Cây Cẩu Tích

Dạo gần đây, nhiều bà con nhắn nhủ với Lão về cái nỗi khổ khi trái gió trở trời, lưng đau gối mỏi như có kim châm, có người đứng lên ngồi xuống cũng phải vịn tường vì cái cột sống nó biểu đình. Những lúc ấy, Lão lại nhớ về những ngày còn ở chiến trường biên giới phía Bắc, thuốc men thiếu thốn, nhưng nhờ những vạt cây thuốc quý mọc ven khe suối mà bao thương binh đã vượt qua được cơn đau nhức nhối.

Hôm nay, Lão muốn thủ thỉ với bà con về một vị thuốc như thế, cái tên nghe vừa lạ vừa quen: Cẩu tích. Nó không chỉ là món quà của núi rừng mà còn là “điểm tựa” cho xương khớp của người Việt mình từ bao đời nay.

Ảnh đại diện
Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Để nhận mặt vị thuốc này giữa rừng xanh không khó đâu bà con ạ. Cẩu tích thực chất là phần thân rễ của cây lông cu li. Cái tên Cẩu tích có nghĩa là xương sống con chó, bởi cái thân rễ của nó thường cong cong, phủ đầy lông tơ màu vàng mịn màng, nhìn xa y hệt như con cu li hay con chó nhỏ đang nằm cuộn mình.

Vị thuốc này ưa sống ở những nơi ẩm ướt, mát mẻ như ven suối hay các hẻm núi tại vùng cao phía Bắc nước ta. Khi bà con cầm vị thuốc lên, sẽ thấy lớp lông vàng óng bao phủ bên ngoài, cầm vào rất êm tay, nhưng khi dùng làm thuốc thì chúng ta phải sơ chế thật kỹ lớp lông này.

Cây cẩu tích còn gọi là cây lông cu li
Cây cẩu tích còn gọi là cây lông cu li

Cách thu hoạch – sơ chế

Vào mùa thu hay mùa đông, khi khí tiết trời đất thu liễm là lúc dược tính trong thân rễ tích tụ đậm đặc nhất, đó cũng là thời điểm vàng để bà con đi đào cẩu tích. Sau khi mang về, việc đầu tiên là phải rửa sạch hết đất cát, rồi cắt bỏ rễ con.

Một công đoạn rất quan trọng là loại bỏ lớp lông vàng bên ngoài. Lão thường dặn học trò phải đem đốt hoặc rang với cát nóng cho lớp lông cháy hết, sau đó mới ngâm nước cho mềm rồi thái phiến, phơi khô. Có nơi còn đem đồ chín rồi mới phơi để dược tính được ổn định và dễ bảo quản lâu dài.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Trong y học cổ truyền, cẩu tích có vị đắng, ngọt, tính ôn và quy vào hai kinh là Can và Thận. Thận vốn chủ cốt tủy, Can chủ về gân, nên khi vị thuốc này đi vào cơ thể, nó như một luồng hơi ấm tưới tẩm vào hệ thống gân xương, giúp bồi bổ phần gốc rễ của sức khỏe.

Công năng chính của nó là bổ Can Thận, mạnh gân xương và trừ phong thấp. Lão thường ví cơ thể mình như một ngôi nhà, nếu cột kèo (xương khớp) bị mục ruỗng hay thấm nước mưa (phong thấp) thì cẩu tích chính là chất keo giúp gia cố lại sự vững chãi, xua tan những cơn đau nhức do hơi lạnh và độ ẩm xâm nhập.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Khoa học ngày nay cũng đã tìm thấy trong cẩu tích nhiều hoạt chất quý như tinh bột và đặc biệt là các hợp chất chống viêm tự nhiên. Những thành phần này khi đi vào máu sẽ giúp hỗ trợ giảm đau ở các vùng khớp bị viêm, đồng thời kích thích quá trình tái tạo các mô liên quan đến xương khớp.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chiết xuất từ cẩu tích có tác dụng hỗ trợ cầm máu nhẹ và bảo vệ gan, thận trước các tác nhân gây hại. Sự kết hợp giữa cái nhìn xưa và nay càng khẳng định đây là vị thuốc không thể thiếu cho những người đang phải chung sống với các bệnh lý về cột sống hay thoái hóa.

Các bài thuốc ứng dụng

Tùy vào từng chứng trạng mà Lão sẽ phối ngũ cẩu tích với các vị khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất cho bà con.

Trị chứng đau lưng, mỏi gối do thận hư

Khi thận khí suy kém, bà con sẽ thấy lưng đau lâm râm, gối mỏi, đi lại không có sức. Lúc này cần dùng bài thuốc giúp bồi bổ trực tiếp vào tạng phủ.

Bài thuốc số 1: Cẩu tích 15g, Đỗ trọng 12g, Thục địa 12g, Ngưu tất 10g. Sắc uống hàng ngày giúp gân xương cứng cáp, giảm hẳn tình trạng đau mỏi khi đứng lâu.

Hỗ trợ phong thấp, tay chân tê mỏi

Với những người bị đau nhức khi thời tiết thay đổi, do phong hàn thấp xâm nhập vào kinh lạc gây tắc nghẽn, cần dùng vị thuốc có tính ấm để khai thông.

Bài thuốc số 2: Cẩu tích 18g, Tục đoạn 12g, Cốt toái bổ 12g, Hy thiêm 15g. Đem sắc lấy nước uống, giúp khí huyết lưu thông, xua tan cảm giác tê bì, nhức buốt ở các khớp xương.

Cẩu tích là vị thuốc được dùng phổ biến
Cẩu tích là vị thuốc được dùng phổ biến

Lưu ý kiêng kỵ

Tuy là vị thuốc bổ gân xương rất tốt, nhưng không phải ai cũng dùng được cẩu tích đâu bà con nhé. Vì vị thuốc này có tính ôn (ấm), nên những người thuộc thể trạng âm hư hỏa vượng, miệng khô, lưỡi đỏ, hay bị nóng trong người thì cần hết sức thận trọng.

Bà con cũng không nên tự ý dùng cẩu tích khi đang bị các chứng bệnh liên quan đến thấp nhiệt, đi tiểu buốt hoặc nước tiểu vàng đậm. Dùng thuốc quý đến mấy cũng phải đúng người, đúng bệnh và đúng liều lượng thì mới mang lại lợi ích thực sự cho sức khỏe.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Bên cạnh việc dùng thuốc, Lão luôn khuyên bà con phải chú trọng đến lối sống. Một cái lưng đau không thể chỉ trông chờ vào vài bát thuốc mà khỏi hẳn nếu bà con vẫn cứ bê vác nặng sai tư thế hay ngồi một chỗ quá lâu.

Hãy chăm chỉ tập các bài vận động nhẹ nhàng như đi bộ hoặc tập dưỡng sinh vào buổi sáng để khí huyết được vận hành. Ngoài ra, bà con có thể dùng nước sắc cẩu tích kết hợp thêm chút muối để ngâm chân trước khi đi ngủ, giúp kinh lạc được sưởi ấm, giấc ngủ sẽ sâu và êm ái hơn rất nhiều.

Lão mong rằng những chia sẻ chân thành này sẽ giúp bà con hiểu rõ hơn về vị thuốc cẩu tích – một “người bạn” đồng hành tin cậy cho gân xương. Nếu bà con còn băn khoăn về liều lượng hay cách phối hợp cho đúng với tình trạng đau nhức của mình, đừng ngần ngại nhắn cho Lão qua Zalo 0972606773 để Lão xem xét và dặn dò kỹ càng hơn nhé.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!