Vạch mặt 5 nguyên nhân gây trào ngược dạ dày thường gặp

Bà con thân mến! Trong suốt những năm tháng hành y, Lão đã tiếp đón nhiều bà con lặn lội tìm đến vì cái chứng bụng dạ bất an. Khổ sở nhất, dai dẳng nhất có lẽ phải kể đến chứng ợ chua, nghẹn cổ, nóng rát lồng ngực mà ngày nay y học hiện đại gọi là trào ngược dạ dày thực quản. Nhiều người gặp Lão than thở rằng ăn không ngon, ngủ không yên, trong người lúc nào cũng bứt rứt, dùng đủ mọi loại thuốc mà cứ ngưng là bệnh lại tái phát. Bản chất của Đông y là trị bệnh trị tận gốc. Muốn dứt được cái chứng này, trước hết bà con cần phải hiểu thật tường tận về các nguyên nhân gây trào ngược dạ dày dưới góc nhìn y lý cổ truyền, từ đó mới tìm ra con đường chữa lành đúng đắn nhất.

Hiểu về chứng trào ngược dạ dày thực quản dưới góc nhìn y lý cổ truyền

Trong Đông y, không có tên gọi riêng cho căn bệnh này, nhưng các biểu hiện của bệnh được mô tả rất rõ trong các chứng như “Ợ chua” (Toan tiết), “Nôn mửa” (Âu thổ), “Đau thượng vị” (Vị quản thống). Theo quy luật tự nhiên của cơ thể, dạ dày (Vị) có chức năng thu nạp và làm chín thức ăn, sau đó đưa thức ăn đi xuống ruột để tiếp tục tiêu hóa. Do đó, “Vị khí chủ giáng”, tức là khí của dạ dày luôn có xu hướng đi xuống thì cơ thể mới khỏe mạnh, bằng phẳng. Khi chức năng này bị rối loạn, khí không đi xuống mà lại bốc ngược lên trên, Đông y gọi là chứng “Vị khí nghịch thượng”. Sự nghịch chiều này chính là lý do khiến dịch vị dạ dày, thức ăn chưa tiêu hóa hết bị đẩy ngược lên thực quản, gây ra cảm giác nóng rát, chua miệng, nghẹn ứ ở cổ họng rất khó chịu.

“Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông đã từng dạy rằng: Tỳ vị là cái gốc của hậu thiên, là nguồn sinh hóa ra khí huyết. Tỳ vị có khỏe mạnh thì trăm bệnh mới không phát sinh. Khi vị khí đảo ngược, không chỉ bụng dạ tổn thương mà cơ thể cũng dần suy kiệt.”

Sự đảo nghịch của vị khí không phải tự nhiên mà có, nó là hậu quả của một quá trình tích tụ từ nhiều yếu tố nội sinh lẫn ngoại sinh. Muốn chữa lành, ta không thể chỉ chăm chăm vào việc trung hòa dịch vị hay giảm đau tức thời, mà phải giải quyết tận gốc rễ những tác nhân làm tổn thương tỳ vị, làm rối loạn đường đi của khí huyết.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Những nguyên nhân gây trào ngược dạ dày chủ yếu khiến bệnh dai dẳng

Qua mấy chục năm bắt mạch, bốc thuốc, Lão đúc kết lại thấy các trường hợp mắc chứng vị khí nghịch thượng hầu hết đều bắt nguồn từ các tác nhân chủ chốt dưới đây. Bà con hãy cùng ngẫm xem bản thân mình đang vướng phải điều nào nhé:

1. Tình chí uất kết – Tác nhân “Can khí uất kết phạm Vị”

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất trong xã hội hiện đại mà ít ai ngờ tới. Trong ngũ hành, Can (Gan) thuộc mộc, Vị (Dạ dày) thuộc thổ. Can chủ về sơ tiết, điều hòa tình chí (tâm trạng, cảm xúc) và giúp khí huyết lưu thông thông suốt. Khi bà con thường xuyên lo nghĩ, căng thẳng, tức giận, áp lực công việc kéo dài, hoặc gặp những cú sốc tinh thần, khí của Can sẽ bị uất nghẹn lại, không sơ tiết được.

• Can khí uất lâu ngày sẽ hóa hỏa, theo quy luật tương khắc sẽ quay sang “phạm Vị”, tức là chèn ép và làm tổn thương dạ dày.
• Khi dạ dày bị Can khí bóp nghẹt, công năng co bóp và tiêu thấu thức ăn bị ngưng trệ, khiến Vị khí không thể đi xuống mà bốc ngược lên, sinh ra các cơn trào ngược đột ngột kèm theo cảm giác tức ngực, đau mạn sườn, thở dài mới thấy dễ chịu.

2. Ăn uống phi lý, thất thường làm tổn thương Tỳ Vị

Bụng dạ con người vốn cần được chăm sóc đều đặn và nhẹ nhàng. Nhiều bà con do đặc thù công việc hoặc thói quen sinh hoạt đã vô tình ngược đãi chính cái dạ dày của mình. Việc ăn uống không đúng giờ giấc, bữa no bữa đói, ăn quá nhanh, vừa ăn vừa làm việc hoặc xem điện thoại làm cho dạ dày không kịp chuẩn bị để co bóp và tiết dịch vị.

• Ăn nhiều đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, thức ăn ủ muối mặn, đồ chua chát làm tích tụ nhiệt độc tại dạ dày, khiến dịch vị bốc hỏa, sinh ra cảm giác nóng rát rạo rực sau xương ức.
• Nạp quá nhiều đồ ngọt, đồ béo béo ngậy khó tiêu hoặc lạm dụng đồ uống có cồn, chất kích thích làm Tỳ vị bị quá tải, thấp trệ tích tụ lâu ngày hóa thành nhiệt, đẩy khí nghịch lên.
• Ăn đêm quá muộn, khi cơ thể cần nghỉ ngơi thì dạ dày lại phải gồng mình lên làm việc, thức ăn không tiêu hết bị ứ đọng, lên men sinh khí và thúc ép dịch vị trào ngược lên cổ họng.

3. Lao quyện quá độ, nội thương suy tạ dẫn đến Tỳ Vị khí hư

Tỳ và Vị có mối quan hệ vô cùng khăng khít, Tỳ chủ thăng (đưa dinh dưỡng lên) và Vị chủ giáng (đưa cặn bã xuống). Khi bà con lao động chân tay quá sức, suy nghĩ quá nhiều làm hao tổn tâm tỳ, hoặc do tuổi tác cao, người mắc bệnh lâu năm khiến cơ thể bị suy nhược, chính khí hao kiệt, chức năng của Tỳ Vị sẽ bị suy giảm nghiêm trọng.

• Khi Tỳ Vị khí hư, không còn đủ sức để co bóp, chuyển hóa thức ăn, dẫn đến tình trạng thức ăn bị ứ trệ lâu ngày (thực tích).
• Sức ép từ lượng thức ăn tích tụ này làm cho phần cơ vòng thực quản bị suy yếu, không thể đóng kín, tạo điều kiện cho các tác nhân trào ngược hoạt động mạnh mẽ, đặc biệt là khi nằm hoặc sau khi ăn no. Người thuộc thể này thường mệt mỏi, hụt hơi, ăn vào là đầy bụng, đi ngoài phân lỏng nát.

4. Hàn tà xâm nhập làm khí trệ, huyết ứ tại vùng bụng

Vùng bụng dạ con người rất sợ lạnh. Đông y có câu “hàn thì ngưng trệ”, tức là khi cơ thể hoặc vùng bụng bị nhiễm lạnh sẽ làm cho khí huyết tại đó bị tắc nghẽn không lưu thông được. Thói quen tắm đêm, để bụng lạnh khi ngủ, hoặc thường xuyên ăn uống đồ sống lạnh (kem, nước đá, rau sống chưa chế biến kỹ) sẽ tạo điều kiện cho hàn tà tích tụ trong dạ dày.

• Hàn tà làm co thắt các mạch máu và cơ thịt ở dạ dày, gây ra các cơn đau thắt vùng thượng vị, kèm theo chứng đầy hơi, trào ngược ra nước trong, lạnh bụng.
• Khi khí bị trệ lâu ngày, nó sẽ tạo thành áp lực lớn đẩy ngược dịch vị lên trên thực quản để giải tỏa sự ách tắc.

5. Lạm dụng thuốc Tây bừa bãi làm mòn mỏng niêm mạc Vị quản

Nhiều bà con khi đau nhức xương khớp, sốt, hay viêm nhiễm thường tự ý ra hiệu thuốc mua các loại thuốc giảm đau, kháng viêm, kháng sinh về uống mà không có sự chỉ định của bác sĩ. Dưới góc nhìn y lý cổ truyền, các loại tân dược này có tính chất tương đối mạnh, khi đi vào dạ dày nếu lạm dụng sẽ làm mất đi sự cân bằng tự nhiên, làm tổn hại đến lớp màng bảo vệ của Vị (Vị âm bị hao tổn).

• Thuốc Tây làm cho niêm mạc dạ dày bị khô rát, sưng viêm, nóng hừng hực, lâu ngày sinh ra các vết loét.
• Sự tổn thương sâu sắc này khiến dạ dày phản ứng bằng cách tăng tiết dịch vị bất thường và co thắt mạnh, đẩy dịch axit trào ngược lên liên tục, gây đau rát như lửa đốt.

Lời dặn của Lão giúp bà con phòng và ổn định vị khí tại nhà

Chữa bệnh dạ dày, nếu chỉ cậy vào thuốc mà bản thân không chịu thay đổi lối sống thì không khác nào “muối bỏ bể”. Để giúp Vị khí được bình hòa, thuận đường đi xuống, Lão có vài lời dặn dò chân tình, dễ nhớ, dễ làm theo để bà con áp dụng ngay tại nhà mỗi ngày:

1. Giữ cho tâm thế luôn an yên, thư thái: Trước bữa ăn khoảng 15 phút, bà con hãy gác lại mọi lo toan, công việc. Khi ăn, cần tập trung nhai thật kỹ, nuốt chậm rãi để giảm tải cho dạ dày. Việc nhai kỹ giúp nước bọt hòa quyện vào thức ăn, đây chính là chất men tự nhiên tuyệt vời giúp trung hòa một phần axit dạ dày. Sau khi ăn, tuyệt đối không được nằm ngay, cũng không được làm việc nặng hay tập thể thao. Hãy đi lại nhẹ nhàng khoảng 10 – 15 phút để kích thích Vị khí đi xuống.
2. Sử dụng các bài thuốc dân gian từ thảo dược quanh nhà: Bà con có thể dùng một củ gừng tươi cạo sạch vỏ, thái lát mỏng hãm với nước sôi làm trà uống ấm vào buổi sáng. Gừng có vị cay, tính ấm, có tác dụng ôn trung, tán hàn, giáng nghịch rất tốt cho người hay bị trào ngược. Ngoài ra, việc dùng nghệ vàng kết hợp với mật ong nguyên chất uống trước bữa ăn cũng giúp bao bọc niêm mạc, làm lành các tổn thương bên trong dạ dày một cách dịu nhẹ.
3. Xoa bụng dưỡng sinh buổi tối: Trước khi đi ngủ, bà con nằm ngửa thoải mái, áp hai lòng bàn tay vào nhau cho ấm lên, sau đó đặt lên vùng bụng quanh rốn. Tiến hành xoa nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ từ 30 đến 50 vòng. Phép xoa bụng này giúp điều hòa khí huyết, ôn ấm tỳ vị, hỗ trợ tiêu hóa thức ăn còn dư thừa và giúp giấc ngủ đến sâu hơn, tránh được các cơn trào ngược về đêm.

Bệnh tật ở dạ dày vốn là tấm gương phản chiếu lối sống và tâm trạng của chính chúng ta. Việc thấu hiểu tường tận các tác nhân gây bệnh không chỉ giúp bà con tìm được cách chữa đúng, mà quan trọng hơn là học được cách trân quý, bao bọc cơ thể mình mỗi ngày. Đừng để những lo toan, áp lực hay sự chủ quan làm bào mòn đi cái gốc tỳ vị của sức khỏe.

Nếu bụng dạ của bà con vẫn thường xuyên quặn thắt, những cơn nghẹn cổ ợ chua vẫn hành hạ ăn ngủ không yên, bà con đừng âm thầm chịu đựng một mình. Hãy chia sẻ cụ thể tình trạng biểu hiện cho Lão biết để Lão xem xét, tư vấn hướng đi đúng đắn nhất cho bụng dạ được bình an, bằng cách nhắn tin qua Zalo 0972.606.773 hoặc gọi trực tiếp đến số điện thoại 0972 606 773, Lão và đội ngũ chuyên gia luôn sẵn lòng lắng nghe và đồng hành cùng bà con.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc