Cây Mần Tưới

Chào bà con, Lão Tuấn đây. Trong những lần đi thực tế vùng cao hay ghé thăm vườn thuốc nam của bà con mình, Lão thường dừng chân rất lâu bên những khóm cây xanh mướt, lá có răng cưa và tỏa ra một mùi hương ngan ngát, dễ chịu. Đó chính là cây Mần tưới – một vị thuốc dân dã nhưng lại mang trong mình khả năng hoạt huyết, thông kinh rất kỳ diệu. Hôm nay, Lão muốn ngồi lại đây để cùng bà con tìm hiểu kỹ hơn về người bạn thảo dược thân thiết này.

Ảnh đại diện
Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Để nhận mặt đặt tên cho đúng, bà con cần nhớ rằng cây Mần tưới còn có cái tên rất mỹ miều trong y văn là Lan thảo hay Trạch lan. Để giúp bà con dễ hình dung về hình dáng và gốc gác của cây, Lão xin được chia sẻ như sau:

Đặc điểm tự nhiên

Mần tưới là loại cây thân thảo, sống lâu năm, cao tầm 50cm đến 1m. Thân cây nhẵn, màu tím nhạt hoặc xanh, có rãnh chạy dọc. Lá mọc đối, mép có răng cưa đều, khi vò ra có mùi thơm đặc trưng giống như mùi hoa chanh hay sả. Hoa của nó mọc thành chùm ở đầu cành, màu tím nhạt hoặc trắng hồng, trông rất nhã nhặn.

Cây mần tưới thuộc loại cây thân thảo
Cây mần tưới thuộc loại cây thân thảo

Nguồn gốc và phân bố

Cây này vốn ưa ẩm và ưa sáng, nên bà con dễ dàng tìm thấy ở ven bờ rào, trong vườn nhà hoặc mọc hoang ở các vùng trung du, miền núi phía Bắc. Hiện nay, nhiều nơi đã trồng thành vùng dược liệu lớn để phục vụ bà con làm thuốc.Sau khi đã nhận diện được cây thuốc quý ngay trong vườn nhà, bà con cũng cần biết cách lấy thuốc sao cho giữ được tinh túy cao nhất.

Cách thu hoạch – sơ chế

Của một đồng, công một nén. Việc thu hái đúng thời điểm và sơ chế đúng cách sẽ quyết định đến hiệu quả chữa bệnh của Mần tưới.

Thời điểm thu hoạch

Lão thường khuyên bà con nên thu hoạch vào mùa hạ, lúc cây sắp ra hoa hoặc đang nở hoa. Lúc này, nhựa sống và tinh dầu trong cây căng tràn nhất, mang lại dược tính mạnh mẽ nhất.

Sơ chế và bảo quản

Bà con đem cắt lấy phần thân và lá, rửa sạch bụi đất. Có thể dùng tươi ngay hoặc đem phơi trong bóng râm (phơi âm can) cho đến khi khô hẳn. Tránh phơi trực tiếp dưới nắng gắt vì sẽ làm bay mất mùi thơm và tinh dầu quý giá. Sau khi khô, bà con bó lại hoặc băm nhỏ, cất nơi khô ráo để dùng dần.Khi đã có được nguồn dược liệu sạch và chất lượng, chúng ta sẽ cùng giải mã xem theo y học cổ truyền, Mần tưới có sức mạnh như thế nào.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Trong con mắt của người làm nghề y như Lão, Mần tưới không chỉ là cây cỏ, mà là một vị thuốc có tính nết rất rõ ràng.

Tính vị và Quy kinh

Mần tưới có vị cay, hơi đắng, tính hơi ấm. Nó đi thẳng vào hai kinh là Can và Tỳ. Can là nơi tàng huyết, Tỳ là nơi sinh huyết. Chính vì thế, vị thuốc này có mối quan hệ mật thiết với dòng máu chảy trong cơ thể chúng ta.

Công năng chủ trị

Công năng lớn nhất của Mần tưới chính là Hoạt huyết, Phá ứ và Hành khí. Bà con cứ tưởng tượng mạch máu như dòng sông, nếu có rác thải làm tắc nghẽn thì dòng chảy sẽ bị ứ trệ gây đau đớn. Mần tưới đóng vai trò như người dọn dẹp, giúp khơi thông dòng chảy, làm tan các cục máu bầm, giúp kinh nguyệt đều đặn và tiêu hóa tốt hơn.Bên cạnh những lý luận sâu sắc của tiền nhân, y học ngày nay cũng đã có những khám phá rất thú vị về loài cây này.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Khoa học ngày nay đã soi sáng thêm nhiều khía cạnh về thành phần của Mần tưới để bà con thêm phần tin tưởng khi sử dụng.

Thành phần hóa học

Trong cây chứa nhiều tinh dầu (coumarin), ngoài ra còn có các hoạt chất giúp kháng khuẩn và chống viêm tự nhiên.

Tác dụng dược lý

Các nghiên cứu chỉ ra rằng dịch chiết từ Mần tưới có khả năng ức chế một số loại vi khuẩn đường ruột và vi khuẩn gây bệnh ngoài da. Nó còn giúp giãn mạch máu nhẹ, từ đó hỗ trợ hạ huyết áp và cải thiện lưu thông máu ngoại vi. Đặc biệt, mùi hương của Mần tưới có tác dụng xua đuổi côn trùng, ký sinh trùng như chấy râu, mạt gà rất hiệu quả.Từ sự kết hợp hài hòa giữa Đông và Tây y, Lão Tuấn xin gửi đến bà con những cách dùng cụ thể để chữa bệnh hàng ngày.

Các bài thuốc ứng dụng

Mần tưới có thể biến hóa trong rất nhiều bài thuốc khác nhau, tùy vào cái bụng và cái chân của bà con đang đau ở đâu.

Hỗ trợ kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh

Đây là công dụng nức tiếng nhất của Mần tưới. Bà con dùng khoảng 15g đến 20g Mần tưới khô, kết hợp cùng Hương phụ, Ngải cứu, Ích mẫu. Sắc uống trước kỳ kinh khoảng 5 đến 7 ngày. Bài thuốc này giúp huyết hành thông thuận, chị em sẽ thấy nhẹ nhàng, không còn đau quặn bụng mỗi khi đến tháng.

Giúp ăn ngon, tiêu hóa tốt

Với những người ăn uống kém, bụng hay đầy trướng, bà con dùng 10g đến 15g Mần tưới khô sắc nước uống hàng ngày sau bữa ăn. Vị đắng nhẹ của cây sẽ kích thích tỳ vị, giúp bà con thấy thèm ăn và bụng dạ êm ru.

Chữa mẩn ngứa, mụn nhọt ngoài da

Bà con hái một nắm lá tươi, rửa sạch, giã nát rồi đắp trực tiếp lên vùng da bị mụn nhọt hoặc nấu nước tắm khi bị mẩn ngứa do dị ứng thời tiết. Tác dụng kháng khuẩn sẽ làm dịu da rất nhanh.Dù là thuốc quý nhưng không phải ai cũng dùng được và dùng bao nhiêu cũng tốt, bà con cần lưu ý những điều sau đây.

Bà con dùng mần tưới chữa mẩn ngứa rất tốt
Bà con dùng mần tưới chữa mẩn ngứa rất tốt

Lưu ý kiêng kỵ

Người xưa có câu Thuốc đúng bệnh là thần dược, sai người là độc dược. Với Mần tưới, bà con cần nhớ:Người có thể trạng huyết hư (thiếu máu nặng) mà không có ứ trệ thì không nên dùng đơn độc hoặc dùng liều cao.Phụ nữ đang mang thai cần tuyệt đối cẩn trọng, tốt nhất là hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng vì tính phá huyết của cây có thể ảnh hưởng đến thai nhi.Không nên lạm dụng quá liều lượng quy định vì có thể gây mệt mỏi.Để việc điều trị đạt kết quả cao nhất, bà con nên kết hợp với chế độ sinh hoạt điều độ theo lời khuyên sau của Lão.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Khi dùng Mần tưới để hoạt huyết, bà con nên giữ cho tinh thần lạc quan, tránh giận dữ vì Giận thương Can. Một tinh thần thoải mái sẽ giúp khí huyết lưu thông tốt hơn gấp nhiều lần việc chỉ uống thuốc. Bà con cũng nên tập những bài thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, yoga để hỗ trợ cơ thể chuyển hóa dược chất tốt nhất.

Nếu bà con còn băn khoăn về liều lượng hay cách kết hợp sao cho phù hợp nhất với cơ địa riêng của mình, đừng ngần ngại nhắn cho Lão tại Zalo 0972606773.

Lão luôn sẵn lòng lắng nghe và tư vấn tận tình cho bà con.Hy vọng qua bài viết này, bà con đã hiểu thêm về cây Mần tưới – một vị thuốc quý ngay trong tầm tay.

Chúc bà con luôn có một sức khỏe dẻo dai, tâm thế bình an để tận hưởng cuộc sống hạnh phúc bên gia đình.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc.

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!