Viêm khớp dạng thấp có chữa khỏi được không? Cần hiểu đúng

Bà con thân mến, trong phòng khám xương khớp, Lão gặp rất nhiều người bị đau sưng các khớp nhỏ ở bàn tay, cổ tay, bàn chân, sáng ngủ dậy cứng khớp phải xoa bóp một lúc mới cử động được. Có người cầm tờ kết quả xét nghiệm trên tay, hỏi Lão một câu nghe tưởng đơn giản mà nặng lòng lắm: “Viêm khớp dạng thấp có chữa khỏi được không thưa bác sĩ?”. Lão hiểu cái lo ấy. Bởi viêm khớp dạng thấp không giống một cơn đau khớp thông thường do va chạm hay làm việc quá sức. Đây là bệnh có tính chất mạn tính, liên quan đến rối loạn miễn dịch, diễn tiến âm thầm nhưng dai dẳng. Có người đau vài tháng, có người kéo dài nhiều năm, uống thuốc thì đỡ, ngừng thuốc lại sưng đau, vì thế sinh tâm lý hoang mang, sợ biến dạng khớp, sợ mất khả năng lao động, sợ phải sống chung với bệnh cả đời.

Lão nói ngay để bà con đỡ mơ hồ: viêm khớp dạng thấp hiện nay thường khó nói là “chữa khỏi hẳn” theo nghĩa bệnh mất hoàn toàn và không bao giờ tái lại. Nhưng nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng hướng, theo dõi đều đặn, kết hợp chăm sóc phù hợp, bệnh hoàn toàn có thể được kiểm soát tốt, làm nhẹ đau sưng, hạn chế cứng khớp, làm chậm tiến triển tổn thương khớp và giúp bà con duy trì sinh hoạt ổn định hơn.

Viêm khớp dạng thấp có chữa khỏi được không?

Với câu hỏi viêm khớp dạng thấp có chữa khỏi được không, Lão muốn bà con hiểu theo hai tầng nghĩa. Nếu hỏi bệnh có thể tự khỏi, uống vài thang thuốc hay vài đợt thuốc là hết hẳn không tái phát nữa hay không, thì câu trả lời là không nên kỳ vọng như vậy. Viêm khớp dạng thấp là bệnh mạn tính, cơ chế bệnh phức tạp, có liên quan đến hệ miễn dịch tấn công nhầm vào màng hoạt dịch khớp, gây viêm, sưng đau và lâu ngày có thể làm hư hại cấu trúc khớp.

Nhưng nếu hỏi bệnh có kiểm soát được không, có làm chậm tiến triển được không, có giúp người bệnh đỡ đau, đỡ sưng, vận động tốt hơn, sinh hoạt ổn định hơn không, thì câu trả lời là có. Điều quan trọng là bà con phải đi đúng đường, đừng để bệnh kéo dài rồi mới lo chữa, cũng đừng thấy đỡ đau một chút đã tự ý bỏ thuốc, bỏ tái khám, bỏ chăm sóc.

Lão vẫn dặn bà con: “Bệnh mạn tính không sợ bằng tâm nóng vội. Càng muốn khỏi nhanh, càng dễ chạy theo cách làm mạnh tay, rồi cuối cùng khớp chưa yên mà tạng phủ đã mệt.”

Theo y học hiện đại, mục tiêu điều trị viêm khớp dạng thấp là kiểm soát viêm, giảm đau, bảo vệ khớp, hạn chế biến dạng và giữ chức năng vận động. Theo y học cổ truyền, bệnh thường được xếp vào phạm vi chứng tý, tức là tình trạng khí huyết vận hành không thông, kinh lạc bị bế tắc, phong, hàn, thấp, nhiệt xâm nhập hoặc tồn đọng, lâu ngày làm đau nhức, sưng nề, co cứng. Nếu chính khí suy, can thận yếu, khí huyết kém nuôi dưỡng cân xương thì bệnh càng dễ dai dẳng, tái đi tái lại.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Vì sao viêm khớp dạng thấp khó chữa dứt điểm?

Bà con cần hiểu, khớp chỉ là nơi biểu hiện ra bên ngoài. Còn bên trong là cả một quá trình rối loạn kéo dài. Có người mới đầu chỉ đau vài khớp ngón tay, ngón chân, tưởng do làm việc nhiều. Nhưng sau đó cơn đau đối xứng hai bên, sáng dậy cứng khớp lâu, khớp sưng nóng, người mệt, ăn kém, ngủ không sâu. Khi ấy bệnh không còn là chuyện “đau đâu xoa đó”.

Viêm khớp dạng thấp khó chữa dứt điểm vì mấy lý do chính:

• Thứ nhất, bệnh có tính chất miễn dịch mạn tính. Cơ thể tự tạo phản ứng viêm tại khớp, nếu không kiểm soát tốt thì tình trạng viêm có thể âm ỉ kéo dài, lúc nhẹ lúc nặng.

• Thứ hai, tổn thương khớp có thể tiến triển theo thời gian. Viêm lâu ngày làm màng hoạt dịch dày lên, sụn và đầu xương bị ảnh hưởng, gân cơ quanh khớp suy yếu, từ đó gây hạn chế vận động, biến dạng khớp.

• Thứ ba, cơ địa mỗi người khác nhau. Có người thiên hàn, gặp lạnh là đau tăng. Có người thấp nhiệt, khớp sưng nóng rõ. Có người khí huyết hư, người mệt, da xanh, đau âm ỉ, vận động yếu. Nếu dùng một cách cho tất cả, hiệu quả thường không bền.

• Thứ tư, nhiều bà con điều trị ngắt quãng. Thấy đau thì uống thuốc, hết đau lại bỏ. Đến khi khớp sưng đau trở lại mới tìm cách xử lý. Cứ như vậy bệnh dễ tiến triển âm thầm, đến lúc biến dạng khớp thì việc phục hồi sẽ khó hơn nhiều.

Lão nói rõ điều này không phải để bà con bi quan, mà để bà con có cái nhìn đúng. Bệnh nào cũng vậy, hiểu đúng thì chữa đúng. Không hiểu gốc rễ, bà con dễ rơi vào hai thái cực: một là buông xuôi, hai là tin vào những lời hứa hẹn quá mức.

Dấu hiệu cho thấy bệnh cần được kiểm soát sớm

Viêm khớp dạng thấp càng phát hiện sớm, cơ hội kiểm soát càng tốt. Bà con nên chú ý những biểu hiện tưởng nhỏ nhưng rất đáng để đi khám:

• Đau và sưng các khớp nhỏ ở bàn tay, cổ tay, bàn chân, thường có tính chất đối xứng hai bên.

• Cứng khớp buổi sáng kéo dài, phải xoa bóp hoặc vận động một lúc mới đỡ.

• Khớp nóng, sưng, ấn đau, cử động khó, cầm nắm yếu hơn trước.

• Mệt mỏi kéo dài, ăn ngủ kém, đôi khi sốt nhẹ, người uể oải.

• Đau khớp tái đi tái lại, dùng thuốc giảm đau thì đỡ nhưng sau đó lại tái phát.

• Ngón tay bắt đầu lệch trục, khớp biến dạng, bàn tay yếu, khó làm việc tinh như cài cúc áo, cầm bút, vặn nắp chai.

Bà con nhớ nhé, đau khớp do tuổi tác, do thoái hóa và viêm khớp dạng thấp không hoàn toàn giống nhau. Thoái hóa thường liên quan nhiều đến hao mòn sụn khớp, hay gặp ở khớp chịu lực như gối, háng, cột sống. Còn viêm khớp dạng thấp lại hay bắt đầu ở các khớp nhỏ, có tính viêm, tính đối xứng, kèm cứng khớp buổi sáng rõ. Vì vậy đừng tự đoán bệnh rồi tự mua thuốc uống kéo dài.

“Khớp đau là tiếng chuông bên ngoài, nhưng người thầy thuốc phải nghe cả tiếng vọng bên trong của khí huyết, can thận và chính khí.”

Trong Đông y, viêm khớp dạng thấp được nhìn từ gốc nào?

Theo y học cổ truyền, các chứng đau nhức, sưng cứng khớp dai dẳng thường liên quan đến chứng tý. Tý có nghĩa là bế tắc, không thông. Khi phong, hàn, thấp hoặc nhiệt xâm nhập vào kinh lạc, cộng với chính khí suy yếu, khí huyết không vận hành thông suốt, khớp sẽ đau, sưng, nặng nề, co duỗi khó.

Nếu thiên về phong, cơn đau có thể di chuyển, lúc đau khớp này, lúc đau khớp khác. Nếu hàn thịnh, đau tăng khi gặp lạnh, chườm ấm thì dễ chịu hơn. Nếu thấp nặng, khớp nặng nề, sưng, vận động ì ạch, người mệt mỏi. Nếu nhiệt rõ, khớp sưng nóng đỏ đau, có thể kèm khát nước, bứt rứt. Nếu bệnh lâu ngày, khí huyết ứ trệ, can thận hư suy, gân xương không được nuôi dưỡng thì đau dai dẳng, khớp yếu, vận động kém, thậm chí biến dạng.

Bởi vậy, hướng chăm sóc trong Đông y không chỉ là làm dịu cơn đau nhất thời. Phải nhìn xem người bệnh thuộc thể nào, hàn nhiều hay nhiệt nhiều, thấp nặng hay huyết ứ rõ, chính khí còn hay đã suy, can thận có yếu không. Cùng là viêm khớp dạng thấp, nhưng người khớp sưng nóng đỏ đau không thể dùng giống người đau lạnh, sợ lạnh, chân tay lạnh. Người trẻ còn sức khác với người cao tuổi khí huyết suy. Người có bệnh dạ dày, gan thận, huyết áp lại càng cần thận trọng.

Lão vẫn thường ví cơ thể như dòng sông. Nước chảy thông thì bờ bãi được nuôi dưỡng. Nước ứ lại, bùn lầy đóng, gió lạnh thổi vào thì sinh tắc nghẽn, sinh đau. Khớp cũng vậy, kinh lạc thông, khí huyết đủ, can thận vững thì gân xương có chỗ nương tựa. Kinh lạc bế, khí huyết ứ, thấp tà quấn lâu thì khớp khó yên.

Điều trị viêm khớp dạng thấp nên đi theo hướng nào?

Vì viêm khớp dạng thấp là bệnh mạn tính, bà con cần nhìn điều trị như một lộ trình chứ không phải một lần uống thuốc là xong. Lộ trình ấy thường cần phối hợp nhiều phần: kiểm soát viêm theo chỉ định y khoa, chăm sóc vận động, ăn uống phù hợp, giữ ấm, dưỡng khí huyết và theo dõi định kỳ.

Với y học hiện đại, bà con nên thăm khám chuyên khoa cơ xương khớp để được đánh giá mức độ bệnh, làm xét nghiệm cần thiết và dùng thuốc đúng chỉ định. Một số thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp cần theo dõi gan thận, máu, dạ dày, nên tuyệt đối không tự ý tăng giảm liều, không tự ngừng khi thấy đỡ đau, cũng không uống lại đơn cũ của người khác.

Với y học cổ truyền, hướng hỗ trợ thường đặt trọng tâm vào khu phong, tán hàn, trừ thấp, thanh nhiệt khi cần, hoạt huyết thông kinh lạc, bổ can thận, dưỡng khí huyết tùy từng thể bệnh. Mục tiêu là giúp cơ thể điều hòa lại sự mất cân bằng, làm nhẹ đau nhức, giảm co cứng, hỗ trợ vận động và nâng đỡ thể trạng. Nhưng Lão nói rõ, thuốc Đông y cũng phải thăm khám và gia giảm, không phải cứ nghe vị nào tốt cho xương khớp là tự mua về sắc uống.

“Thuốc hay không nằm ở vị thuốc đắt tiền, mà nằm ở chỗ dùng đúng người, đúng bệnh, đúng thời điểm.”

Bà con có thể chăm sóc tại nhà thế nào để hỗ trợ kiểm soát bệnh?

Ngoài điều trị, chăm sóc hằng ngày có vai trò rất quan trọng. Nhiều bà con chỉ chú ý thuốc mà quên rằng nếp sống, vận động, ăn uống và giữ ấm cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khớp. Lão dặn bà con có thể áp dụng những việc sau, nhưng phải làm đều, nhẹ nhàng, không nóng vội.

1. Giữ ấm khớp, nhất là khi trời lạnh ẩm. Bà con nên tránh để tay chân nhiễm lạnh, tránh ngâm nước lạnh lâu, tránh nằm nơi gió lùa. Khi khớp đau do lạnh, có thể chườm ấm vừa phải 15–20 phút để giúp thư giãn cơ, làm dễ chịu vùng khớp. Không chườm nóng khi khớp đang sưng nóng đỏ rõ vì có thể làm khó chịu hơn.

2. Vận động nhẹ mỗi ngày. Khớp đau không có nghĩa là nằm bất động hoàn toàn. Bà con có thể tập co duỗi ngón tay, xoay cổ tay, cổ chân, đi bộ nhẹ, tập thở, dưỡng sinh. Mỗi lần tập vừa sức, tránh gắng sức, tránh động tác vặn xoắn mạnh hoặc nâng vật nặng khi khớp đang viêm.

3. Ăn uống thanh đạm, đủ chất. Nên tăng rau xanh, cá, đậu, ngũ cốc vừa phải, uống đủ nước, hạn chế rượu bia, đồ chiên rán nhiều dầu, thức ăn quá mặn hoặc quá ngọt. Người đang dùng thuốc Tây cần chú ý bảo vệ dạ dày, không tự ý uống thêm các loại rượu thuốc, cao thuốc không rõ thành phần.

4. Giữ cân nặng hợp lý. Dù viêm khớp dạng thấp hay gặp ở khớp nhỏ, cân nặng dư thừa vẫn làm tăng gánh nặng lên khớp gối, cổ chân, cột sống, khiến vận động khó khăn hơn.

5. Theo dõi cơn đau và thời gian cứng khớp. Bà con nên ghi lại khớp nào đau, đau lúc nào, sáng cứng khớp bao lâu, có sưng nóng không, dùng thuốc gì thì đỡ. Những thông tin này giúp thầy thuốc đánh giá bệnh sát hơn.

6. Không tự phối nhiều loại thuốc. Đặc biệt người có bệnh gan, thận, dạ dày, huyết áp, tim mạch, phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc thuốc chống đông càng cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng thêm bất cứ bài thuốc, rượu thuốc hay thực phẩm hỗ trợ nào.

Những sai lầm khiến viêm khớp dạng thấp khó kiểm soát hơn

Lão gặp không ít bà con bệnh đáng lẽ có thể kiểm soát sớm, nhưng vì đi vòng quá lâu nên khớp tổn thương nặng hơn. Có mấy sai lầm bà con cần tránh.

Sai lầm đầu tiên là chỉ uống thuốc giảm đau khi đau. Thuốc giảm đau có thể làm dịu triệu chứng trong một thời điểm, nhưng nếu chỉ dùng để che cơn đau mà không kiểm soát viêm, không theo dõi tiến triển bệnh, bà con dễ bỏ lỡ giai đoạn điều trị quan trọng.

Sai lầm thứ hai là tự ý ngừng thuốc khi thấy đỡ. Viêm khớp dạng thấp có lúc yên, lúc bùng lên. Thấy hết sưng đau không có nghĩa là cơ chế bệnh đã ổn hoàn toàn. Việc ngừng thuốc hoặc bỏ tái khám cần có ý kiến của bác sĩ đang theo dõi.

Sai lầm thứ ba là dùng rượu thuốc, thuốc đắp, thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Có người đắp nóng quá làm da bỏng rát, có người uống rượu thuốc khiến dạ dày, gan thận bị ảnh hưởng. Cái gì đi vào cơ thể cũng phải có căn cứ, không thể chỉ nghe người khác mách.

Sai lầm thứ tư là sợ đau nên không vận động. Bất động lâu làm cơ yếu, khớp cứng hơn, khả năng cầm nắm và đi lại giảm dần. Vận động phải đúng mức, đúng cách, không quá sức, nhưng cũng không nên nằm yên kéo dài.

Sai lầm thứ năm là xem nhẹ tinh thần. Bệnh mạn tính khiến người bệnh lo lắng, mất ngủ, ăn kém, càng làm khí huyết suy, sức chịu đựng giảm. Trong Đông y, tâm an thì khí thuận, khí thuận thì huyết dễ vận hành. Bà con giữ tinh thần bình ổn cũng là một phần của dưỡng bệnh.

Khi nào bà con cần đi khám sớm?

Bà con nên đi khám sớm nếu đau sưng khớp kéo dài trên vài tuần, đặc biệt khi có cứng khớp buổi sáng, đau đối xứng hai bên, khớp sưng nóng, vận động giảm. Nếu đã được chẩn đoán viêm khớp dạng thấp mà xuất hiện đau tăng nhanh, sốt, khớp sưng nhiều, tê yếu tay chân, mệt lả, ăn uống kém, hoặc có tác dụng phụ khi dùng thuốc, bà con càng không nên chần chừ.

Người đang mang thai, đang cho con bú, người cao tuổi nhiều bệnh nền, người suy gan thận, viêm loét dạ dày, tiểu đường, huyết áp, tim mạch cần được thăm khám kỹ trước khi dùng bất kỳ phương pháp hỗ trợ nào. Lão nhắc điều này vì thương bà con. Nhiều khi bệnh khớp chưa nặng bằng việc dùng sai thuốc, sai cách, làm cơ thể thêm gánh nặng.

“Làm thuốc quý nhất là biết điểm dừng. Chữa bệnh không phải cứ mạnh là hay, mà phải vừa đủ, đúng lúc, hợp người.”

Vậy bà con nên kỳ vọng thế nào cho đúng?

Khi hỏi viêm khớp dạng thấp có chữa khỏi được không, bà con đừng đặt kỳ vọng vào hai chữ khỏi hẳn một cách vội vàng. Kỳ vọng đúng hơn là kiểm soát bệnh tốt, giảm số lần bùng phát, giảm đau sưng, bớt cứng khớp, giữ khả năng vận động, hạn chế biến dạng và nâng chất lượng sống. Có người đáp ứng tốt, sinh hoạt gần như ổn định trong thời gian dài. Có người bệnh nặng, nhiều năm, đã biến dạng khớp thì mục tiêu sẽ khiêm tốn hơn: giảm khó chịu, bảo tồn chức năng còn lại, hạn chế tiến triển thêm.

Lão muốn bà con nhớ ba chữ: sớm, đúng, đều. Sớm là phát hiện và điều trị khi khớp chưa tổn thương nặng. Đúng là đúng chẩn đoán, đúng thể bệnh, đúng thuốc, đúng cách chăm sóc. Đều là theo dõi đều, dùng thuốc theo hướng dẫn, tập luyện đều, giữ nếp sống đều. Bệnh mạn tính sợ nhất sự thất thường.

Đông y có cái hay là nhìn con người trong một chỉnh thể, không tách cái khớp khỏi khí huyết, tạng phủ, ăn ngủ, tinh thần. Nhưng cái hay ấy chỉ phát huy khi được thăm khám cẩn thận, gia giảm phù hợp và phối hợp an toàn với điều trị cần thiết. Bà con đừng xem Đông y như phép màu, cũng đừng xem bệnh mạn tính là đường cùng. Cứ hiểu đúng, đi đúng, kiên trì đúng, cơ thể sẽ có cơ hội ổn định hơn từng ngày.

Nếu bà con đang bị đau sưng nhiều khớp, cứng khớp buổi sáng, đã có kết quả xét nghiệm hoặc phim chụp nhưng chưa biết tình trạng của mình đang ở mức nào, bà con có thể đến Trung tâm Thuốc Dân Tộc để Lão thăm khám trực tiếp theo Tứ chẩn, hoặc gửi hình ảnh khớp sưng, ảnh lưỡi, kết quả xét nghiệm, phim chụp và đơn thuốc đang dùng qua Zalo 0972.606.773 hoặc Messenger Lão Tuấn để Lão xem xét bước đầu và hướng dẫn bà con cách xử trí phù hợp, tránh dùng thuốc tùy tiện làm bệnh thêm rối.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc