Nguyên nhân và dấu hiệu hội chứng ruột kích thích ở người lớn

Bà con thân mến!

Lão thấy nhiều bà con mình dạo này hay than vãn về cái bụng. Lúc thì nó đau quặn lên, lúc lại đầy chướng, ấm ách khó chịu, đi ngoài thì khi lỏng khi táo. Đi nội soi, xét nghiệm đủ cả, bác sĩ bảo cấu trúc ruột bình thường, rồi kết luận mắc hội chứng ruột kích thích. Cầm kết quả trên tay mà cái bụng vẫn cứ âm ỉ, ăn không ngon, ngủ không yên, tinh thần sa sút trầm trọng. Tưởng là chuyện nhỏ, hóa ra hội chứng ruột kích thích ở người lớn lại bào mòn sức khỏe và chất lượng sống của bà con từng ngày.

Hội chứng ruột kích thích ở người lớn dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Trong Tây y, hội chứng ruột kích thích ở người lớn được xem là một sự rối loạn chức năng của ống tiêu hóa, liên quan đến sự nhạy cảm quá mức của hệ thần kinh ruột và nhu động ruột bị rối loạn. Tuy nhiên, dưới nhãn quan của Y học cổ truyền, chứng bệnh này không đơn thuần nằm ở khúc ruột, mà nó thuộc phạm vi các chứng “Phúc thống” (đau bụng), “Tiết tả” (tiêu chảy) hoặc “Tiện bí” (táo bón). Gốc rễ của bệnh liên quan mật thiết đến sự mất cân bằng công năng giữa hai tạng: Tạng Can (gan) và tạng Tỳ (hệ thống tiêu hóa).

“Can chủ sơ tiết, thích sự thoải mái, thông đạt; Tỳ chủ vận hóa, lo việc tiêu hóa thức ăn và vận chuyển chất dinh dưỡng.”

Vì sao lại như vậy? Trong Đông y lý giải rằng, con người sống giữa đời không tránh khỏi những lo toan, áp lực, lo nghĩ quá độ hoặc tức giận uất ức. Tình trạng này kéo dài khiến khí cơ của tạng Can bị uất kết, không sơ tiết được. Can khí uất nghịch sẽ hoành nghịch phạm vào tạng Tỳ (gọi là hiện tượng Can tỳ bất hòa hoặc Can mộc khắc Tỳ thổ). Khi Tỳ bị tổn thương, công năng vận hóa thủy thấp và thức ăn bị đình trệ, sinh ra đầy bụng, chướng hơi. Nhu động ruột lúc này co bóp hỗn loạn, lúc co thắt quá mạnh gây tiêu chảy, lúc lại đờ đẫn không co bóp gây táo bón, kèm theo những cơn đau quặn bụng dưới khó chịu.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết bệnh tình

Lão nói rõ hơn cho bà con dễ hình dung về những tác nhân thúc đẩy hội chứng ruột kích thích ở người lớn khởi phát và chuyển biến dai dẳng:

• Tâm trạng uất kết, căng thẳng: Đây là nguyên nhân hàng đầu. Cứ mỗi lần suy nghĩ, lo âu, stress vì công việc hay gia đình là cái bụng lại lên cơn đau, muốn đi ngoài ngay lập tức.
• Ăn uống kém điều độ: Việc dung nạp quá nhiều đồ ăn sống lạnh (gỏi, đá lạnh), đồ dầu mỡ, cay nóng, rượu bia, cà phê làm tỳ vị bị tổn thương, hàn thấp ứ trệ tại đại trường.
• Sức đề kháng đường ruột suy giảm: Sau một đợt nhiễm trùng đường ruột hoặc lạm dụng thuốc kháng sinh tây y quá đà, hệ vi sinh và chính khí của tạng tỳ bị suy kiệt, khiến ruột trở nên nhạy cảm hơn bao trước.

Khi ruột đã bị kích thích, cơ thể bà con sẽ phát ra các dấu hiệu nhận biết đặc trưng sau đây:

• Đau quặn hoặc đau âm ỉ vùng bụng dưới, đau thường giảm đi rõ rệt sau khi đại tiện được.
• Bụng dạ lúc nào cũng đầy chướng, ọc ọc tiếng nước, cảm giác như thức ăn không tiêu hóa nổi.
• Thói quen đại tiện thay đổi thất thường: Có người thiên về tiêu chảy (phân lỏng nát, vừa ăn xong đã muốn đi), có người thiên về táo bón (phân khô cứng, rặn khó), và có người lại bị xen kẽ cả hai thể.
• Cảm giác đi ngoài không hết phân, vừa đi xong lại muốn vào ngồi tiếp. Phân đôi khi có lẫn chất nhầy nhưng tuyệt đối không có máu.

Cảnh báo biến chứng và những hệ lụy đến thân tâm

Lão dặn rồi, không nên chỉ nhìn cái biểu hiện bên ngoài mà chủ quan. Hội chứng ruột kích thích ở người lớn tuy không gây nguy hiểm tính mạng ngay lập tức như ung thư, nhưng nếu cứ để mặc cái bụng hành hạ như thế mãi thì hại lắm đấy. Bệnh tình kéo dài sẽ dẫn tới những hệ lụy sâu sắc:

Về mặt thể chất, Tỳ vị hư yếu lâu ngày không hấp thu được tinh hoa từ thức ăn, khiến cơ thể rơi vào trạng thái khí huyết suy nhu dật, sụt cân, da dẻ xanh xao, người ngợm mệt mỏi, mất ngủ kinh niên. Về mặt tâm lý, người bệnh luôn sống trong nỗi lo sợ: Sợ ăn đồ lạ, sợ đi xa không có nhà vệ sinh, dần dần thu mình lại, dễ rơi vào trạng thái trầm cảm, lo âu u uất. Ruột kích thích tâm thần, tâm thần lại kích thích ngược lại ruột, tạo thành một cái vòng lẩn quẩn bế tắc không lối thoát.

Chăm sóc, dưỡng sinh và điều chỉnh ăn uống tại nhà

Để xoa dịu khúc ruột đang tổn thương, bà con cần học cách sống thuận tự nhiên, dưỡng sinh từ gốc ngay tại nhà bằng những việc làm hết sức dung dị sau:

Đầu tiên là chuyện ăn uống điều độ. Bà con cần thực hiện ăn chín uống sôi, hạn chế tối đa các loại đồ ăn sống lạnh, chua cay, nhiều dầu mỡ và các chất kích thích như rượu bia, cà phê. Nên bổ sung các loại thực phẩm dễ tiêu, giàu chất xơ hòa tan như khoai lang, bí đỏ, cà rốt. Khi ăn, bà con nhớ nhai thật kỹ, ăn chậm rãi để giảm tải áp lực cho tỳ vị.

Thứ hai là phép xoa bụng dưỡng sinh. Mỗi ngày hai lần vào buổi sáng sau khi ngủ dậy và buổi tối trước khi đi ngủ, bà con nằm ngửa thoải mái, áp hai lòng bàn tay vào nhau cho ấm lên, rồi xoa bụng nhẹ nhàng quanh rốn theo chiều kim đồng hồ khoảng 50 – 100 vòng. Phép này giúp điều hòa khí cơ, tăng cường vận hóa của tỳ vị, giảm co thắt ruột hiệu quả.

Thứ ba là giữ cho tâm bình khí hòa. Bà con có thể tập các bài tập thiền buông thư, đi bộ nhẹ nhàng hoặc tập hít thở sâu theo bụng để giải tỏa can uất, giúp hệ thần kinh thực vật được thư giãn.

Bên cạnh đó, Lão hướng dẫn bà con một mẹo dân gian rất lành tính từ củ gừng tươi. Gừng trong Đông y là Sinh khương, có vị cay, tính ấm, vào các kinh tỳ, vị, đại trường, giúp ôn trung tán hàn, chỉ thống, giảm co thắt bụng rất tốt.

Cách thực hiện trà gừng sả ấm bụng:

1. Chuẩn bị: 3 – 5 lát gừng tươi rửa sạch, 1 nhánh sả đập dập.
2. Chế biến: Cho gừng và sả vào hãm với 200ml nước sôi trong khoảng 10 – 15 phút.
3. Cách dùng: Bà con nhấp từng ngụm ấm sau bữa ăn khoảng 30 phút, đặc biệt là vào những ngày bụng dạ ấm ách, đi ngoài lỏng nát.
4. Liều lượng: Nên dùng đều đặn một ly mỗi ngày khi có triệu chứng, dùng trong 1 – 2 tuần rồi ngưng vài ngày xem tiến triển bụng dạ.
5. Đối tượng lưu ý: Mẹo này thích hợp cho người thuộc thể tỳ vị hư hàn (bụng lạnh, thích ấm, đi ngoài lỏng). Đối với người đang bị nóng trong, táo bón nặng, người có trạng thái huyết áp cao hoặc phụ nữ mang thai thì cần cẩn trọng, không nên lạm dụng vị thuốc này.

Bà con nhớ nhé, các mẹo dân gian hay dưỡng sinh tại nhà chỉ đóng vai trò hỗ trợ, giúp xoa dịu tạm thời các triệu chứng ở ngọn chứ chưa thể lay chuyển được tận gốc rễ căn nguyên Can uất Tỳ hư lâu năm của hội chứng ruột kích thích ở người lớn.

Lời dặn chân tình của Lão Tuấn

Trị bệnh đường ruột là một hành trình cần sự kiên nhẫn, không thể một sớm một chiều mà đòi khỏi ngay được. Nhiều bà con cứ thấy bụng êm êm được vài ngày là lại chủ quan ăn uống vô tội vạ, rượu bia thả ga, rồi đến khi bệnh tái phát nặng hơn lại nản lòng. Cái bụng nó nhạy cảm như một chiếc gương phản chiếu tinh thần của bà con vậy. Tâm có an thì tỳ vị mới yên, ruột mới bớt kích thích.

Nếu bà con đã áp dụng nhiều cách, uống đủ thứ men, đủ loại thuốc tây mà cái bụng vẫn cứ âm ỉ đau quặn, đi ngoài thất thường, ăn uống không tiêu do hội chứng ruột kích thích ở người lớn hành hạ, hãy để Lão đồng hành cùng bà con. Bà con có thể đến trực tiếp phòng khám để Lão bắt mạch, xem lưỡi kỹ càng, hoặc nếu ở xa chưa tiện đi lại, bà con hãy gửi ảnh chụp sắc lưỡi, kết quả xét nghiệm, nội soi và mô tả cặn kẽ tình trạng đại tiện qua Zalo 0972.606.773 hoặc nhắn cho Messenger Lão Tuấn. Lão sẽ tự tay xem xét và tư vấn hướng gia giảm bài thuốc phù hợp nhất với tạng người của từng bà con. Chúc bà con luôn giữ được tinh thần lạc quan, bụng khỏe, tâm an và sống vui vầy bên con cháu!

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc