Cách phân biệt viêm đại tràng co thắt với đại tràng mãn tính

Bà con thân mến!

Lão thấy nhiều bà con mình dạo này hay than thở về cái bụng. Lúc thì đau âm ỉ, lúc lại quặn thắt từng cơn, đi ngoài khi lỏng khi táo không ổn định. Đi nội soi, xét nghiệm đủ cả thì niêm mạc đại tràng vẫn bình thường, không viêm loét, không tổn thương. Bác sĩ Tây y bảo bị hội chứng ruột kích thích, còn Đông y gọi là chứng Phúc thống, Tiết tả hoặc Táo kết. Bà con hoang mang không biết đường nào mà lần, chữa mãi không dứt. Thực chất, đó chính là biểu hiện của chứng viêm đại tràng co thắt – một thể bệnh thuộc dạng cứng đầu nếu chỉ chăm chăm chữa ngọn.

Phân biệt viêm đại tràng co thắt dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Để chữa đúng, trước hết bà con cần hiểu rõ căn nguyên và cách phân biệt viêm đại tràng co thắt (hay còn gọi là hội chứng ruột kích thích) với bệnh viêm đại tràng sinh thiết (viêm đại tràng mãn tính có tổn thương thực thể). Tưởng là một nhưng hai chứng này có bản chất hoàn toàn khác nhau, nếu nhầm lẫn thì dùng thuốc bao nhiêu cũng đổ sông đổ bể.

Trong Đông y lý giải rằng, viêm đại tràng co thắt là một loại bệnh thuộc về “Chức năng” của đường ruột do sự rối loạn vận hóa, khí cơ nghịch loạn chứ không phải do vết loét gây ra. Khi có tác động từ tinh thần (lo lắng, áp lực, tức giận) hoặc ăn uống không hợp lý, các cơ trơn của đại tràng sẽ co thắt một cách quá mức, sinh ra các cơn đau quặn bụng. Điểm đặc trưng nhất để phân biệt là cơn đau bụng thường liên quan mật thiết đến tâm lý và chế độ ăn uống, đau xong đi ngoài được thì bụng nhẹ hẳn.

Lão dặn rồi, không nên chỉ nhìn cái biểu hiện bên ngoài mà đánh đồng. Hãy cùng Lão phân biệt rõ hai thể bệnh này qua các yếu tố lâm sàng cụ thể sau:

• Bản chất tổn thương: Viêm đại tràng co thắt hoàn toàn không có tổn thương thực thể, niêm mạc đại tràng khi nội soi hoàn toàn bình thường. Trong khi đó, viêm đại tràng mãn tính lại có các vết viêm, loét, sung huyết rõ rệt trên niêm mạc.
• Tính chất cơn đau bụng: Với thể co thắt, cơn đau mang tính chất quặn thắt dữ dội dọc theo khung đại tràng, thường đau đau sau khi ăn đồ lạ, đồ tanh sống hoặc khi thần trí căng thẳng. Còn viêm đại tràng mãn tính thường đau âm ỉ cố định ở một vùng bụng (thường là hố chậu trái hoặc phải).
• Đặc điểm phân: Người bị co thắt có thể luân phiên lúc táo, lúc lỏng, phân thường nhỏ dẹt, có thể lẫn chất nhầy nhưng tuyệt đối không bao giờ có máu. Ngược lại, người bị viêm loét đại tràng mãn tính thường đi phân lỏng, nát, kèm theo hiện tượng đi ngoài ra máu mũi hoặc phân đen mủ.
• Yếu tố tâm lý kích hoạt: Đây là chìa khóa vàng để phân biệt. Viêm đại tràng co thắt chịu áp lực cực kỳ lớn từ tạng tâm và tạng can. Chỉ cần lo nghĩ, tức giận, stress là bụng nổi cuộn, đòi đi ngoài ngay lập tức. Với viêm đại tràng thường, yếu tố tâm lý không tác động quá dữ dội như vậy.

“Chữa bệnh là cứu người, giữ nghề là giữ đạo. Với chứng bệnh về đường tiêu hóa, nếu người thầy thuốc không phân định được thực chứng và hư chứng, không hiểu mối tương can giữa tinh thần và tạng phủ thì chỉ làm khổ thêm cái bụng của bà con.” – Lão Tuấn suy ngẫm.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Căn nguyên sinh bệnh theo y lý cổ truyền

Vì sao cái bụng của bà con lại phản ứng dữ dội như vậy? Y học cổ truyền nhìn nhận cơ thể là một khối thống nhất, bệnh ở đại tràng nhưng gốc rễ lại nằm ở sự bất hòa giữa các tạng phủ, cụ thể là chứng Can uất Tỳ hư.

Can (thuộc hành Mộc) chủ về sơ tiết, điều đạt khí cơ và điều hòa tinh thần. Tỳ (thuộc hành Thổ) chủ về vận hóa thức ăn, vận chuyển chất dinh dưỡng. Trong ngũ hành, Mộc khắc Thổ. Khi bà con lo nghĩ quá độ, áp lực công việc kéo dài hoặc uất ức nội tâm, khí can sẽ bị uất kết lại không sơ tiết được. Can khí quá vượng sẽ quay sang “hoành nghịch” khắc phạt tạng Tỳ, làm cho Tỳ vị bị tổn thương, mất đi chức năng vận hóa nhuần nhuyễn. Khí cơ ở trung tiêu bị tắc nghẽn, đại tràng mất đi sự nhu hòa, dẫn đến tình trạng co thắt đột ngột, sinh ra đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón.

Bên cạnh đó, nếu bà con ăn uống thất thường, lạm dụng đồ ăn cay nóng, đồ lạnh sống, rượu bia nhiều sẽ trực tiếp làm tổn hại Tỳ khí. Tỳ hư lâu ngày dẫn đến Thận dương cũng suy vi, không sưởi ấm được tỳ thổ, gây ra chứng ngũ canh tả (đau bụng đi ngoài vào lúc sáng sớm tinh mơ). Đống đờm thấp, tích trệ tích tụ lâu ngày trong đường ruột không thoát ra được, gặp lúc Can khí uất kết sẽ bùng phát thành các cơn co thắt dữ dội.

Cách chăm sóc và dưỡng sinh điều hòa đại tràng tại nhà

Lão dặn bà con, viêm đại tràng co thắt là bệnh liên quan chặt chẽ đến lối sống. Muốn bụng yên, bên cạnh việc dùng thuốc, bà con phải tự mình làm thầy thuốc của chính mình ngay tại nhà bằng các phương pháp dưỡng sinh, ăn uống và điều hòa tâm tính thuận tự nhiên.

Chế độ ăn uống hợp lý

Bà con cần tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, hạn chế tối đa các loại thực phẩm dễ gây kích ứng đường ruột như đồ tanh, sống (gỏi cá, tiết canh, nem chua), các loại dưa muối chua, đồ ăn nhiều dầu mỡ khó tiêu. Tuyệt đối kiêng rượu bia, cà phê, thuốc lá và các chất kích thích vì chúng làm thần kinh đường ruột nhạy cảm hơn, dễ khởi phát cơn co thắt.

Nên bổ sung các loại thực phẩm lành tính, bổ tỳ vị như khoai lang, bí đỏ, gạo lứt, các loại rau xanh nhiều chất xơ hòa tan. Khi ăn nhớ nhai thật kỹ, ăn chậm để giảm bớt gánh nặng co bóp cho đại tràng.

Phương pháp xoa bụng dưỡng sinh điều hòa khí cơ

Mỗi ngày hai lần vào buổi sáng sau khi thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ, bà con hãy dành ra 10 – 15 phút để xoa bụng. Cách làm rất đơn giản:

1. Đặt bàn tay phải chồng lên bàn tay trái, áp lòng bàn tay vào vùng bụng xung quanh rốn.
2. Xoa nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ với một lực vừa phải. Tốc độ vừa phải, vừa xoa vừa thở đều.
3. Xoa từ 30 đến 50 vòng cho bụng ấm lên. Phương pháp này giúp điều hòa nhu động ruột, tăng cường tỳ vị, giảm bớt sự co thắt quá khích của đại tràng rất tốt.

Giải tỏa tâm lý, dưỡng tâm an thần

Vì Can uất sinh bệnh nên bà con phải giữ cho tinh thần luôn thoải mái, lạc quan. Tránh xa căng thẳng, không nên làm việc quá sức hay lo nghĩ chuyện bao đồng trước khi đi ngủ. Bà con có thể tập các bài tập thiền định nhẹ nhàng, đi bộ dưỡng sinh nơi thoáng đãng hoặc lắng nghe những bản nhạc nhẹ để xoa dịu thần trí, giúp can khí được sơ tiết mượt mà.

Bà con nhớ nhé, cái bụng co thắt không phải ngày một ngày hai mà thành, đó là hệ quả của cả một quá trình dài tạng phủ bị mất cân bằng và tinh thần bị quá tải. Đừng vội vàng tìm đến các loại thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc xổ cấp tốc, làm như vậy chỉ giải quyết được cái ngọn tạm thời, trái lại còn làm niêm mạc ruột thêm suy yếu, bệnh tình ngày càng lặp lại nghiêm trọng hơn.

Nếu bà con đang phải chịu đựng những cơn đau quặn bụng hành hạ, ăn uống kiêng khem khổ sở mà chưa tìm được lối thoát, hãy chụp lại kết quả thăm khám hoặc nhắn cho Lão biết rõ tình trạng phân, tần suất đau bụng để Lão xem xét ngọn ngành. Bà con có thể trò chuyện trực tiếp với Lão qua Messenger Lão Tuấn hoặc liên hệ qua số điện thoại 0972 606 773. Lão luôn ở đây để lắng nghe và đồng hành, giúp cái bụng của bà con được an yên, khỏe mạnh thuận tự nhiên.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc