Nguyên nhân nghẹn ở cổ kèm ợ hơi, hệ lụy và hướng cải thiện

Bà con thân mến! Nghẹn ở cổ kèm ợ hơi là tình trạng dễ khiến người bệnh khó chịu, ăn uống mất ngon, lúc nào cũng vướng víu như có gì chặn ở cổ. Nhiều trường hợp liên quan đến trào ngược dạ dày, rối loạn tiêu hóa hoặc khí uất làm đường tiêu hóa mất điều hòa. Hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp bà con biết cách chăm sóc và thăm khám kịp thời.

Nghẹn ở cổ kèm ợ hơi dưới góc nhìn Y học cổ truyền và Tây y

Để bà con hiểu rõ hơn, Lão xin cắt nghĩa hiện tượng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi dưới góc nhìn của cả hai nền y học. Từ đó, bà con sẽ có một cái nhìn thông suốt và toàn diện hơn về tình trạng sức khỏe của bản thân hiện tại.

Dưới góc nhìn của Tây y hiện đại:

• Hiện tượng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi thường là biểu hiện điển hình của hội chứng trào ngược dạ dày thực quản (GERD). Khi chức năng của cơ vòng thực quản dưới bị suy giảm hoặc áp lực trong dạ dày tăng cao, dịch vị axit cùng thức ăn chưa tiêu hóa hết sẽ bị đẩy ngược lên trên thực quản. Axit dạ dày là một chất ăn mòn rất mạnh, khi tiếp xúc liên tục với niêm mạc thực quản và vùng họng nhạy cảm sẽ gây ra tình trạng viêm nhiễm, sưng tấy. Chính phản ứng sưng viêm này tạo ra cảm giác nghẹn ở cổ, vướng víu như có dị vật.
• Đồng thời, quá trình lên men của thức ăn ứ đọng trong dạ dày sinh ra một lượng khí lớn, áp lực khí này buộc phải thoát ra ngoài bằng đường miệng, tạo nên chứng ợ hơi liên tục. Ngoài ra, căng thẳng thần kinh kéo dài làm co thắt cơ vùng họng cũng là một tác nhân cơ năng khiến bà con cảm thấy nghẹn ở cổ kèm ợ hơi rõ rệt hơn.

Còn dưới nhãn quan của Y học cổ truyền:

• Cảm giác nghẹn ở cổ họng, nuốt không vào khạc không ra được Đông y gọi là chứng “Mai hạch khí” (tức là cảm giác vướng víu như có hạt mơ mắc kẹt trong cổ họng). Chứng trạng này không phải tự nhiên sinh ra, mà nó là kết quả của sự phối hợp giữa hai yếu tố: khí uất và đàm ngưng.
• Khi bà con gặp những chuyện lo âu, suy nghĩ quá độ hoặc tức giận, uất ức kéo dài, chức năng sơ tiết của tạng Can (gan) bị tổn thương, dẫn đến hiện tượng Can khí uất kết. Khí không được thông suốt sẽ trệ lại. Khí trệ lâu ngày làm ảnh hưởng đến tạng Tỳ (vận hành tiêu hóa), khiến Tỳ mất đi công năng vận hóa thủy thấp. Thủy thấp tích tụ lại dần hóa thành đàm. Khi đàm thấp quyện chặt cùng luồng khí uất kết ngược dòng đi lên, chúng sẽ bủa vây và kết tụ ngay tại vùng cổ họng, gây ra cảm giác nghẹn ở cổ họng vô cùng khó chịu.

“Khí hành thì huyết hành, khí uất thì đàm ngưng. Cổ họng là ngõ hầu của kinh mạch, một khi khí đàm giao kết thì trăm bệnh từ đó mà sinh ra.”

Song song với chứng Mai hạch khí, hiện tượng ợ hơi trong Đông y chính là biểu hiện của “Vị khí nghịch”. Theo quy luật tự nhiên của tạng phủ, khí của dạ dày (Vị khí) phải đi xuống dưới (chủ giáng) để đưa thức ăn xuống đường ruột tiêu hóa. Tuy nhiên, khi Can khí bị uất kết quá mức, nó sẽ quay sang ngang tàng, lấn át và chèn ép tạng Tỳ Vị, Đông y gọi là hiện tượng Can Vị bất hòa. Khi tạng Vị bị áp chế, Vị khí không thể đi xuống theo chiều thuận mà bị phản nghịch, đẩy ngược dòng lên trên họng. Luồng khí nghịch này kéo theo cả đàm thấp và nhiệt độc, bốc thẳng lên miệng gây ra tiếng ợ hơi và làm trầm trọng thêm cảm giác nghẹn ở cổ họng của bà con.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Nguyên nhân sâu xa khiến Vị khí nghịch, Can khí uất kết

Vì sao cơ thể bà con lại rơi vào tình trạng Can Vị bất hòa, khiến luồng khí trong người đảo lộn sinh ra nghẹn ở cổ kèm ợ hơi? Lão thấy có mấy nguyên nhân cốt lõi sau đây mà bà con mình rất hay mắc phải trong cuộc sống thường nhật:

• Tâm trạng lo âu, áp lực kéo dài (Tình chí uất kết): Đây là nguyên nhân hàng đầu trong xã hội hiện đại. Những lo toan về cơm áo gạo tiền, áp lực công việc hay những nỗi buồn bực dồn nén không được giải tỏa đều tích tụ lại thành uất khí. Tạng Can chủ về sơ tiết, thích sự thông thoáng, ghét sự gò bó uất ức. Khi tâm lý bà con bất ổn, Can khí bị bó buộc, không thể phát tiết, lâu dần sẽ hóa hỏa và mượn đường thực quản để bùng phát lên trên, gây ra chứng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi.
• Thói quen ăn uống vô độ, thiếu khoa học: Nhiều bà con có thói quen ăn uống vội vàng, vừa ăn vừa xem điện thoại, hoặc thường xuyên ăn đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, uống nhiều rượu bia, nước ngọt có ga. Những thực phẩm này khi nạp vào cơ thể sẽ làm quá tải hệ thống Tỳ Vị. Dạ dày không thể co bóp và chuyển hóa kịp thời, khiến thức ăn bị đình trệ, sinh ra hiện tượng tích trệ, lên men sinh khí. Khi thức ăn cũ tích tụ quá lâu, Vị khí bắt buộc phải nghịch hành hướng lên trên, tạo ra những cơn nghẹn ở cổ kèm ợ hơi liên hồi.
• Lao lực quá độ, tạng phủ suy yếu: Khi làm việc quá sức, không có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, cơ thể bà con sẽ bị hao tổn chính khí. Thần khí mệt mỏi dẫn đến công năng của tạng Tỳ Vị ngày càng suy kiệt. Một khi Tỳ Vị đã yếu, nó không còn đủ sức để giữ cho Vị khí đi xuống theo đúng lộ trình tự nhiên, khiến khí nghịch xuất hiện ngày một dày đặc hơn, biểu hiện rõ rệt nhất chính là cảm giác nghẹn ở cổ kèm ợ hơi xuất hiện sau mỗi bữa ăn hoặc mỗi khi cơ thể mệt mỏi.

Những biểu hiện đi kèm bà con tuyệt đối không nên xem thường

Trải qua nhiều năm thăm khám, Lão nhận thấy chứng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi ít khi xuất hiện đơn độc. Tùy thuộc vào thể trạng và mức độ tổn thương của tạng phủ ở từng người, triệu chứng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi sẽ đi kèm với một chuỗi các biểu hiện lâm sàng khác nhau. Bà con cần hết sức lưu tâm để nhận biết cơ thể mình đang ở giai đoạn nào:

Ở thể nhẹ, bà con thường cảm thấy cổ họng thỉnh thoảng hơi vướng, nghẹn ở cổ nhẹ sau khi ăn no hoặc khi có chuyện lo lắng, tức giận. Kèm theo đó là vài tiếng ợ hơi khan, không có mùi vị lạ. Cảm giác nghẹn ở cổ kèm ợ hơi này có thể tự thuyên giảm khi bà con nghỉ ngơi hoặc tâm trạng thoải mái trở lại.

