Cây Bưởi Bung

Có những vị thuốc mọc ngay bên bờ ao, ven rừng, đi qua thấy quen mà ít ai để ý. Bưởi bung là một thứ như vậy, dân dã, mộc mạc, nhưng trong tay thầy thuốc Đông y thì lại là vị thuốc biết “dọn đường”, thông lối cho khí huyết. Lão gặp bưởi bung nhiều từ thuở còn theo các cụ đi thực địa, thấy cây đứng lặng lẽ mà công dụng không hề nhỏ.

Trong đời sống thường ngày, bà con hay nhớ tới bưởi bung khi nhắc chuyện tiêu hóa kém, bụng trướng, ăn không ngon. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn theo y lý Đông y, đây là vị thuốc có thể hỗ trợ cả tỳ vị lẫn khí cơ, dùng đúng thì nhẹ nhàng mà bền.

Ảnh đại diện
Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Để hiểu vì sao bưởi bung lại được dùng làm thuốc, bà con cần nhìn từ hình dáng và môi trường sống của cây. Mỗi đặc điểm bên ngoài đều phần nào phản ánh tính chất bên trong của dược liệu.

Bưởi bung còn gọi là bưởi dại, bưởi rừng, thuộc họ cam quýt. Cây dạng gỗ nhỏ, thân có gai, lá xanh đậm, khi vò nhẹ có mùi tinh dầu the mát. Quả nhỏ hơn bưởi nhà, vỏ dày, mùi thơm hăng, vị chua đắng rõ.

Cây mọc hoang nhiều ở vùng trung du, miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ, ưa đất ẩm, ven suối, ven rừng. Bộ phận làm thuốc thường dùng là vỏ quả, lá và đôi khi là rễ.

Cây bưởi bung là dược liệu quen thuộc của các vùng phía Bắc Việt Nam
Cây bưởi bung là dược liệu quen thuộc của các vùng phía Bắc Việt Nam

Cách thu hoạch – sơ chế

Dược liệu tốt hay không phụ thuộc rất nhiều vào lúc thu hái và cách làm ban đầu. Với bưởi bung, không cầu kỳ nhưng phải đúng thời.

Quả thường thu vào lúc đã già, vỏ dày, tinh dầu nhiều, mùi thơm rõ. Sau khi hái về, rửa sạch, bổ lấy vỏ, thái miếng vừa, phơi nắng nhẹ hoặc sấy khô để giữ mùi tinh dầu.

Lá có thể hái quanh năm, chọn lá bánh tẻ, không sâu bệnh. Lá rửa sạch, dùng tươi hoặc phơi âm can cho khô. Tránh phơi nắng gắt làm bay mất tinh dầu quý.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Theo Đông y, mỗi vị thuốc đều có tính, có vị, có đường đi riêng trong cơ thể. Bưởi bung cũng không nằm ngoài quy luật ấy.

Bưởi bung có vị cay đắng, tính ấm, quy vào kinh tỳ và vị. Tính cay giúp hành khí, vị đắng giúp táo thấp, tính ấm làm ấm trung tiêu.

Công năng chính là hành khí, tiêu trệ, hóa thấp, kiện tỳ. Dùng khi bụng đầy trướng, ăn uống kém, khí trệ ở trung tiêu khiến người nặng nề, uể oải.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Nhìn dưới góc độ y học hiện đại, bưởi bung cũng cho thấy nhiều điểm đáng chú ý. Những gì Đông y gọi là hành khí, hóa thấp phần nào được lý giải bằng khoa học.

Vỏ và lá bưởi bung chứa nhiều tinh dầu, flavonoid có tác dụng kích thích tiêu hóa, giảm co thắt nhẹ đường ruột. Một số nghiên cứu cho thấy tinh dầu họ cam quýt có khả năng kháng khuẩn nhẹ và hỗ trợ giảm đầy hơi.

Nhờ mùi thơm và hoạt chất tự nhiên, bưởi bung còn giúp thư giãn thần kinh nhẹ, gián tiếp cải thiện cảm giác ăn uống và giấc ngủ.

Các bài thuốc ứng dụng

Khi đưa vào bài thuốc, bưởi bung thường đóng vai trò hỗ trợ, giúp bài thuốc “chạy” tốt hơn trong cơ thể. Lão xin chia sẻ vài cách dùng dân gian hay gặp.

Hỗ trợ đầy bụng, ăn uống kém

Dùng vỏ bưởi bung khô khoảng một nắm nhỏ, sắc với nước uống trong ngày. Có thể phối hợp thêm trần bì, sa nhân để tăng tác dụng hành khí, kiện tỳ.

Giải cảm, lạnh bụng

Lá bưởi bung tươi nấu nước xông cùng sả, hương nhu. Hơi nước ấm giúp ra mồ hôi nhẹ, giải cảm, đồng thời mùi tinh dầu làm người dễ chịu, nhẹ người hơn.

Bưởi bung hỗ trợ cải thiện các vấn đề ở vùng bụng
Bưởi bung hỗ trợ cải thiện các vấn đề ở vùng bụng

Lưu ý kiêng kỵ

Dược liệu dù lành cũng cần dùng đúng. Bưởi bung tính ấm, vị cay đắng nên không hợp với người âm hư, hay khô miệng, táo bón kéo dài.

Phụ nữ mang thai hoặc người đang dùng thuốc Tây dài ngày nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng. Tránh lạm dụng liều cao trong thời gian dài.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Dùng bưởi bung mà không chỉnh lại ăn uống, sinh hoạt thì hiệu quả khó bền. Dưỡng sinh luôn là phần không thể thiếu.

Bà con nên ăn uống điều độ, tránh đồ lạnh, nhiều dầu mỡ. Đi bộ nhẹ sau ăn, xoa bụng theo chiều kim đồng hồ giúp khí trệ dễ tan hơn.

Nếu muốn dùng bưởi bung đúng thể trạng, đúng liều, bà con có thể trao đổi trực tiếp với Lão qua Zalo 0972606773 để được tư vấn kỹ theo từng người, tránh dùng chung chung.

Bưởi bung không phải vị thuốc quý hiếm, nhưng quý ở chỗ biết dùng thì nhẹ nhàng mà sâu. Lão vẫn nhắc bà con, thuốc Nam quanh ta nhiều lắm, quan trọng là hiểu mình và dùng cho đúng.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!