Cây Thạch Lựu

Chào bà con, hôm nay ngồi bên chén trà, Lão chợt nhớ đến cái màu hoa lựu đỏ rực như lửa mỗi độ hè về. Có bà con nào trồng cây thạch lựu trước sân chỉ để làm cảnh, hay đợi quả chín cho sắp nhỏ ăn không? Nếu chỉ vậy thì thật phí cái công trời đất ban cho ta một vị thuốc quý, bởi từ cái vỏ quả đến cái rễ cây lựu đều là những vị thuốc “trị tận gốc” nhiều nỗi khổ tâm của bà con mình bấy lâu nay.

Lão vẫn thường dặn bà con, cây thuốc quanh mình đôi khi chẳng cần tìm đâu xa xôi, quan trọng là mình phải hiểu cái “tính” cái “nết” của nó để dùng cho đúng. Thạch lựu không chỉ cho quả ngọt để giải khát, mà trong y thuật, nó còn là một “khắc tinh” của các loại ký sinh trùng đường ruột và là “người bạn” giúp ổn định tiêu hóa cực kỳ hiệu nghiệm mà Lão đã ứng dụng qua nhiều năm hành y.

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Thạch lựu còn được dân gian gọi với những cái tên thân thuộc như cây lựu, hay thạch lựu bì nếu nói riêng về phần vỏ. Đây là loại cây thân gỗ nhỏ, cành thường có gai, lá xanh mướt mọc đối xứng. Điểm đặc biệt nhất chính là hoa có màu đỏ tươi rực rỡ, quả hình cầu, khi chín có màu vàng đỏ với rất nhiều hạt mọng nước bên trong, trông như những viên ngọc nhỏ được bao bọc kỹ càng.

Về nguồn gốc, thạch lựu vốn có xuất xứ từ vùng Tây Á xa xôi nhưng đã gắn bó với mảnh đất Việt Nam ta từ bao đời nay. Cây dễ sống, chịu được nắng hạn, thường được bà con trồng làm cảnh trước nhà hoặc trồng lấy quả. Trong Đông y, bộ phận được dùng làm thuốc phổ biến nhất là vỏ quả (thạch lựu bì) và vỏ rễ, vỏ thân (thạch lựu căn). Mỗi bộ phận lại có một cách chế biến và tác dụng riêng biệt mà bà con cần lưu tâm.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Cách thu hoạch – sơ chế

Để giữ được tinh túy của cây, việc thu hoạch cũng phải đúng thời điểm như người xưa có câu “đúng người đúng thời”. Vỏ quả thạch lựu thường được thu hái khi quả đã chín già, thường là vào mùa thu. Bà con sau khi ăn phần hạt thì đừng vứt vỏ đi, hãy rửa sạch, đem phơi khô hoặc sấy nhẹ để dành dùng dần. Vỏ quả đạt chuẩn phải dày, chắc, mặt ngoài có màu nâu vàng hoặc đỏ nâu, vị chát đắng đặc trưng.

Còn với vỏ rễ hay vỏ thân, Lão khuyên bà con nên thu hoạch quanh năm, nhưng tốt nhất là vào mùa thu đông khi nhựa cây đã lắng xuống gốc. Sau khi đào rễ hoặc bóc vỏ thân, cần rửa sạch đất cát, bóc lấy phần vỏ rồi phơi khô. Lưu ý nhỏ là vỏ rễ cây lựu có độc tính nhẹ nên cần phải cẩn trọng trong khâu sơ chế, thường phải dùng tươi hoặc bào chế theo đúng chỉ dẫn của thầy thuốc để đảm bảo an toàn.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Trong y thư cổ, thạch lựu bì có vị chua, chát, tính ôn và quy vào hai kinh là Đại trường và Thận. Cái vị chát ấy chính là chìa khóa để “thu liễm, sáp trường”, nghĩa là làm cho các chất bài tiết bớt lỏng lẻo, giúp cầm tiêu chảy và kiết lỵ rất hay. Nó giống như một chiếc khóa chặt giúp cơ thể giữ lại tinh chất, không bị thất thoát ra ngoài khi đường ruột đang gặp vấn đề.

Ngoài ra, thạch lựu căn (vỏ rễ) lại mang tính hàn, vị đắng, có công năng nổi bật là “sát trùng”. Lão thường ví nó như một đội quân tinh nhuệ giúp tống khứ các loại giun sán ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, vì tính vị của mỗi bộ phận khác nhau, bà con không nên đánh đồng mà phải tùy theo chứng bệnh của mình là “nhiệt” hay “hàn” để phối ngũ cho hài hòa nhất.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Khoa học ngày nay cũng đã làm sáng tỏ những kinh nghiệm mà ông cha ta để lại. Trong vỏ quả lựu chứa một lượng lớn Tanin, chất này khi vào cơ thể sẽ giúp làm săn niêm mạc ruột, kháng khuẩn và giảm viêm tại chỗ. Điều này giải thích tại sao thạch lựu lại có khả năng cầm tiêu chảy nhanh chóng và bảo vệ đường ruột khỏi các vi khuẩn gây hại.

Đặc biệt, trong vỏ rễ cây lựu có chứa các Alkaloid, tiêu biểu là Pelletierine. Chất này có tác động trực tiếp khiến cho các loại giun sán bị tê liệt, không bám vào thành ruột được nữa và bị đào thải ra ngoài. Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng chỉ ra dịch quả lựu rất giàu chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tim mạch và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể một cách tự nhiên.

Các bài thuốc ứng dụng

Để bà con dễ hình dung, Lão xin chia sẻ một số bài thuốc đơn giản mà hiệu quả, giúp giải quyết những nỗi lo thường gặp trong đời sống hằng ngày từ vị thuốc thạch lựu này.

Hỗ trợ tiêu hóa và cầm tiêu chảy

Nếu chẳng may bụng dạ không yên, đi ngoài liên tục do ăn đồ lạ hoặc nhiễm lạnh, bà con có thể áp dụng bài thuốc sau để giúp đường ruột ổn định lại.

Bài thuốc số 1: Sử dụng vỏ quả lựu khô khoảng 15 đến 20g. Đem sắc với 3 bát nước, đun nhỏ lửa cho đến khi còn khoảng 1 bát, chia làm 2 lần uống trong ngày. Vị chát của vỏ lựu sẽ giúp niêm mạc ruột săn lại, cầm tiêu chảy rất nhanh.

Hỗ trợ tẩy giun sán

Đây là bài thuốc kinh điển giúp bà con làm sạch đường ruột từ nguyên liệu tự nhiên, tuy nhiên cần chú ý liều lượng chính xác để tránh say thuốc.

Bài thuốc số 2: Vỏ rễ cây lựu khô 20g, hạt cau già 10g. Sắc với 500ml nước còn 150ml. Uống vào buổi sáng khi bụng còn đói và nên kết hợp với một chút thuốc nhuận tràng sau đó để đẩy giun ra ngoài dễ dàng hơn.

Lưu ý kiêng kỵ

Cây thuốc dù quý đến đâu cũng có những giới hạn của nó, bà con mình dùng thuốc là để dưỡng thân nên phải thật cẩn thận. Với vỏ lựu, vì tính chất thu liễm (thu giữ) rất mạnh, nên những người đang bị táo bón nặng hoặc có thực nhiệt (nóng trong người gây bứt rứt) thì tuyệt đối không nên dùng. Nếu dùng sai lúc, chẳng khác nào đang bị tắc nghẽn lại càng làm cho tình trạng tồi tệ hơn.

Riêng với vỏ rễ cây lựu, do có chứa độc tính nhẹ nên có thể gây cảm giác buồn nôn, chóng mặt hoặc say thuốc nếu dùng quá liều. Lão đặc biệt dặn dò: phụ nữ có thai và trẻ em nhỏ tuổi không được tự ý dùng vỏ rễ để tẩy giun tại nhà. Khi dùng, bà con nên có sự tham vấn của người có chuyên môn để đảm bảo “thuốc vào là khỏe, không phải là họa”.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Để thạch lựu phát huy tối đa công dụng, Lão khuyên bà con nên kết hợp với một lối sống lành mạnh. Khi đang điều trị các bệnh về đường ruột, hãy ưu tiên ăn đồ ấm, chín, tránh xa các món gỏi, đồ sống hay thực phẩm quá nhiều dầu mỡ. Một bát cháo loãng nấu với vài lát gừng ấm sẽ là người bạn đồng hành tuyệt vời cùng thạch lựu để vỗ về hệ tiêu hóa đang bị tổn thương.

Ngoài ra, thói quen uống nước lựu ép hằng ngày (nếu bụng dạ khỏe) cũng là cách dưỡng sinh tuyệt vời giúp da dẻ hồng hào và mạch máu được trẻ hóa. Bà con cũng đừng quên giữ cho tinh thần thoải mái, vì “tâm” có an thì “tỳ vị” mới khỏe, thuốc uống vào mới nhanh thấm và phát huy tác dụng được.

Thạch lựu tuy gần gũi nhưng mỗi người một cơ địa, một thể trạng khác nhau. Nếu bà con còn băn khoăn về liều lượng hay cách dùng sao cho hợp với bệnh tình của mình, đừng ngần ngại nhắn cho Lão qua Zalo 0972606773. Lão và các cộng sự luôn sẵn lòng lắng nghe, xem xét hình ảnh triệu chứng để dặn dò bà con cách dùng dược liệu an toàn và hiệu quả nhất.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc