Cây Dã Quỳ

Có những vị thuốc mọc lên rất tự nhiên, quen mắt đến mức bà con đi qua chẳng mấy khi để ý. Nhưng khi cơ thể mệt mỏi, khí huyết trì trệ, đau nhức âm ỉ mãi không dứt, thì chính những cây cỏ dân dã ấy lại âm thầm phát huy giá trị. Dã quỳ là một vị như vậy, không ồn ào, không quý hiếm, nhưng nếu hiểu đúng và dùng đúng, lại hỗ trợ cơ thể khá nhiều mặt.

Ảnh đại diện
Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Nói đến dã quỳ, nhiều bà con hình dung ngay những triền đồi vàng rực hoa mỗi độ cuối năm. Dã quỳ còn được gọi là cúc quỳ, sơn quỳ, thuộc họ Cúc, là cây thân thảo hoặc hơi hóa gỗ, cao khoảng một đến hai mét. Lá to, mặt lá ráp, hoa màu vàng tươi, mọc thành cụm, nhìn rất dễ nhận biết.

Cây dã quỳ mọc hoang nhiều ở vùng trung du, miền núi, ven đồi, nương rẫy, đặc biệt phổ biến ở Tây Nguyên và một số tỉnh phía Bắc. Bộ phận dùng làm thuốc thường là lá, thân, đôi khi dùng cả rễ, tùy mục đích ứng dụng trong Đông y dân gian.

Cây dã quỳ thuộc họ cúc
Cây dã quỳ thuộc họ cúc

Cách thu hoạch – sơ chế

Dã quỳ có thể thu hái quanh năm, nhưng tốt nhất là khi cây đang sinh trưởng mạnh, lá còn xanh, chưa úa già. Khi hái, bà con nên chọn ngày khô ráo, tránh mưa ẩm để dược liệu không bị hỏng.

Sau khi thu hái, dược liệu được rửa sạch đất cát, có thể dùng tươi hoặc phơi trong bóng râm cho khô tự nhiên. Nếu phơi nắng gắt, dược tính dễ hao hụt. Với rễ, cần rửa kỹ, thái mỏng trước khi phơi để tránh mốc.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Theo Đông y, dã quỳ có tính mát, vị hơi đắng, quy vào kinh Can và kinh Tỳ. Vị đắng giúp thanh nhiệt, tính mát giúp làm dịu những phần khí huyết đang uất kết trong cơ thể.

Dược liệu này thường được dùng với công năng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, giảm đau, hoạt huyết nhẹ. Trong dân gian, dã quỳ hay được dùng hỗ trợ các chứng sưng đau, mụn nhọt, viêm nhiễm ngoài da và đau nhức xương khớp mức độ nhẹ.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Dưới góc nhìn y học hiện đại, một số nghiên cứu cho thấy dã quỳ chứa các hợp chất flavonoid, sesquiterpen lacton và tinh dầu. Những hoạt chất này có đặc tính kháng viêm, kháng khuẩn và chống oxy hóa.

Nhờ vậy, dã quỳ được ghi nhận có khả năng hỗ trợ giảm viêm, giảm đau và ức chế một số vi khuẩn gây nhiễm trùng ngoài da. Tuy nhiên, các nghiên cứu vẫn chủ yếu ở mức hỗ trợ, chưa thay thế được thuốc điều trị chuyên sâu.

Các bài thuốc ứng dụng

Tùy theo mục đích sử dụng, dã quỳ có thể được ứng dụng theo nhiều cách khác nhau trong đời sống và trong Đông y.

Hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp

Lá dã quỳ tươi rửa sạch, giã nát, sao nóng rồi đắp ngoài vùng khớp đau. Cách này thường được bà con dùng khi đau mỏi do làm việc nặng hoặc thay đổi thời tiết.

Hỗ trợ viêm da, mụn nhọt

Dùng lá dã quỳ tươi giã nát, vắt lấy nước thoa ngoài da hoặc đắp trực tiếp lên vùng da tổn thương. Tính mát và vị đắng giúp làm dịu da, giảm sưng nóng.

Hỗ trợ thanh nhiệt, giải độc

Một số nơi dùng dã quỳ phơi khô, sắc nước uống với liều lượng nhỏ, thường phối hợp cùng các vị mát khác. Cách này cần thầy thuốc hướng dẫn cụ thể để tránh dùng quá tay.

Dã quỳ thường dùng trong các bài thuốc viêm da, xương khớp
Dã quỳ thường dùng trong các bài thuốc viêm da, xương khớp

Lưu ý kiêng kỵ

Dã quỳ tuy là cây quen thuộc nhưng không phải ai cũng dùng tùy tiện. Người có thể trạng hư hàn, hay lạnh bụng, tiêu chảy không nên dùng kéo dài.

Phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc Tây điều trị bệnh mạn tính cần hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng. Tuyệt đối không tự ý uống liều cao hoặc dùng thay thế thuốc điều trị.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Để dã quỳ phát huy tốt vai trò hỗ trợ, bà con nên kết hợp với lối sống điều độ. Ăn uống thanh đạm, giảm đồ cay nóng, dầu mỡ sẽ giúp cơ thể bớt tích nhiệt.

Bên cạnh đó, vận động nhẹ nhàng, xoa bóp, ngâm chân nước ấm và giữ tinh thần thư thái cũng là cách nuôi dưỡng khí huyết từ gốc, giúp dược liệu phát huy hiệu quả hài hòa hơn.

Dược liệu chỉ thực sự quý khi dùng đúng người, đúng thời điểm và đúng cách. Nếu bà con đang băn khoăn không biết dã quỳ có phù hợp với thể trạng của mình hay không, có thể liên hệ qua Zalo 0972606773 để Lão cùng anh em chuyên môn tư vấn kỹ hơn, tránh dùng sai mà uổng công cây thuốc.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!