Cây Cỏ Xước

Bà con mình có bao giờ để ý, mỗi bận ra vườn hay đi dọc triền đê, có loại cây dại cứ bám chặt lấy ống quần, gỡ mãi mới ra không? Nhiều người thấy phiền, coi nó là cỏ rác, nhưng với Lão và những người làm nghề thuốc, đó lại là một món quà quý từ lòng đất. Cái tên cỏ xước nghe mộc mạc thế thôi, nhưng bên trong nó chứa đựng cái tinh túy để xoa dịu những cơn đau nhức, giúp đôi chân bà con mình thêm vững chãi.

Lão còn nhớ những ngày ở chiến trường biên giới phía Bắc, thuốc men thiếu thốn vô cùng. Khi ấy, chính những nắm lá, đoạn rễ cỏ xước mà đồng bào vùng cao mách cho đã giúp bao anh em chiến sĩ bớt đau buốt cái khớp, cái lưng mỗi khi trái gió trở trời. Hôm nay, Lão muốn ngồi lại thủ thỉ cùng bà con về vị thuốc dân dã mà lợi hại vô cùng này.

Lão hiểu tiếng lòng của bà con mình, luôn mong mỏi có giải pháp toàn diện giúp phục hồi sức khỏe, cải thiện bền vững!

Vui lòng để lại thông tin, Lão liên hệ bà con hỏi thăm chi tiết:

Họ tên

Số điện thoại

Gửi tư vấn

Đặc điểm – Nguồn gốc dược liệu

Cỏ xước vốn là loại cây sống lâu năm, thân thảo, cao chừng mặt bàn. Điểm dễ nhận biết nhất là ở các khớp thân thường phình to ra như cái đầu gối của con bò, vì thế trong y thư cổ, Lão và các bậc tiền nhân còn gọi nó là Ngưu tất nam. Lá cây mọc đối, hình trứng, mép lá lượn sóng như những gợn mây nhỏ.

Cây này mọc hoang khắp nơi trên đất nước mình, từ vùng núi cao cho đến đồng bằng. Bà con ra vườn thấy loại cây có hoa mọc thành bông ở ngọn, khi đi qua cứ bám vào quần áo chính là nó. Bộ phận quý nhất mà Lão thường dùng để bốc thuốc cho bà con chính là phần rễ. Rễ cỏ xước khi đào lên có màu vàng tro hoặc nâu nhạt, vị hơi đắng nhưng hậu vị lại ngọt thanh.

Cách thu hoạch – sơ chế

Để giữ được trọn vẹn dược tính, bà con nên thu hoạch rễ vào mùa đông khi cây bắt đầu héo rũ, lúc này tinh túy của đất trời đều dồn cả xuống phần rễ. Sau khi đào về, bà con đem rửa sạch đất cát, cắt bỏ những rễ con li ti đi.

Có hai cách sơ chế thông thường mà Lão hay dặn bà con làm tại nhà. Một là dùng tươi bằng cách thái mỏng rồi phơi khô trong bóng râm. Hai là đem tẩm rượu hoặc nước muối rồi sao vàng lên. Việc sao với rượu giúp vị thuốc dẫn vào kinh huyết tốt hơn, tăng cường khả năng hoạt huyết và tán ứ cho bà con.

Tính vị – Quy kinh – Công năng theo Đông y

Trong Đông y, cỏ xước có vị đắng, chua, tính bình, quy vào hai kinh là Can và Thận. Bà con cứ hình dung, Can chủ về gân, Thận chủ về xương. Khi vị thuốc này đi vào cơ thể, nó như một người thợ cần mẫn đi khơi thông những dòng chảy bị tắc nghẽn, giúp khí huyết lưu thông đều đặn đến từng ngõ ngách của xương khớp.

Công năng chính của nó là thanh nhiệt, tiêu viêm, lợi tiểu và đặc biệt là mạnh gân cốt. Nếu dùng sống, cỏ xước giúp tán huyết ứ, tiêu thũng. Còn khi được sao chín với rượu, nó lại chuyển sang bổ Can Thận, giúp những người già yếu, đau lưng mỏi gối tìm lại được sự dẻo dai. Nó giống như dòng nước mát lành tưới tắm vào những khớp xương đang khô khốc, giúp bà con vận động nhẹ nhàng hơn.

Tác dụng theo Y học hiện đại

Ngày nay, y học hiện đại cũng đã dành nhiều sự quan tâm đến cây cỏ xước. Các nhà khoa học tìm thấy trong rễ cây chứa nhiều hoạt chất saponin, giúp giảm đau và chống viêm rất tốt. Điều này giải thích vì sao khi bà con bị sưng tấy các khớp, dùng cỏ xước lại thấy dịu đi nhanh chóng.

Ngoài ra, vị thuốc này còn có tác dụng hỗ trợ hạ huyết áp và giảm lượng mỡ trong máu. Nó giúp thành mạch máu bền bỉ hơn, giảm bớt áp lực lên hệ thống tim mạch. Tuy nhiên, bà con cần nhớ rằng, dù y học hiện đại hay cổ truyền thì việc dùng thuốc cũng cần đúng người, đúng liều lượng thì mới đạt được kết quả như ý.

Các bài thuốc ứng dụng

Tùy vào tình trạng sức khỏe mà Lão thường kết hợp cỏ xước với các vị thuốc khác nhau để tạo nên những bài thuốc phù hợp. Dưới đây là một số cách dùng đơn giản mà hiệu quả bà con có thể tham khảo.

Hỗ trợ các chứng đau nhức xương khớp

Khi khí huyết ngưng trệ ở các khớp, bà con sẽ thấy đau buốt, nhất là lúc thời tiết thay đổi. Cỏ xước sẽ đóng vai trò thông mạch, giúp giảm đau nhanh chóng.

• Bài thuốc số 1: Sử dụng rễ cỏ xước khô 15g, kết hợp cùng hy thiêm 15g, thổ phục linh 16g. Tất cả đem sắc với nước, chia uống 3 lần trong ngày sau bữa ăn.
• Bài thuốc số 2: Với người bị đau nhức khi trời lạnh, có thể dùng cỏ xước sao vàng 20g, kinh giới 12g, gừng tươi 3 lát. Sắc uống ấm để phát tán phong hàn, thông kinh lạc.

Hỗ trợ chứng tiểu buốt, tiểu rắt

Nhờ đặc tính lợi tiểu và thanh nhiệt, cỏ xước rất tốt cho những bà con đang gặp trục trặc về đường tiết niệu, giúp cơ thể đào thải độc tố tốt hơn.

• Bài thuốc số 1: Rễ cỏ xước 15g, cỏ tranh 15g, mã đề 12g. Sắc nước uống thay trà hàng ngày sẽ giúp đường tiểu thông thoáng, giảm cảm giác nóng buốt.

Lưu ý kiêng kỵ

Cỏ xước tuy tốt nhưng không phải ai cũng dùng được tùy tiện. Vì có tính chất hoạt huyết mạnh, nên phụ nữ đang trong thời kỳ mang thai tuyệt đối không được dùng, kẻo ảnh hưởng đến thai nhi. Những người đang trong kỳ kinh nguyệt ra quá nhiều cũng nên tránh xa vị thuốc này.

Ngoài ra, những bà con có tỳ vị quá hư hàn, hay bị đi ngoài phân lỏng cũng cần thận trọng. Khi dùng, bà con nên quan sát cơ thể mình, nếu thấy có biểu hiện lạ thì phải dừng ngay. Lão luôn dặn bà con, thuốc nam là để dưỡng thân, chớ vì nôn nóng mà dùng quá liều lượng chỉ định.

Dưỡng sinh – Hỗ trợ kết hợp

Dùng thuốc chỉ là một phần, việc giữ gìn lối sống điều độ mới là gốc rễ của sức khỏe. Khi đang điều trị các bệnh về xương khớp bằng cỏ xước, bà con nên kết hợp với việc ngâm chân nước muối ấm mỗi tối trước khi đi ngủ. Việc này giúp các huyệt đạo ở lòng bàn chân được giãn mở, hỗ trợ vị thuốc đi vào cơ thể hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, bà con nên tập những bài thể dục nhẹ nhàng như đi bộ hoặc thái cực quyền để gân cốt được vận động. Trong ăn uống, hãy ưu tiên các thực phẩm ấm nóng, tránh đồ ăn quá lạnh hay chua cay làm khí huyết thêm đình trệ. Hãy lắng nghe cơ thể mình mỗi ngày, bà con nhé.

Cỏ xước là vị thuốc quý của người Việt, nhưng dùng sao cho đúng, cho trúng thì cần sự chỉ dẫn kỹ càng. Bà con nếu còn trăn trở về bệnh tình, hay muốn biết rõ liều lượng dùng cỏ xước sao cho hợp với thể trạng của mình, đừng ngần ngại gửi câu hỏi hoặc hình ảnh triệu chứng qua Zalo 0972606773 để Lão xem xét và tư vấn tận tình.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc