Bác sĩ Lê Hữu Tuấn
Bác sĩ Lê Hữu Tuấn
Quản trị viên Lão Tuấn - Tinh hoa y học dân tộc 11/06/2026 lúc 12:48
Nhiều đêm liền nằm trằn trọc nhìn lên trần nhà, mắt nhắm mà tâm không lặng, nghe tiếng kim đồng hồ tích tắc gõ nhịp giữa đêm trường cô quạnh? Chứng mất ngủ ban đêm không chỉ bào mòn sức khỏe mà còn khiến thần sắc hao mòn. Hãy cùng Lão tìm cách trị mất ngủ ban đêm từ gốc rễ ngay dưới đây. 👇
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi:
BS CKII Lê Hữu Tuấn
Thầy thuốc ưu tú
BS CKII Lê Hữu Tuấn
Hơn 40 năm kinh nghiệm
  • Nguyên PGĐ chuyên môn TTKTC bệnh viện YHCT Trung Ương
  • Viện phó Viện y dược cổ truyền dân tộc
  • PGĐ chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc
  • Hậu duệ của Y Tổ Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác

3 cách trị mất ngủ ban đêm lành tính, giúp ngủ tự nhiên

🎙️ Nghe bài viết Nhấn để phát
Đoạn 1/1

Bà con thân mến! Đã bao đêm rồi bà con phải nằm trằn trọc, mắt nhắm mà tâm không lặng, nghe tiếng kim đồng hồ tích tắc gõ nhịp giữa đêm dài thao thức? Lão biết, chứng mất ngủ khi màn đêm buông xuống là một nỗi khổ tâm thầm lặng nhưng lại bào mòn sức khỏe của bà con ghê gớm nhất. Ban ngày đi làm, đi ruộng đã mệt mỏi, đêm về chỉ mong có một giấc nồng để phục hồi sức lực, vậy mà tấm lưng vừa đặt xuống chiếu, đầu óc lại cứ ong ong, lẩn quẩn hết chuyện này đến chuyện khác. Có người thức trắng đêm, có người chợp mắt được một chốc lại giật mình tỉnh giấc rồi thức luôn đến sáng. Cứ thế, ngày qua ngày, thần sắc hao mòn, người ngợm rã rời, sinh ra đủ thứ bệnh tật khác trong người.

‘Trong y lý cổ truyền, giấc ngủ chính là thước đo của sự hòa hợp âm dương trong cơ thể’ – Lão thường ngồi bên bàn chẩn mạch, nhìn sắc mặt nhợt nhạt, quầng thâm quanh mắt và lắng nghe nhịp mạch trầm tế, sác loạn của bà con mà lòng đầy trăn trở. Qua quá trình xem xét kỹ lưỡng bằng Tứ chẩn bao gồm Vọng (nhìn thần sắc, xem sắc lưỡi khô khốc hay rêu dày), Văn (nghe tiếng thở than ngắn dài, giọng nói hụt hơi), Vấn (hỏi han cặn kẽ thói quen sinh hoạt, thời điểm trằn trọc) và Thiết (bắt mạch để định rõ hư thực), Lão nhận thấy cái gốc của chứng mất ngủ ban đêm không đơn thuần là do thần kinh căng thẳng, mà sâu xa là do tạng phủ bên trong đã tổn thương, khí huyết hao kiệt khiến tâm thần không có nơi trú ngụ.

Hiểu rõ căn nguyên chứng trằn trọc ban đêm theo y lý Đông y

Để tìm ra cách trị mất ngủ ban đêm hiệu quả, trước hết bà con phải hiểu tại sao cơ thể mình lại rơi vào tình trạng u uất, khó ngủ như vậy. Y học cổ truyền coi cơ thể con người là một chỉnh thể thống nhất, nơi âm và dương luôn phải cân bằng. Ban ngày thuộc Dương, con người vận động, làm việc; ban đêm thuộc Âm, con người cần tĩnh lặng, nghỉ ngơi để thu nạp năng lượng. Giấc ngủ diễn ra tự nhiên khi phần Dương nhập vào phần Âm. Khi âm dương mất đi sự điều hòa, Dương không thể nhập vào Âm, thần trí lơ lửng, bồn chồn, dẫn đến việc bà con cứ trăn trở mãi trên giường mà không sao chợp mắt được.

Cách trị mất ngủ ban đêm

Dưới góc nhìn chuyên môn của Lão, có bốn nguyên nhân cốt lõi từ sâu bên trong tạng phủ gây ra tình trạng này:

  • Tâm tỳ lưỡng hư: Do bà con lo nghĩ quá độ, làm việc lao lực hoặc ăn uống kém khiến tạng Tỳ bị tổn thương, không sinh ra đủ huyết để nuôi Tâm. Tâm chủ thần minh, khi thiếu huyết, Tâm thần sẽ bị lưu lạc, bất an, gây ra chứng khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu và hay mộng mị.
  • Âm hư hỏa vượng: Thường gặp ở những người suy nhược cơ thể lâu ngày hoặc người lớn tuổi. Phần âm huyết suy kiệt không kìm hãm được phần dương hỏa, khiến hư hỏa bốc lên quấy nhiễu tâm can. Bà con sẽ cảm thấy trong người bứt rứt, lòng bàn tay bàn chân nóng ran, hay ra mồ hôi trộm và cực kỳ khó ngủ về đêm.
  • Can khí uất kết: Cuộc sống nhiều lo âu, bực dọc, áp lực tích tụ lâu ngày làm cho chức năng sơ tiết của tạng Can bị đình trệ. Can uất hóa hỏa, hỏa khí nghịch lên quấy rối tâm thần, làm tinh thần căng thẳng, đêm nằm trằn trọc, đầu óc suy nghĩ miên man không dứt.
  • Tâm thận bất giao: Thận thủy thuộc âm ở dưới, Tâm hỏa thuộc dương ở trên. Bình thường, Thận thủy phải đi lên để mát Tâm hỏa, Tâm hỏa phải đi xuống để ấm Thận thủy. Khi mối quan hệ này bị cắt đứt, Tâm hỏa độc tôn bốc lên cao, Thận thủy suy vi ở dưới, gây ra chứng mất ngủ kinh niên kèm theo đau lưng, mỏi gối, ù tai.

“Y đạo có câu: ‘Bệnh từ đâu sinh ra thì phải từ đó mà triệt tiêu’. Việc dùng các biện pháp cưỡng ép cơ thể ngủ tức thời chỉ giống như việc dập tắt ngọn khói mà quên mất đống lửa đang âm ỉ cháy bên dưới. Muốn trị tận gốc chứng mất ngủ ban đêm, bắt buộc phải điều hòa tạng phủ, nuôi dưỡng dưỡng chất cho tâm thần từ bên trong.”

Ảnh đại diện
Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Những cách trị mất ngủ ban đêm an toàn, hiệu quả ngay tại nhà

Bà con cần nhớ rằng, không phải cứ mất ngủ là chúng ta nghĩ ngay đến việc tìm các loại thuốc Tây y để ép mình vào giấc ngủ. Những loại thuốc ấy có thể cho bà con cảm giác buồn ngủ ngay lập tức, nhưng sáng hôm sau thức dậy, đầu óc sẽ vô cùng nặng nề, mệt mỏi, lâu dần còn gây nghiện và hại đến gan, thận. Thay vào đó, việc áp dụng các phương pháp tự nhiên, lành tính từ y học dân tộc kết hợp với thay đổi thói quen sinh hoạt chính là chìa khóa vàng giúp phục hồi giấc ngủ tự nhiên.

1. Sử dụng các bài thuốc thảo dược dân gian quen thuộc

Trong vườn nhà ta có rất nhiều cây thuốc nam quý giá có tác dụng dưỡng tâm, an thần cực tốt mà bà con có thể dễ dàng ứng dụng hàng ngày:

  • Trà tâm sen (Liên tử tâm): Tâm sen vị đắng, tính hàn, có công dụng thanh tâm hỏa, trấn kinh, an thần rất mạnh. Đối với bà con bị mất ngủ do âm hư hỏa vượng, người nóng bứt rứt, hãy dùng 3 – 5g tâm sen đã sao vàng hãm với nước sôi uống như trà vào buổi chiều hoặc trước khi ngủ tầm 2 tiếng. Lưu ý không dùng tâm sen sống và không dùng liên tục quá lâu với người thể trạng hàn.
  • Cây lạc tiên (Chùm bao): Đây là vị thuốc an thần tuyệt vời của Nam y. Lạc tiên có vị ngọt, tính mát, giúp tiêu viêm, lợi tiểu, an thần, chữa đau đầu, mất ngủ rất hay. Bà con có thể hái ngọn non luộc ăn như rau trong bữa cơm, hoặc dùng 20g lạc tiên khô sắc nước uống hàng ngày.
  • Lá vông nem: Vị thuốc này giúp ức chế hệ thần kinh trung ương, làm giảm căng thẳng và kéo dài giấc ngủ. Bà con lấy 10 – 15g lá vông khô (hoặc 30g lá tươi) rửa sạch, sắc uống hoặc nấu canh ăn vào buổi tối.
  • Củ bình vôi: Chứa hoạt chất Rotundin tự nhiên có tác dụng gây ngủ và giảm đau rất tốt. Tuy nhiên, vị thuốc này có độc tính nhẹ nên bà con cần dùng dạng đã chế biến hoặc tham khảo kỹ liều lượng từ thầy thuốc, không tự ý dùng quá liều củ tươi.

2. Bấm huyệt điều hòa khí huyết trước khi đi ngủ

Trước khi lên giường khoảng 20 phút, bà con nên dành chút thời gian ngồi tĩnh tâm và tự bấm các huyệt đạo sau đây để giúp thư giãn thần kinh, dẫn dụ giấc ngủ về nhanh hơn:

  1. Huyệt An miên: Nằm ở vùng sau tai, cách dậu tai dưới khoảng 1,5cm ra phía sau. Dùng ngón tay cái ấn và day nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ từ 2 – 3 phút ở cả hai bên. Huyệt này đúng như tên gọi, có tác dụng định tâm, xua tan mệt mỏi, mang lại giấc ngủ an lành.
  2. Huyệt Thần môn: Nằm trên lằn chỉ cổ tay, ngay vị trí lõm phía dưới ngón tay út. Day bấm huyệt này giúp thanh tâm nhiệt, an thần, điều hòa khí huyết, rất tốt cho người hay bị hồi hộp, tim đập nhanh gây khó ngủ.
  3. Huyệt Tam âm giao: Nằm ở mặt trong cổ tay, cách đỉnh mắt cá chân trong bốn ngón tay khép lại. Đây là nơi hội tụ của ba đường kinh âm (Tỳ, Can, Thận). Day bấm huyệt này giúp dưỡng âm, điều hòa chức năng ba tạng, trị mất ngủ do âm hư cực kỳ hiệu nghiệm.

3. Liệu pháp ngâm chân nước ấm thảo dược (Túc bồn liệu pháp)

Đôi bàn chân được ví như trái tim thứ hai của cơ thể, nơi tập trung nhiều kinh lạc và huyệt đạo quan trọng. Mỗi tối trước khi đi ngủ, bà con hãy chuẩn bị một chậu nước ấm khoảng 40 độ C, hòa thêm chút muối hạt cùng vài lát gừng giã nhuyễn hoặc các loại lá lốt, ngải cứu. Ngâm chân trong vòng 15 – 20 phút cho đến khi thấy cơ thể ấm lên, râm râm mồ hôi nhẹ thì lau khô.

Biện pháp này giúp kích thích tuần hoàn máu, hành khí hoạt huyết, kéo phần hỏa khí đang bốc lên đầu đi xuống dưới, từ đó làm thư giãn đại não, giúp bà con dễ dàng đi vào giấc ngủ sâu mà không còn trăn trở, mộng mị.

Các phương pháp tự nhiên tại nhà như dùng trà thảo mộc, ngâm chân hay bấm huyệt rất tốt cho các trường hợp mất ngủ mới chớm hoặc nhẹ do sinh hoạt. Tuy nhiên, đối với chứng mất ngủ ban đêm kéo dài kinh niên, tạng phủ suy nhược sâu sắc thì bà con cần một giải pháp mạnh mẽ hơn, tác động sâu vào gốc rễ bệnh để điều hòa âm dương toàn diện, phục hồi cơ chế tự ngủ tự nhiên của cơ thể.

👉 Mời bà con tham khảo chi tiết bài thuốc thảo dược chính tông, giúp định tâm an thần, nuôi dưỡng tạng phủ từ gốc Bài thuốc chữa Mất ngủ của Bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Những lưu ý quan trọng trong sinh hoạt để bảo vệ giấc ngủ

Bên cạnh việc áp dụng các cách trị mất ngủ ban đêm, việc điều chỉnh lối sống, thói quen hàng ngày đóng vai trò quyết định đến 50% sự thành bại của quá trình điều trị. Lão thấy nhiều bà con than phiền uống đủ thứ thuốc mà vẫn không ngủ được, đến khi hỏi ra mới biết toàn duy trì những thói quen phạm vào y lý Đông y:

  • Không ăn quá no vào buổi tối: Đông y có câu ‘Vị bất hòa tắc ngọa bất an’ (Dạ dày không ổn thì ngủ không yên). Ăn quá nhiều, ăn đồ dầu mỡ, khó tiêu vào bữa tối khiến Tỳ vị phải làm việc quá tải, khí huyết dồn hết về dạ dày làm cản trở quá trình Dương nhập vào Âm, gây trằn trọc, đầy bụng, khó ngủ.
  • Tránh xa chất kích thích từ chiều: Trà đặc, cà phê, thuốc lá hay rượu bia đều là những thứ chứa hỏa khí mạnh, làm kích thích thần kinh, tổn hao âm huyết. Nhiều người tưởng uống chút rượu cho dễ ngủ, nhưng thực ra rượu làm giấc ngủ bị chập chờn, mộng mị và rất mệt mỏi khi tỉnh dậy.
  • Giữ tinh thần thanh tịnh trước khi ngủ: Hãy buông bỏ hết mọi lo toan, phiền muộn của công việc, cuộc sống trước khi bước vào phòng ngủ. Bà con tuyệt đối tránh xem điện thoại, tivi hoặc đọc những thông tin gây giật gân, căng thẳng vào ban đêm, vì ánh sáng xanh và sự hưng phấn kích thích đại não sẽ làm triệt tiêu hormone giấc ngủ.
  • Tạo không gian ngủ lý tưởng: Phòng ngủ của bà con cần được giữ sạch sẽ, thoáng mát về mùa hè, kín gió về mùa đông, ánh sáng dịu nhẹ hoặc tối hẳn và không gian yên tĩnh để tâm trí dễ đi vào trạng thái nghỉ ngơi hoàn toàn.

Nuôi dưỡng giấc ngủ là một hành trình cần sự kiên trì, thấu hiểu cơ thể mình chứ không thể nóng vội ngày một ngày hai. Khi cơ thể có dấu hiệu mất ngủ kéo dài kèm theo các triệu chứng như suy nhược, sụt cân, đau đầu, chóng mặt, bà con không được chủ quan coi thường mà cần phải tìm đến sự tư vấn của những người có chuyên môn y học cổ truyền để được chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Nếu bà con đang phải khổ sở vì chứng trằn trọc hàng đêm, tinh thần suy sụp, người ngợm mệt mỏi mà chưa tìm được lối thoát, hãy nhắn cho Lão biết tình trạng cụ thể của mình. Lão cùng đội ngũ cộng sự y bác sĩ luôn sẵn lòng lắng nghe, xem xét mạch lý để đưa ra lời khuyên chân thành, giúp bà con sớm tìm lại được giấc ngủ ngon, sống khỏe vui vầy bên con cháu. Bà con có thể liên hệ trực tiếp với Lão qua Zalo 0972.606.773 hoặc trao đổi chi tiết tại Messenger Lão Tuấn để được hỗ trợ kịp thời nhất.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!