Tuy nhiên, nếu để bệnh tình tiến triển nặng hơn, luồng Vị khí nghịch sẽ kéo theo dịch vị axit trào lên liên tục. Lúc này, bên cạnh chứng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi, bà con sẽ bắt đầu cảm thấy lồng ngực nóng rát như có lửa đốt (đây chính là chứng nóng rát sau xương ức mà Tây y hay gọi). Tiếng ợ hơi lúc này không còn là ợ khan nữa, mà chuyển sang ợ chua, ợ đắng do có lẫn dịch mật. Dịch vị axit mang tính nhiệt độc sặc lên cổ họng làm tổn thương nặng nề niêm mạc vùng họng, khiến cổ họng bà con luôn trong tình trạng đau rát, khan tiếng, ho hắng dai dẳng, nhất là vào ban đêm hoặc lúc vừa ngủ dậy. Nhiều bà con còn gặp tình trạng đau tức hai bên sườn, bụng trên căng chướng, chán ăn, ăn vào là muốn nôn oẹ do luồng khí uất nghẽn chặn đứng mọi đường luân chuyển của thức ăn.

Cảnh báo những hệ lụy dai dẳng nếu không điều trị từ gốc

Nhiều bà con mình có tâm lý chủ quan, nghĩ rằng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi chỉ là ba cái chuyện vặt vãnh do ăn uống không tiêu, đầy hơi thông thường, cùng lắm là ra tiệm mua vài liều thuốc giảm tiết axit về uống là êm chuyện. Lão dặn rồi, làm như vậy chỉ là đang giải quyết cái ngọn, xoa dịu triệu chứng tạm thời chứ không thể bốc được cái gốc rễ của bệnh ra ngoài. Cứ âm thầm chịu đựng hoặc lạm dụng thuốc tây về lâu về dài thì nguy hại lắm đấy bà con ạ.

Khi dịch vị axit và đàm nhiệt không được kiểm soát, liên tục trào ngược bốc lên thực quản, nó sẽ gây ra tình trạng viêm loét thực quản diện rộng. Những vết loét này khi lành đi sẽ để lại sẹo, dẫn đến biến chứng hẹp thực quản, khiến cảm giác nghẹn ở cổ họng từ chỗ mơ hồ trở thành hiện thực, bà con nuốt thức ăn đặc sẽ thấy đau đớn, nghẹn ứ thực sự. Nguy hiểm hơn, niêm mạc thực quản bị axit bào mòn kéo dài phải tự thay đổi cấu trúc để thích nghi, dẫn đến tình trạng Barrett thực quản – đây là một tổn thương tiền ung thư vô cùng nguy hiểm. Chưa kể đến việc đàm nhớt và axit tràn vào đường hô hấp gây ra viêm họng mãn tính, viêm phế quản, thậm chí làm bùng phát các cơn hen suyễn dữ dội.

Về mặt tinh thần, việc chịu đựng cảm giác nghẹn ở cổ kèm ợ hơi hằng ngày khiến tâm lý bà con luôn căng thẳng, u uất. Sợ ăn, sợ nuốt, mất ngủ vì những cơn trào ngược ban đêm khiến cơ thể ngày càng suy nhược, gầy sút cân. Tinh thần suy sụp lại càng làm cho Can khí uất kết nặng nề hơn, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý luẩn quẩn không có lối thoát. Do đó, việc tìm kiếm một giải pháp hỗ trợ điều trị toàn diện, tác động sâu vào căn nguyên tạng phủ là điều vô cùng cấp thiết để bảo vệ sức khỏe của bà con.

Hướng xử lý và chăm sóc cơ thể tại nhà bằng Y lý dân tộc

Để xoa dịu luồng khí nghịch và hỗ trợ giải tỏa chứng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi, bên cạnh việc tuân thủ các phương pháp chuyên sâu, bà con hoàn toàn có thể tự áp dụng những mẹo dưỡng sinh, chăm sóc cơ thể nhẹ nhàng ngay tại nhà. Những phương pháp từ y học dân tộc vốn rất dung dị, dễ làm nhưng mang lại hiệu quả điều hòa thân tâm rất tốt:

1. Sử dụng trà gừng kết hợp mật ong ấm: Gừng tươi trong Đông y có vị cay, tính ấm, vào được các kinh Phế, Tỳ, Vị, có công dụng ôn trung hạ khí, tiêu đàm, chỉ ẩu (chống nôn). Mỗi buổi sáng, bà con dùng vài lát gừng tươi hãm với nước sôi, hòa thêm một thìa mật ong nguyên chất rồi uống từng ngụm nhỏ khi còn ấm. Dòng nước ấm áp mang theo tính ấm của gừng sẽ giúp làm dịu niêm mạc họng, tán bớt đàm thấp ứ đọng, đồng thời giáng Vị khí đi xuống, giảm thiểu rõ rệt tình trạng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi.
2. Liệu pháp xoa bụng điều hòa Tỳ Vị: Sau khi ăn khoảng một giờ, bà con có thể nằm ngửa thư giãn hoặc ngồi thẳng lưng. Áp hai lòng bàn tay vào nhau cho ấm lên, sau đó đặt lên bụng và tiến hành xoa nhẹ nhàng quanh rốn theo chiều kim đồng hồ khoảng 50 đến 100 vòng. Động tác này giúp thúc đẩy tuần hoàn máu tại vùng bụng, tăng cường nhu động ruột, hỗ trợ Tỳ Vị vận hóa thức ăn tốt hơn, từ đó ngăn ngừa khí trệ sinh ra chứng ợ hơi và nghẹn ở cổ.
3. Ổn định tâm lý, thực hành thở sâu dưỡng sinh: Mỗi khi cảm thấy cơn nghẹn ở cổ kèm ợ hơi dâng lên, bà con hãy tạm gác lại mọi công việc, tìm một không gian yên tĩnh để ngồi thư giãn. Thả lỏng toàn bộ cơ thể, hít vào từ từ bằng mũi cho bụng phình lên, giữ khí lại vài giây rồi thở ra nhẹ nhàng bằng miệng cho bụng xẹp xuống. Việc tập trung vào hơi thở giúp bình can lý khí, giải tỏa sự uất kết của Can kinh, khiến luồng khí trong cơ thể tự khắc bình hòa trở lại.

Lão dặn thêm, những mẹo dân gian và cách chăm sóc tại nhà nêu trên chỉ có tác dụng hỗ trợ, làm nhẹ bớt phần nào triệu chứng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi ở những thể bệnh nhẹ, cơ năng hoặc mới khởi phát. Đối với những trường hợp bệnh đã chuyển sang giai đoạn mãn tính, tạng phủ Can Vị đã tổn thương sâu sắc, bà con cần phải tìm đến những giải pháp mang tính toàn diện, đi sâu vào cơ chế gốc rễ để hỗ trợ phục hồi cơ thể một cách triệt để nhất.

Sức khỏe của bà con là tài sản quý giá nhất, đừng vì một chút chủ quan mà để những cơn nghẹn ở cổ kèm ợ hơi làm bào mòn đi chất lượng cuộc sống hằng ngày. Nếu bà con còn bất kỳ nỗi băn khoăn nào về tình trạng nghẹn ở cổ kèm ợ hơi hay các biểu hiện bất ổn của đường tiêu hóa, hãy chủ động liên hệ trực tiếp với Lão. Bà con có thể gửi tin nhắn qua Messenger Lão Tuấn hoặc gọi điện đến số 0972 606 773 để Lão cùng đội ngũ chuyên gia y tế kịp thời lắng nghe, tư vấn và đồng hành cùng bà con trên hành trình tìm lại sự an lành cho sức khỏe.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc