Cây Thóc Lép

Bà con mình có bao giờ để ý những bụi cây nhỏ, lá có ba lá chét trông giống như cái tai con trâu, quả thì dẹt và cong lại như hình lưỡi liềm mọc đầy ở ven đường hay bìa rừng không? Đó chính là cây Thóc lép, một vị thuốc “cây nhà lá vườn” mà đôi khi vì nó quá gần gũi nên chúng ta dễ lòng bỏ qua. Lão thấy thương cái cây này lắm, nó cứ lặng lẽ mọc xanh rì, gom góp tinh túy của đất trời để rồi sẵn lòng giúp bà con mình xua đi những cơn đau nhức, mỏi mệt của tuổi già.

Có những ngày trái gió trở trời, chân tay bà con mình cứ râm ran đau mỏi, hay những khi gan thận không được khỏe, người ngợm nặng nề, Lão lại nhớ ngay đến vị Thóc lép này. Nó không kiêu sa như sâm như nhung, nhưng cái tính nết lành lặn và sự bền bỉ của nó lại rất hợp với thể trạng của người Việt mình. Hôm nay, Lão mời bà con ngồi lại đây, để Lão thủ thỉ kể rõ hơn về “người bạn” thầm lặng này nhé.

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Để bà con không bị nhầm lẫn khi đi hái thuốc, Lão mô tả kỹ một chút về hình dáng của nó. Cây Thóc lép, hay nhiều nơi còn gọi là cây Mắt trâu, Cỏ nhãn chồn, có tên khoa học là Desmodium gangeticum. Đây là loại cây thân thảo, mọc đứng hoặc nằm rạp, cao chừng nửa mét đến một mét. Điểm dễ nhận biết nhất là lá của nó mọc so le, thường chỉ có một lá chét lớn hình trứng hoặc hình mác, mặt trên xanh nhẵn, mặt dưới lại có lông mềm màu trắng bạc như phủ một lớp sương mỏng.

Hoa của cây nhỏ xíu, màu tím nhạt hoặc trắng, mọc thành chùm ở ngọn hoặc nách lá trông rất nhã nhặn. Quả của nó mới thực sự thú vị, nó dẹt và chia thành nhiều đốt, mỗi đốt chứa một hạt, khi chín quả thường dính vào quần áo nếu bà con vô tình đi ngang qua. Loài cây này ưa sáng và ưa ẩm, nên thường thấy rất nhiều ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Hòa Bình, Lạng Sơn cho đến tận các vùng đất đỏ Tây Nguyên.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Cách thu hoạch – sơ chế

Ông cha ta thường dạy “đúng người, đúng thời”, nên việc thu hoạch cũng phải chọn lúc cây sung sức nhất. Bà con nên thu hái toàn cây Thóc lép vào mùa hạ hoặc mùa thu, khi cây đang ra hoa hoặc bắt đầu có quả, vì lúc này dược tính tích tụ trong lá và thân là dồi dào nhất. Bà con đem về rửa sạch hết bùn đất, loại bỏ những lá héo úa, sâu bệnh để giữ cho vị thuốc được tinh khiết.

Sau khi làm sạch, bà con có thể dùng tươi ngay hoặc đem băm nhỏ thành từng đoạn chừng hai ba phân rồi phơi khô trong bóng râm (phơi âm can) hoặc sấy nhẹ. Cách sơ chế này giúp giữ được màu xanh của lá và không làm mất đi những tinh chất quý giá bên trong. Khi thuốc đã khô đều, bà con bọc kín trong túi nilon hoặc hũ sành để nơi khô ráo, tránh ẩm mốc để dùng dần suốt cả năm.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Trong sổ tay y lý của Lão, Thóc lép là một vị thuốc có tính bình, vị ngọt và hơi đắng. Nó đi sâu vào các kinh Can, Thận và Phế, giúp điều hòa khí huyết và bồi bổ tạng phủ từ bên trong. Cái vị ngọt của nó giúp kiện tỳ, vị đắng lại giúp thanh nhiệt, giải độc, tạo nên một sự cân bằng rất khéo léo mà thiên nhiên đã ban tặng.

Công năng chính của Thóc lép là thanh nhiệt, trừ thấp, hóa ứ và tiêu thũng. Lão thường ví nó như một “người lao công” tận mẫn, giúp dọn sạch những cặn bẩn, khí huyết ứ trệ trong cơ thể, giúp dòng chảy của máu huyết được hanh thông. Nhờ vậy, nó rất hiệu quả trong việc hỗ trợ các chứng bệnh về gan, thận và đặc biệt là các chứng đau nhức xương khớp do phong thấp gây ra.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Ngày nay, các nhà khoa học cũng đã bắt tay vào nghiên cứu và thấy rằng trong cây Thóc lép có chứa nhiều hoạt chất sinh học quý như alkaloid, flavonoid và saponin. Các chất này có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm và giảm đau rất tốt. Nó giống như một loại kháng sinh tự nhiên giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây viêm nhiễm mà không gây ra quá nhiều tác dụng phụ như thuốc Tây y.

Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chiết xuất từ Thóc lép có khả năng bảo vệ tế bào gan và hỗ trợ hạ men gan hiệu quả. Với hệ tim mạch, vị thuốc này còn giúp giãn mạch máu nhẹ, từ đó hỗ trợ ổn định huyết áp cho những bà con lớn tuổi. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm ngàn đời của Đông y và sự kiểm chứng của Tây y giúp chúng ta càng thêm tin tưởng vào giá trị của vị thuốc dân dã này.

Các bài thuốc ứng dụng

Để bà con dễ dàng áp dụng vào thực tế đời sống, Lão xin chia sẻ một số cách phối ngũ vị thuốc Thóc lép cho từng chứng bệnh cụ thể như sau:

Hỗ trợ các chứng về xương khớp, đau lưng mỏi gối

Khi tuổi già kéo đến, cái lưng cái gối thường hay đình công, đau nhức mỗi khi thay đổi thời tiết. Thóc lép với khả năng trừ thấp sẽ giúp bà con dễ chịu hơn rất nhiều.

• Bài thuốc số 1: Sử dụng 30g Thóc lép khô, phối hợp cùng 20g Cỏ xước, 15g Thổ phục linh. Bà con đem sắc với 1 lít nước, đun cạn còn khoảng 400ml, chia uống 2 lần trong ngày sau bữa ăn.
• Bài thuốc số 2: Dùng Thóc lép tươi giã nát với một chút muối, đắp trực tiếp lên những vùng khớp bị sưng đau, bó lại trong khoảng 2 tiếng rồi tháo ra. Cách này giúp tiêu sưng, giảm đau tại chỗ rất nhanh.

Hỗ trợ điều trị các chứng bệnh về gan và thận

Với những bà con hay bị nóng trong, vàng da, hoặc tiểu tiện khó khăn, Thóc lép đóng vai trò là vị thuốc thanh nhiệt, lợi tiểu tuyệt vời.

• Bài thuốc hỗ trợ số 3: Lấy 40g Thóc lép khô sắc cùng 15g Nhân trần và 10g Cam thảo đất. Uống thay trà hàng ngày giúp mát gan, lợi mật và giải độc cơ thể rất tốt.
• Bài thuốc hỗ trợ số 4: Trường hợp bị phù thũng do thận yếu, bà con dùng 30g Thóc lép sắc cùng với rễ cỏ tranh và mã đề, uống liên tục trong 5 đến 7 ngày để thấy hiệu quả rõ rệt.

Lưu ý kiêng kỵ

Dẫu Thóc lép là vị thuốc lành tính, nhưng Lão vẫn luôn dặn bà con “của tuy ngon nhưng phải ăn đúng cách”. Những bà con có thể trạng quá hư hàn, thường xuyên đi lỏng hoặc bụng dạ yếu thì không nên dùng quá nhiều hoặc dùng đơn độc. Phụ nữ đang trong thời kỳ mang thai cũng cần hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cả mẹ và bé.

Bà con cũng lưu ý không nên tự ý tăng liều lượng quá mức với hy vọng nhanh khỏi bệnh. Cái gì quá cũng không tốt, y học cổ truyền trọng ở sự điều độ và bền bỉ. Khi dùng thuốc, nếu thấy có bất kỳ biểu hiện lạ như nổi mẩn ngứa hay buồn nôn, bà con nên tạm dừng và trao đổi lại với Lão để có hướng điều chỉnh kịp thời nhé.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Dùng thuốc thôi thì chưa đủ, Lão luôn khuyến khích bà con kết hợp với chế độ sinh hoạt “thuận tự nhiên”. Khi đang điều trị xương khớp hay gan thận, bà con nên hạn chế ăn đồ cay nóng, rượu bia hay các món quá nhiều dầu mỡ. Hãy tập thói quen dậy sớm, hít thở không khí trong lành và thực hiện các động tác thể dục nhẹ nhàng để khí huyết được lưu thông tốt hơn, giúp thuốc phát huy tối đa công dụng.

Bà con cũng có thể kết hợp việc uống thuốc với ngâm chân bằng nước muối ấm hoặc xoa bóp nhẹ nhàng các vùng bị đau. Một tâm thế lạc quan, vui vẻ cũng là một liều thuốc quý giúp bệnh tình mau chóng thuyên giảm. Nhớ uống đủ nước và ngủ đúng giờ để gan thận có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi bà con nhé.

Thóc lép tuy chỉ là ngọn cỏ ven đường nhưng tấm lòng của nó với sức khỏe bà con mình thì to lớn lắm. Lão mong rằng qua những lời thủ thỉ này, bà con sẽ biết trân quý và sử dụng nó đúng cách để giữ gìn thân thể luôn khỏe mạnh. Nếu bà con còn băn khoăn về liều lượng hay cách phối thuốc cho phù hợp với cơ địa riêng của mình, đừng ngần ngại nhắn tin hoặc gửi hình ảnh qua Zalo 0972606773 để Lão và các cộng sự tư vấn kỹ càng hơn.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc