Cây Quất Hồng Bì

Trong vườn nhà người Việt, có những cây quen đến mức ta đi qua mỗi ngày mà ít khi để ý. Quất hồng bì là một trong số đó, mộc mạc, không phô trương, nhưng lại cất giữ trong mình nhiều giá trị quý cho sức khỏe. Đông y nhìn vị thuốc này như một người bạn âm thầm, chậm rãi, giúp điều hòa từ bên trong, nhất là với những ai hay đầy bụng, ho đờm, ăn uống kém.

Nhiều bà con vẫn nghĩ quất hồng bì chỉ là cây ăn quả hay làm cảnh. Nhưng trong y học cổ truyền, từ lá, vỏ quả đến rễ đều có thể dùng làm thuốc nếu biết cách. Lão xin kể lại câu chuyện của vị thuốc này, để bà con hiểu rõ hơn và dùng cho đúng người, đúng lúc.

Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Họ tên

Số điện thoại

Gửi tư vấn

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Nói đến quất hồng bì, trước hết cần nhận diện cho đúng cây, đúng thuốc, bởi cùng họ cam quýt nhưng công năng mỗi loài lại khác nhau.

Quất hồng bì còn gọi là hồng bì, thanh bì, thuộc họ Cam Rutaceae. Cây dạng gỗ nhỏ, cao chừng vài mét, lá xanh đậm, khi vò có mùi thơm nhẹ. Quả tròn hoặc hơi bầu dục, vỏ mỏng, khi chín ngả vàng nâu, vị chua ngọt xen lẫn chút the.

Cây được trồng nhiều ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung nước ta, thường thấy trong vườn nhà hoặc ven làng. Bộ phận dùng làm thuốc chủ yếu là vỏ quả, lá và đôi khi là rễ, mỗi phần lại có cách dùng và tác dụng riêng.

Cách thu hoạch – sơ chế

Muốn thuốc phát huy được dược tính, khâu thu hái và sơ chế là điều không thể xem nhẹ.

Quả quất hồng bì thường được thu hoạch khi đã chín tới, vỏ chuyển màu vàng nâu, mùi thơm rõ. Sau khi hái về, rửa sạch, có thể bóc lấy vỏ, phơi âm can hoặc sấy nhẹ cho khô, tránh nắng gắt làm bay mất tinh dầu.

Lá thu quanh năm, chọn lá bánh tẻ, không sâu bệnh. Rửa sạch, dùng tươi hoặc phơi khô bảo quản nơi thoáng mát. Nếu làm không kỹ, ẩm mốc sẽ làm giảm chất thuốc, thậm chí sinh độc, bà con cần lưu ý.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Đông y dùng vị thuốc nào cũng xét đủ tính, vị, đường đi của thuốc trong cơ thể, quất hồng bì cũng không ngoại lệ.

Theo y học cổ truyền, quất hồng bì có vị cay, hơi đắng, tính ôn, quy vào kinh Tỳ và Phế. Tính ôn giúp làm ấm trung tiêu, vị cay giúp hành khí, tán uất.

Công năng chính của vị thuốc này là lý khí, hóa đờm, tiêu thực, chỉ khái. Hiểu nôm na, quất hồng bì giúp khí trong bụng lưu thông tốt hơn, đờm trệ ở phế được hóa giải, nhờ đó giảm ho, bớt tức ngực, ăn uống cũng dễ chịu hơn.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Dưới góc nhìn y học hiện đại, quất hồng bì cũng cho thấy nhiều điểm đáng chú ý.

Trong vỏ và lá có chứa tinh dầu, flavonoid và một số acid hữu cơ. Những hoạt chất này có tác dụng kháng khuẩn nhẹ, hỗ trợ long đờm và kích thích tiêu hóa.

Một số nghiên cứu ghi nhận quất hồng bì giúp tăng tiết dịch tiêu hóa, từ đó cải thiện cảm giác đầy bụng, chậm tiêu. Tuy nhiên, Tây y cũng nhấn mạnh đây là tác dụng hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị đặc hiệu khi bệnh đã nặng.

Các bài thuốc ứng dụng

Từ công năng lý khí, hóa đờm, quất hồng bì được ứng dụng khá linh hoạt trong đời sống và bài thuốc dân gian.

Hỗ trợ ho, nhiều đờm

Dùng vỏ quất hồng bì khô khoảng một nắm nhỏ, sắc với nước uống trong ngày. Vị cay ấm giúp thông phế, làm loãng đờm, phù hợp với ho do lạnh, đờm trắng loãng.

Giảm đầy bụng, khó tiêu

Có thể dùng lá quất hồng bì tươi, rửa sạch, nấu nước uống hoặc kết hợp với một ít gừng. Bài này giúp hành khí, tiêu trệ, nhất là sau bữa ăn nhiều đạm, nhiều dầu mỡ.

Hỗ trợ cảm lạnh nhẹ

Khi mới chớm lạnh, sổ mũi nhẹ, bà con có thể nấu nước lá quất hồng bì xông hoặc uống ấm. Cách này giúp ra mồ hôi nhẹ, giải biểu, nhưng chỉ dùng khi cơ thể còn khỏe, không sốt cao.

Lưu ý kiêng kỵ

Dù là vị thuốc lành, quất hồng bì cũng không phải ai dùng cũng hợp.

Người có cơ địa âm hư, hay nóng trong, khô miệng, táo bón không nên dùng nhiều vì tính ôn có thể làm tình trạng nặng hơn. Phụ nữ mang thai hoặc người đang dùng thuốc Tây điều trị bệnh mạn tính nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng lâu dài.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Dùng thuốc mà không điều chỉnh sinh hoạt thì hiệu quả cũng chỉ được một phần.

Khi dùng quất hồng bì để hỗ trợ tiêu hóa hay hô hấp, bà con nên ăn uống điều độ, tránh ăn quá no vào buổi tối, hạn chế đồ lạnh. Giữ ấm cổ, ngực, tập thở sâu mỗi sáng cũng giúp phế khí thông suốt hơn, thuốc nhờ đó mà phát huy tốt.

Quất hồng bì là vị thuốc nhỏ bé nhưng nếu dùng đúng, có thể giúp cơ thể nhẹ nhõm hơn từng ngày. Điều quan trọng là phải hiểu rõ thể trạng của mình, không dùng theo phong trào. Nếu bà con còn băn khoăn không biết có hợp hay không, có thể nhắn qua Zalo 0972606773, Lão sẽ xem xét cụ thể từng người mà dặn dò cho kỹ.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc