Nhận diện hội chứng ruột kích thích chuẩn qua 5 dấu hiệu

Bà con thân mến! Lão thấy nhiều bà con mình dạo này hay than phiền về chuyện cái bụng cái dạ. Cứ hễ ăn vào một chút, chưa kịp thấy ngon miệng thì bụng đã nổi trống, đau quặn lên, rồi lúc thì đi lỏng, lúc lại táo bón cả tuần trời. Đi khám khắp nơi, nội soi từ dạ dày xuống đại tràng, bác sĩ bảo cấu trúc niêm mạc hoàn toàn bình thường, rồi kết luận một câu: Hội chứng ruột kích thích. Nhiều người nghe xong hoang mang vô cùng, không biết cái bệnh này là thế nào, mặt mũi nó ra sao mà hành hạ thân xác đến vậy. Hôm nay, Lão ngồi đây viết những dòng này để giúp bà con hiểu rõ, nhận diện hội chứng ruột kích thích một cách tường tận, từ đó biết cách ứng phó, trả lại sự bình yên cho khúc ruột của mình.

Hiểu về hội chứng ruột kích thích dưới góc nhìn y học

Để nhận diện hội chứng ruột kích thích một cách chính xác, trước hết bà con cần hiểu bản chất của chứng bệnh này là gì. Trong Tây y, đây được coi là một rối loạn chức năng của ống tiêu hóa, nghĩa là ruột của bà con hoàn toàn không có tổn thương thực thể nào như viêm loét, polyp hay khối u, nhưng hoạt động co bóp của nó lại bất thường, nhạy cảm quá mức trước các tác nhân kích thích. Vì thế, y học còn gọi bệnh này bằng cái tên quen thuộc là viêm đại tràng co thắt.

Còn trong Đông y, chứng bệnh này không có tên gọi riêng biệt mà được lồng ghép vào các chứng như Phúc thống (đau bụng), Tiết tả (tiêu chảy) hoặc Tiện bí (táo bón). Vì sao cái ruột của bà con lại “kích thích”, lại dễ nổi giận đến thế? Lão nói rõ hơn cho bà con dễ hình dung: gốc rễ nằm ở sự sơ tiết của tạng Can (gan) bị rối loạn do tình chí, lo âu, stress kéo dài, sinh ra chứng Can uất. Can uất thì khắc Tỳ (tỳ vị, hệ thống tiêu hóa), làm tỳ vị hư nhược, không vận hóa được thủy thấp và thức ăn, khí cơ tại đại trường bị đảo lộn, co thắt vô tội vạ mà thành bệnh.

“Cái bụng con người ta lạ lắm, nó thông với cái đầu. Đầu óc có thảnh thơi thì khúc ruột mới êm ấm. Nghĩ ngợi nhiều, lo âu lắm thì cái bụng nó quặn thắt lại ngay, y lý gọi là Can tỳ bất hòa vậy.”

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Các dấu hiệu điển hình giúp nhận diện hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích có những biểu hiện rất đa dạng và phân tấy tùy theo thể trạng của từng người. Tuy nhiên, bà con có thể nhận diện hội chứng ruột kích thích thông qua những dấu hiệu điển hình được liệt kê cụ thể dưới đây:

• Đau bụng liên quan đến đại tiện: Đây là dấu hiệu cốt lõi nhất. Bà con thường bị đau quặn hoặc đau âm ỉ ở vùng bụng dưới, đặc biệt là dọc khung đại tràng. Cơn đau bụng này rất đặc biệt, thường xuất hiện sau khi ăn đồ lạ, đồ sống lạnh hoặc khi bà con lo lắng, căng thẳng. Điểm nhận biết rõ ràng là sau khi đi đại tiện xong hoặc trung tiện (đánh rắm) được thì cơn đau bụng sẽ nhẹ đi hoặc xoa dịu phần nào.
• Rối loạn thói quen đại tiện: Ruột co thắt thất thường khiến số lần đi cầu của bà con thay đổi hẳn. Có người một ngày đi 4 – 5 lần, vừa ăn xong đã phải chạy vội vào nhà vệ sinh. Có người lại vài ngày, thậm chí cả tuần mới đi một lần, rặn đỏ mặt tía tai.
• Thay đổi hình thái phân rõ rệt: Dựa vào đặc điểm phân, Lão thường chia thành các thể bệnh để bà con dễ nhận diện:
  • Thể tiêu chảy (IBS-D): Phân mủn, nát, lỏng như nước, thường đi vào buổi sáng sau khi ngủ dậy hoặc ngay sau khi ăn xong.
  • Thể táo bón (IBS-C): Phân cứng, nhỏ, đóng thành cục như phân dê, đi cầu cực kỳ khó khăn.
  • Thể hỗn hợp (IBS-M): Lúc này thì thật khổ cho bà con, phân thay đổi thất thường, có tuần thì tiêu chảy liên tục, có tuần lại táo bón kiệt cùng.
• Bụng chướng hơi, đầy bọc: Bà con luôn có cảm giác bụng mình lúc nào cũng căng căng, ấm ách như một quả bóng bơm đầy hơi, rất khó chịu. Cảm giác chướng bụng này thường nhẹ vào buổi sáng và tăng dần về chiều tối, sau khi ăn xong.
• Cảm giác đi ngoài không hết phân: Nhiều bà con than thở với Lão rằng vừa đi cầu xong, đứng dậy ra ngoài lại muốn quay vào vì vẫn thấy mót rặn, cảm giác như khúc ruột vẫn còn nghẹn ứ, chưa được tống hết chất thải ra ngoài.

Bên cạnh những triệu chứng tại đường ruột, người bị hội chứng ruột kích thích còn hay gặp các biểu hiện toàn thân do tạng phủ suy nhược như mất ngủ, đau đầu, mệt mỏi, sụt cân do không hấp thu được chất dinh dưỡng, hay lo lắng và tinh thần dễ bị suy sụp.

Cảnh báo những dấu hiệu nguy hiểm cần đi thăm khám ngay

Lão dặn rồi, không nên chỉ nhìn cái biểu hiện bên ngoài mà chủ quan. Hội chứng ruột kích thích tuy lành tính, không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng nhưng các triệu chứng của nó rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý ác tính khác ở đường tiêu hóa như ung thư đại trực tràng, viêm đại tràng mãn tính hay bệnh Crohn. Vì vậy, khi nhận diện hội chứng ruột kích thích, bà con cần tuyệt đối lưu ý, nếu thấy xuất hiện các “dấu hiệu cảnh báo đỏ” sau đây thì phải đến bệnh viện thăm khám ngay lập tức, tuyệt đối không được tự ý dùng mẹo tại nhà:

• Đi cầu ra máu, phân có màu đen như bã cà phê hoặc lẫn máu tươi mủ nhầy.
• Sụt cân nhanh chóng một cách bất thường mà không rõ nguyên nhân, không phải do ăn kiêng.
• Sốt cao kéo dài, người ớn lạnh, mệt mỏi rã rời không có sức sống.
• Thiếu máu, da dẻ xanh xao, niêm mạc mắt nhợt nhạt, hay chóng mặt.
• Cơn đau bụng xuất hiện dữ dội vào ban đêm, đánh thức bà con dậy khi đang ngủ say.
• Triệu chứng bệnh khởi phát lần đầu tiên ở người đã trên 50 tuổi.

Chăm sóc và cải thiện hội chứng ruột kích thích tại nhà

Do đây là một bệnh lý rối loạn chức năng, việc dùng thuốc chỉ hỗ trợ làm nhẹ triệu chứng tạm thời chứ không giải quyết được phần gốc. Để chung sống hòa bình và xoa dịu khúc ruột nhạy cảm, bà con cần kiên trì thực hiện chế độ ăn uống và sinh hoạt dưỡng sinh điều độ ngay tại nhà theo những lời dặn dưới đây của Lão:

1. Điều chỉnh chế độ ăn uống dưỡng sinh:
   • Bà con cần ghi chép lại những món ăn mình dùng hàng ngày. Nếu ăn món nào vào mà bụng phản ứng ngay thì cần tránh xa món đó ra.
   • Hạn chế tối đa các thực phẩm dễ gây kích ứng, sinh hơi như thức ăn dầu mỡ, đồ chiên rán, đồ cay nóng, dưa cà muối chua, sữa và các chế phẩm từ sữa chứa nhiều lactose.
   • Tránh xa rượu bia, cà phê, nước ngọt có ga và thuốc lá, vì những chất này là “kẻ thù” khiến ruột co thắt dữ dội hơn.
   • Nếu bị tiêu chảy, bà con nên ăn thức ăn thanh đạm, ít chất xơ thô, ăn cơm tẻ, bánh mì, chuối. Nếu bị táo bón, hãy tăng cường chất xơ hòa tan có trong rau mồng tơi, rau đay, khoai lang và uống đủ nước mỗi ngày.
2. Ổn định tâm lý, giải tỏa stress: Vì Can uất sinh bệnh, nên việc giữ cho tinh thần an yên là vô cùng quan trọng. Bà con hãy bớt lo nghĩ, tập thói quen đi bộ nhẹ nhàng, thiền định hoặc tập các bài tập khí công, dưỡng sinh để điều hòa hơi thở, giúp thư giãn hệ thần kinh trung ương và hệ thần kinh đường ruột.
3. Xoa bụng dưỡng sinh buổi sáng: Mỗi ngày sau khi ngủ dậy, bà con nằm ngửa trên giường, áp hai lòng bàn tay vào nhau cho ấm lên, rồi xoa bụng vòng quanh rốn theo chiều kim đồng hồ khoảng 50 – 100 lần. Việc này giúp điều hòa khí huyết tại tùng hạ vị, kích thích nhu động ruột hoạt động nhu hòa, giảm chứng chướng bụng và hỗ trợ đại tiện rất tốt.

Việc thay đổi lối sống và ăn uống có thể giúp hỗ trợ làm nhẹ các triệu chứng co thắt đại tràng từ 7 đến 10 ngày tùy vào sự kiên trì của bà con. Tuy nhiên, với những trường hợp bệnh đã lâu năm, tạng can và tỳ vị đã tổn thương sâu sắc, các phương pháp chăm sóc tại nhà chỉ giúp nâng đỡ phần nào chứ khó lòng giải quyết triệt để gốc rễ bệnh tình.

Bà con nhớ nhé, cái ruột kích thích không phải ngày một ngày hai mà thành, nó là hệ quả của cả một quá trình dài bà con đối xử ngược đãi với cơ thể bằng áp lực công việc, bằng những bữa ăn vội vã, đồ ăn thức uống không tinh sạch. Nhận diện hội chứng ruột kích thích sớm là cơ hội để bà con nhìn lại, lắng nghe cơ thể mình, thay đổi cách sống lành mạnh, thuận theo tự nhiên hơn. Đừng để những cơn đau quặn bụng làm mất đi niềm vui sống mỗi ngày.

Nếu bà con còn điều gì băn khoăn về chứng bệnh đại tràng co thắt này, hoặc cần Lão tư vấn kỹ hơn về tình trạng phân, những biểu hiện bụng dạ của mình, hãy cứ chủ động liên hệ. Bà con có thể gửi lời nhắn qua Messenger Lão Tuấn hoặc kết nối trực tiếp với Lão qua Zalo 0972.606.773. Lão và đội ngũ cộng sự luôn sẵn lòng lắng nghe, sẻ chia và đồng hành cùng hành trình tìm lại sức khỏe bình an của bà con.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc