ven bờ rào, bờ ruộng, đất tơi xốp là lên khỏe. Khí hậu nóng ẩm của nước mình rất hợp với hương nhu tía, nên từ Bắc chí Nam đều có thể trồng.

Cây hương nhu tía thuộc họ hoa môi
Cây hương nhu tía thuộc họ hoa môi

Cách thu hoạch – sơ chế

Biết cây rồi thì phải biết lúc nào hái, hái ra sao để giữ được hồn thuốc.

Hương nhu tía thường thu hoạch khi cây bắt đầu ra hoa, lúc này tinh dầu trong lá và thân đạt mức cao. Bà con cắt cả thân lá, bỏ phần già úa, rửa sạch đất cát rồi để ráo.

Có thể dùng tươi hoặc phơi âm can cho khô, tránh phơi nắng gắt làm bay mất mùi thơm. Khi khô, dược liệu vẫn giữ được mùi cay ấm, cất nơi khô thoáng để dùng dần.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Đến phần cốt lõi, Lão nói kỹ để bà con hiểu vì sao hương nhu tía lại hay được dùng.

Theo Đông y, hương nhu tía có tính ấm, vị cay, mùi thơm, quy vào kinh Phế và Tỳ. Vị cay giúp tán, tính ấm giúp thông, nên cây này rất hợp với những chứng do phong hàn, thấp trệ gây ra.

Công năng chính của hương nhu tía là giải biểu, tán hàn, hành khí, hóa thấp. Nói nôm na, khi người bị nhiễm lạnh, nặng mình, đầu óc u ám, bụng dạ đầy trướng, dùng hương nhu tía đúng cách sẽ giúp cơ thể toát mồ hôi nhẹ, khí huyết lưu thông, người nhẹ ra.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Y học ngày nay cũng đã soi chiếu lại vị thuốc dân gian này dưới góc nhìn khoa học.

Các nghiên cứu cho thấy hương nhu tía chứa tinh dầu giàu hợp chất có tính kháng khuẩn, kháng viêm và chống oxy hóa. Nhờ vậy, dược liệu này có tác dụng hỗ trợ giảm cảm lạnh, làm dịu đường hô hấp, giúp tiêu hóa tốt hơn.

Mùi thơm của tinh dầu còn có tác dụng thư giãn thần kinh nhẹ, giúp giảm cảm giác mệt mỏi, uể oải khi thời tiết thay đổi.

Các bài thuốc ứng dụng

Từ lý thuyết đến thực hành, Lão chia sẻ một số cách dùng quen thuộc để bà con dễ áp dụng.

Hỗ trợ cảm lạnh, nhiễm phong hàn

Dùng hương nhu tía tươi một nắm, rửa sạch, đun với nước sôi, xông cả nước lẫn hơi. Khi xông nhớ che kín gió, xông xong lau khô mồ hôi, uống thêm bát nước ấm rồi nghỉ ngơi.

Giúp tiêu hóa, giảm đầy trướng

Hương nhu tía khô sắc lấy nước uống, mỗi ngày một lần, dùng khi bụng đầy tức do lạnh bụng hoặc ăn uống không điều độ. Vị cay ấm giúp khí trong bụng lưu thông, giảm cảm giác nặng nề.

Làm nước gội đầu thư giãn

Lá hương nhu tía nấu nước gội đầu giúp da đầu thông thoáng, giảm ngứa, tóc thơm tự nhiên. Đây là cách dùng dân gian mà nhiều bà con vẫn áp dụng.

Cây hương nhu tía được ứng dụng trong nhiều bệnh lý khác nhau
Cây hương nhu tía được ứng dụng trong nhiều bệnh lý khác nhau

Lưu ý kiêng kỵ

Thuốc tốt nhưng không phải ai dùng cũng hợp, bà con nhớ cho kỹ.

Người âm hư, hay nóng trong, ra mồ hôi trộm, sốt cao do nhiệt không nên dùng nhiều hương nhu tía. Phụ nữ mang thai hoặc người đang bệnh nặng muốn dùng cần hỏi thầy thuốc để tránh dùng sai thời.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Muốn thuốc phát huy hết giá trị thì sinh hoạt cũng phải thuận theo.

Khi dùng hương nhu tía, bà con nên giữ ấm cơ thể, tránh gió lùa, ăn uống thanh đạm, hạn chế đồ lạnh. Kết hợp xoa bóp nhẹ, đi bộ chậm, hít thở sâu giúp khí huyết lưu thông tốt hơn.

Hương nhu tía tuy quen nhưng dùng sao cho đúng người, đúng lúc mới là điều quan trọng. Nếu bà con còn phân vân về thể trạng của mình, dùng bao nhiêu cho hợp, kết hợp ra sao để không phản tác dụng, cứ mạnh dạn trao đổi để Lão xem xét cụ thể.

Bà con có thể liên hệ trực tiếp qua Zalo 0972606773, Lão sẽ tư vấn kỹ hơn, dựa trên thể trạng và tình hình sức khỏe của từng người.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!