Cây Bồ Hòn

Bà con mình có bao giờ để ý, có những thứ tưởng chừng như chỉ là hạt rụng ngoài sân, vỏ bỏ đi sau bữa ăn, nhưng nếu biết cách dùng thì lại là báu vật không gì sánh bằng không? Nhất là với cây bồ hòn, cái tên nghe thì dân dã, mộc mạc vậy thôi nhưng nó chứa đựng cái tinh túy của đất trời, giúp ích biết bao cho sức khỏe và đời sống hằng ngày của chúng ta.

Lão nhớ những ngày còn ở chiến trường biên giới phía Bắc, khi thuốc men thiếu thốn, bà con đồng bào vùng cao đã chỉ cho Lão cách dùng những loại lá, quả rừng để giữ gìn vệ sinh và chữa các chứng ngoài da. Cây bồ hòn chính là một trong những người bạn thầm lặng như thế, vừa giúp làm sạch, vừa là vị thuốc quý mà Lão muốn kể cho bà con nghe rõ hơn ngay dưới đây.

Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Họ tên

Số điện thoại

Gửi tư vấn

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Cây bồ hòn vốn là một loại cây thân gỗ lớn, thường mọc hoang ở các vùng núi phía Bắc và miền Trung nước ta. Bà con có thể nhận ra nó qua tán lá xanh mướt, quả khi chín có màu vàng nâu, vỏ nhăn nheo và bên trong chứa một hạt đen tròn, cứng cáp. Người ta còn gọi nó với cái tên khác như Lai chu hay Vô hoạn tử.

Điểm đặc biệt nhất của quả bồ hòn chính là lớp thịt quả chứa rất nhiều chất saponin. Khi bà con vò với nước, nó sẽ tạo ra bọt trắng như xà phòng tự nhiên, có mùi thơm nhẹ đặc trưng của núi rừng. Chính vì cái tính chất kỳ diệu này mà từ xa xưa, bồ hòn đã được dùng để giặt giũ và làm sạch cơ thể trước khi có các loại hóa chất hiện đại như bây giờ.

Cách thu hoạch – sơ chế

Để giữ được trọn vẹn dược tính, Lão thường khuyên bà con nên thu hoạch quả vào khoảng mùa thu hoặc đầu đông, khi quả đã chín già và chuyển sang màu nâu sẫm. Đây là lúc lượng dưỡng chất và chất tạo bọt trong quả đạt mức cao nhất, mang lại hiệu quả tốt nhất khi sử dụng.

Sau khi hái về, bà con đem rửa sạch bụi bẩn, sau đó có thể để nguyên quả hoặc tách bỏ hạt rồi mang đi phơi khô hoặc sấy nhẹ. Quả bồ hòn khô rất dễ bảo quản, chỉ cần để nơi thoáng mát, tránh ẩm ướt là bà con có thể dùng dần trong cả năm mà không lo bị hỏng hay mất đi cái tinh túy bên trong.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Trong y học cổ truyền, bồ hòn được nhìn nhận là vị thuốc có vị đắng, tính mát và mang trong mình một ít độc tính nhẹ nếu không dùng đúng cách. Vị thuốc này thường quy vào kinh Phế và Tỳ, giúp thanh nhiệt, giải độc và sát trùng rất hiệu quả.

Lão giải thích thêm để bà con dễ hiểu, cái tính mát của bồ hòn giống như một dòng nước mát lành tưới vào những chỗ đang bị nóng trong, viêm nhiễm. Công năng chính của nó là tiêu đờm, sát trùng, thường được các thầy thuốc dùng để xử lý các chứng về họng, mụn nhọt hay các bệnh ngoài da do khí huyết không lưu thông, tà độc xâm nhập.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Khoa học ngày nay cũng đã nghiên cứu và khẳng định giá trị của bồ hòn, đặc biệt là hoạt chất saponin chiếm tỷ lệ rất cao trong vỏ quả. Chất này không chỉ đơn thuần tạo bọt mà còn có khả năng kháng khuẩn, kháng nấm và ức chế một số loại vi khuẩn gây bệnh trên da và đường hô hấp.

Ngoài ra, các nghiên cứu còn chỉ ra rằng chiết xuất từ bồ hòn có tác dụng chống viêm và hỗ trợ làm sạch vết thương rất tốt. Điều này giải thích vì sao khi dùng nước bồ hòn để tắm rửa hoặc ngâm chân, bà con sẽ cảm thấy da dẻ sạch sẽ, các vết ngứa ngáy hay viêm da cũng dịu đi nhanh chóng.

Các bài thuốc ứng dụng

Bồ hòn không chỉ dùng để làm sạch mà khi kết hợp đúng liều lượng, nó trở thành những bài thuốc rất hữu hiệu cho đời sống hằng ngày. Dưới đây là một số cách dùng mà Lão đã đúc kết lại để bà con tham khảo.

Hỗ trợ các chứng về họng và răng miệng

Khi vùng cổ họng bị đau rát hoặc răng lợi sưng đau, bồ hòn có thể giúp sát khuẩn và giảm viêm rất nhanh nhờ tính sát trùng mạnh mẽ của nó.

• Bài thuốc số 1: Dùng vỏ quả bồ hòn khô, sắc lấy nước đặc để ngậm và súc miệng nhiều lần trong ngày. Phương pháp này giúp làm sạch khoang miệng, giảm sưng nướu và dịu cơn đau họng hiệu quả.
• Bài thuốc số 2: Tán vỏ quả bồ hòn thành bột mịn, sau đó chấm trực tiếp vào chỗ răng đau hoặc nướu bị sưng. Cách này giúp dược tính ngấm trực tiếp, mang lại cảm giác dễ chịu tức thì.

Xử lý các bệnh ngoài da và mụn nhọt

Với những trường hợp bị ghẻ lở, hắc lào hay mụn nhọt sưng tấy, bồ hòn đóng vai trò như một chất tẩy trần, loại bỏ tà độc bám trên da.

• Bài thuốc số 3: Nấu nước quả bồ hòn để tắm hoặc rửa vùng da bị tổn thương. Bà con nên dùng nước ấm để các lỗ chân lông giãn nở, giúp chất thuốc thấm sâu hơn để tiêu diệt vi khuẩn và nấm.
• Bài thuốc số 4: Lấy hạt bồ hòn đem đốt thành than rồi tán bột, trộn với một ít dầu vừng để bôi lên các nốt mụn nhọt. Cách này giúp mụn nhanh gom cồi và giảm sưng đỏ nhanh chóng.

Lưu ý kiêng kỵ

Dù là vị thuốc quý nhưng bồ hòn có tính tẩy rửa và vị đắng rất mạnh, nên bà con cần dùng đúng liều lượng, không nên lạm dụng. Tuyệt đối không được uống nước bồ hòn trực tiếp với liều cao vì có thể gây kích ứng đường tiêu hóa, gây nôn mửa hoặc khó chịu trong người.

Bà con cũng cần cẩn thận không để nước bồ hòn rơi trực tiếp vào mắt vì hoạt chất saponin gây cay xót rất mạnh. Phụ nữ đang mang thai hoặc những người có cơ địa quá nhạy cảm cũng nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sức khỏe.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Lão luôn dặn bà con, dùng thuốc thôi chưa đủ, quan trọng là cách mình sinh hoạt hằng ngày. Khi dùng bồ hòn để chăm sóc da hay chữa bệnh, bà con nên giữ gìn vệ sinh thân thể sạch sẽ, mặc quần áo thoáng mát bằng vải cotton để da được hít thở.

Ngoài ra, việc duy trì một chế độ ăn uống thanh đạm, bớt đồ cay nóng và uống đủ nước sẽ giúp cơ thể thải độc từ bên trong. Kết hợp với việc ngâm chân bằng nước bồ hòn ấm vào buổi tối không chỉ giúp đôi chân sạch sẽ mà còn giúp lưu thông khí huyết, cho bà con giấc ngủ ngon và sâu hơn.

Cây bồ hòn thực sự là một món quà của mẹ thiên nhiên, mang trong mình cái hồn của Nam y Việt Nam. Lão mong rằng qua những lời thủ thỉ này, bà con sẽ biết cách trân quý và sử dụng vị thuốc này một cách hiệu quả nhất để chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Tuy nhiên, mỗi người một cơ địa, mỗi chứng bệnh lại cần một liều lượng gia giảm khác nhau. Để dùng đúng người, đúng thời, bà con nên chia sẻ kỹ hơn về tình trạng của mình. Bà con có thể nhắn tin hoặc gửi hình ảnh qua Zalo 0972606773 để Lão xem xét và tư vấn cách dùng sao cho an toàn và hiệu quả nhất nhé.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc