Cây Bạch Chỉ

Mỗi vị thuốc trong Nam y không chỉ là cây cỏ ngoài vườn, mà là kết tinh của đất trời và kinh nghiệm cha ông để lại. Có những vị thoạt nhìn giản dị, nhưng khi dùng đúng lúc, đúng người, lại giúp khai thông cả một vùng bệnh dai dẳng. Bạch chỉ là một vị thuốc như thế, mộc mạc mà không hề tầm thường.

Trong những năm tháng làm nghề, Lão gặp không ít bà con khổ vì đau đầu, nghẹt mũi, phong hàn quẩn quanh mãi không dứt. Có khi chỉ cần thêm đúng một vị bạch chỉ vào thang thuốc, khí huyết liền thông, bệnh tình nhẹ đi rõ rệt. Hôm nay, Lão kể bà con nghe rõ hơn về cây bạch chỉ để hiểu và dùng cho đúng.

Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Họ tên

Số điện thoại

Gửi tư vấn

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Trước khi bàn đến công dụng, bà con cần hình dung rõ cây bạch chỉ ngoài đời ra sao, sinh trưởng ở đâu để khỏi nhầm lẫn.

Bạch chỉ là rễ của cây thuộc họ Hoa tán, thân thảo, cao vừa phải, lá xẻ lông chim, khi vò có mùi thơm hắc đặc trưng. Rễ bạch chỉ mập, hình trụ, vỏ ngoài màu vàng ngà đến nâu nhạt, ruột trắng, mùi thơm cay nhẹ.

Cây thường được trồng hoặc mọc ở vùng núi cao, khí hậu mát, đất tơi xốp. Ở nước ta, bạch chỉ được trồng rải rác ở một số tỉnh miền núi phía Bắc, ngoài ra còn nhập từ Trung Quốc để làm thuốc.

Cách thu hoạch – sơ chế

Biết cách thu hái và sơ chế là bước giữ hồn cho vị thuốc, nếu làm ẩu thì dược tính hao hụt đi nhiều.

Bạch chỉ thường được thu hoạch khi cây đã trưởng thành, lá bắt đầu úa vàng, rễ tích đủ tinh chất. Người ta đào rễ lên, cắt bỏ thân lá, rửa sạch đất cát.

Sau khi rửa, rễ được phơi hoặc sấy nhẹ cho khô, tránh nắng gắt làm bay mùi thơm. Khi dùng có thể thái lát mỏng để sắc thuốc hoặc tán bột, tùy mục đích chữa bệnh.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Nói đến bạch chỉ là nói đến một vị thuốc mang tính phong dược rõ rệt, rất hay được dùng trong các chứng bệnh do phong hàn.

Theo Đông y, bạch chỉ có vị cay, tính ôn, quy vào kinh Phế và Vị. Vị cay giúp tán phong, tính ôn giúp làm ấm, xua lạnh ra ngoài.

Công năng chính của bạch chỉ là tán phong trừ hàn, thông khiếu, giảm đau và tiêu sưng. Vì thế, vị thuốc này hay được dùng trong đau đầu do cảm lạnh, viêm xoang, nghẹt mũi, đau răng, nhọt sưng có mủ.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Dưới góc nhìn hiện đại, bạch chỉ không chỉ dừng ở kinh nghiệm dân gian mà đã được nghiên cứu khá rõ ràng.

Các nghiên cứu cho thấy bạch chỉ chứa tinh dầu và các hoạt chất có tác dụng kháng viêm, giảm đau và ức chế một số vi khuẩn. Nhờ đó, bạch chỉ hỗ trợ tốt trong các tình trạng viêm đường hô hấp trên, viêm mũi xoang.

Ngoài ra, một số thành phần còn giúp giãn mạch nhẹ, cải thiện tuần hoàn tại chỗ, nên việc giảm đau đầu, đau mặt khi dùng bạch chỉ là có cơ sở khoa học.

Các bài thuốc ứng dụng

Từ công năng tán phong và thông khiếu, bạch chỉ được ứng dụng khá linh hoạt trong nhiều bài thuốc cổ truyền.

Hỗ trợ đau đầu, nghẹt mũi do phong hàn

Bạch chỉ thường phối hợp cùng xuyên khung, phòng phong, kinh giới để giúp tán phong, làm thông vùng đầu mặt. Khi khí phong được đẩy ra ngoài, cảm giác nặng đầu, nghẹt mũi cũng theo đó mà nhẹ đi.

Giảm đau răng, viêm lợi

Trong dân gian, bạch chỉ được dùng sắc nước súc miệng hoặc phối hợp trong thang thuốc uống để giảm đau răng do lạnh, do viêm. Tính cay ôn giúp giảm đau, tiêu viêm từ bên trong.

Tiêu sưng, hỗ trợ mụn nhọt

Bạch chỉ tán bột mịn, trộn cùng một số vị thuốc khác có thể dùng ngoài da giúp tiêu sưng, làm mủ nhanh vỡ và liền da sớm hơn, nhưng cần thầy thuốc chỉ định cụ thể.

Lưu ý kiêng kỵ

Dù là vị thuốc quen thuộc, bạch chỉ không phải ai dùng cũng hợp.

Những người có chứng âm hư hỏa vượng, hay nóng trong, miệng khô, táo bón kéo dài cần thận trọng khi dùng bạch chỉ vì tính ôn cay có thể làm tình trạng nặng thêm.

Bà con không nên tự ý dùng liều cao hoặc kéo dài mà không có tư vấn, tránh lợi bất cập hại.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Dùng thuốc mà không dưỡng sinh thì hiệu quả khó bền lâu, nhất là với các chứng bệnh vùng đầu mặt.

Khi dùng bạch chỉ, bà con nên giữ ấm vùng cổ gáy, tránh gió lùa, hạn chế thức khuya. Ăn uống thanh đạm, bớt đồ lạnh, đồ cay nóng quá mức để khí huyết lưu thông thuận lợi.

Kết hợp xoa bóp nhẹ vùng trán, hai bên cánh mũi mỗi ngày cũng giúp tăng hiệu quả thông khiếu, giảm tái phát.

Bạch chỉ là vị thuốc tốt, nhưng tốt nhất vẫn là dùng đúng người, đúng bệnh và đúng cách. Nếu bà con đang phân vân không biết tình trạng của mình có hợp dùng bạch chỉ hay không, cứ mạnh dạn trao đổi để Lão xem xét kỹ hơn theo thể trạng từng người.

Bà con có thể liên hệ trực tiếp qua Zalo 0972606773, Lão sẽ cùng bà con bàn kỹ cách dùng dược liệu sao cho an toàn và hiệu quả nhất.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc