Cây Rẻ Quạt

Chào bà con, chắc hẳn trong vườn nhà nhiều gia đình vẫn thường trồng một khóm cây có lá dài, xếp chồng lên nhau xòe ra như chiếc quạt giấy của các cụ ngày xưa. Đó chính là cây Rẻ quạt, hay nhiều nơi còn gọi là Xạ can. Lão nhớ ngày trước, mỗi khi trong vùng có ai húng hắng ho hay cổ họng sưng đau, người ta lại ra ngắt một mẩu thân rễ về nhai nuốt nước là êm ngay.

Cái cây nhỏ bé này nhìn thì thanh mảnh vậy thôi nhưng sức sống mãnh liệt lắm, nó giống như một “vị tướng” thầm lặng canh giữ cửa ngõ hầu họng cho bà con mình. Hôm nay, Lão sẽ kể cho bà con nghe rõ hơn về vị thuốc quý này, để mình hiểu đúng, dùng trúng, giữ lấy cái gốc sức khỏe từ chính thảo dược quanh nhà.

Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Họ tên

Số điện thoại

Gửi tư vấn

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Cây Rẻ quạt có cái tên nghe rất dân dã vì hình dáng đặc trưng của nó. Lá cây mọc thẳng đứng, dẹt và xếp thành một mặt phẳng trông xa y hệt chiếc quạt đang xòe. Cây này vốn thuộc họ Lay ơn, sống lâu năm và thường chỉ cao tầm nửa mét đến một mét thôi bà con ạ.

Bà con để ý, hoa của nó đẹp lắm, có màu vàng cam điểm xuyết những đốm tử thảo (màu tía) nhìn rất bắt mắt. Phần dùng làm thuốc quý nhất không phải là lá mà là thân rễ, hay mình vẫn quen gọi là củ. Củ Rẻ quạt có hình dáng ngoằn ngoèo, vỏ ngoài màu vàng nhạt, khi bẻ ra thấy thịt bên trong trắng vàng, có mùi thơm nhẹ đặc trưng.

Cách thu hoạch – sơ chế

Để vị thuốc đạt được dược tính tốt nhất, Lão thường dặn bà con nên thu hoạch vào mùa thu hoặc mùa đông. Đây là lúc cây đã tích tụ đủ tinh túy sau một năm dài, phần thân rễ chắc và thơm nhất. Khi đào về, bà con mình nhớ rửa sạch đất cát, cắt bỏ những rễ con lòa xòa đi.

Sau khi làm sạch, mình có thể dùng tươi hoặc đem phơi, sấy khô để dùng dần. Nếu muốn để được lâu mà không bị mốc, bà con nên thái phiến mỏng rồi mới phơi. Một mẹo nhỏ của Lão là nên đồ qua (hấp nhẹ) trước khi phơi để giữ được màu sắc đẹp và dược chất không bị thất thoát nhiều.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Trong Đông y, Rẻ quạt (Xạ can) có vị đắng, tính hàn và có độc nhẹ nếu dùng không đúng cách. Vị thuốc này quy vào hai kinh chính là Phế (phổi) và Can (gan). Chính vì tính hàn mà nó có khả năng thanh nhiệt, giải độc rất mạnh mẽ, giống như một dòng nước mát dập tắt những ngọn lửa viêm nhiễm trong cơ thể.

Công năng chủ yếu của nó là tuyên thông phế khí, tiêu đờm, sát trùng. Lão thường ví nó như một chiếc chổi quét sạch những uế tạp, đờm trệ đang gây ách tắc ở cổ họng. Nhờ vậy mà các chứng hầu bì, sưng đau họng hay ho có đờm đặc đều có thể dùng Rẻ quạt để xử lý tận gốc.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Khoa học ngày nay cũng đã tìm thấy trong Rẻ quạt những hoạt chất quý như Belamcandin, Iridin hay Tectoridin. Những chất này có khả năng kháng khuẩn cực kỳ tốt, đặc biệt là với các loại vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp như phế cầu khuẩn hay liên cầu khuẩn tan huyết.

Ngoài ra, Rẻ quạt còn giúp chống viêm và ức chế một số loại nấm gây bệnh ngoài da. Khi bà con dùng Rẻ quạt, các hoạt chất này sẽ tác động trực tiếp lên vùng niêm mạc bị tổn thương, giúp giảm sưng đau và ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn, tương tự như cách hoạt động của một loại kháng sinh tự nhiên từ lòng đất.

Các bài thuốc ứng dụng

Tùy vào tình trạng bệnh mà Lão thường phối ngũ Rẻ quạt với các vị thuốc khác để tăng hiệu quả. Dưới đây là một số bài thuốc điển hình mà bà con có thể tham khảo:

Chữa viêm họng sưng đau, viêm amidan

Khi cổ họng bà con có cảm giác như có vật gì vướng víu, sưng đỏ và đau buốt khi nuốt, có thể áp dụng bài thuốc sau để làm dịu vùng họng nhanh chóng.

• Bài thuốc số 1: Sử dụng thân rễ Rẻ quạt khô khoảng 4 đến 8 gram. Bà con đem sắc với nước, chia làm 2 đến 3 lần uống trong ngày. Khi uống nên ngậm một chút trong họng rồi mới nuốt từ từ để thuốc thấm sâu vào niêm mạc họng.
• Bài thuốc số 2: Kết hợp Rẻ quạt với Cát cánh, Cam thảo. Mỗi vị lấy lượng vừa đủ, sắc nước uống hàng ngày giúp tiêu viêm, giảm đau và thông họng rất tốt.

Hỗ trợ điều trị ho có đờm, phế quản viêm

Với những trường hợp ho kéo dài, đờm đặc quánh gây khó thở, Rẻ quạt sẽ giúp làm loãng đờm và tống chúng ra ngoài dễ dàng hơn.

• Bài thuốc số 3: Rẻ quạt 6 gram, Khoản đông hoa 8 gram, Ma hoàng 6 gram, Sinh khương 3 lát. Tất cả đem sắc nước uống. Bài thuốc này giúp làm ấm phổi, trừ đờm và giảm cơn hen suyễn hiệu quả.

Lưu ý kiêng kỵ

Dù là thuốc quý nhưng bà con tuyệt đối không được lạm dụng. Vì Rẻ quạt có tính hàn và có độc nhẹ, nên những người có tỳ vị hư hàn, hay bị đi ngoài phân lỏng, người gầy yếu, mệt mỏi thì không nên dùng. Nếu dùng quá liều hoặc dùng dài ngày có thể gây tiêu chảy hoặc làm cơ thể thêm lạnh.

Đặc biệt, phụ nữ đang mang thai tuyệt đối không được dùng Rẻ quạt vì có thể gây ảnh hưởng không tốt đến thai nhi. Lão cũng dặn thêm, nếu dùng tươi bà con chỉ nên dùng một mẩu nhỏ bằng hạt ngô để ngậm, tránh dùng quá nhiều gây bỏng rát niêm mạc miệng.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Bên cạnh việc dùng thuốc, bà con cần chú ý giữ ấm vùng cổ họng, nhất là khi thời tiết giao mùa hoặc lúc sáng sớm. Việc súc miệng bằng nước muối sinh lý thường xuyên cũng là cách hỗ trợ rất tốt cùng với Rẻ quạt để diệt khuẩn vùng họng.

Lão khuyên bà con nên uống nhiều nước ấm, tránh ăn đồ lạnh, đồ cay nóng khi đang điều trị các bệnh về họng. Nếu có điều kiện, bà con hãy dành thời gian tập các bài tập thở sâu để thanh lọc phổi, giúp khí huyết lưu thông, từ đó nâng cao sức đề kháng tự nhiên của cơ thể.

Cây Rẻ quạt tuy gần gũi nhưng mỗi người một cơ địa, một thể trạng khác nhau. Để vị thuốc phát huy đúng thế mạnh mà không gây tác dụng phụ, bà con đừng ngần ngại chia sẻ cụ thể triệu chứng của mình với Lão. Bà con có thể gửi hình ảnh họng hoặc mô tả rõ tình trạng qua Zalo 0972606773 để Lão và các cộng sự tư vấn kỹ lưỡng, dặn dò cách dùng sao cho an toàn và hiệu quả nhất nhé.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc