- Nguyên PGĐ chuyên môn TTKTC bệnh viện YHCT Trung Ương
- Viện phó Viện y dược cổ truyền dân tộc
- PGĐ chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc
- Hậu duệ của Y Tổ Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác
Đau lưng khi ngồi lâu là dấu hiệu bệnh gì? Hướng điều trị
Chào bà con! Lão thấy nhiều bà con mình ngày nay, nhất là mấy đứa nhỏ làm việc văn phòng hay mấy ông bạn già ngồi xe đường dài, cứ than vãn với lão về cái chứng đau lưng khi ngồi lâu. Tưởng là chuyện nhỏ, hóa ra là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang “kêu cứu” mà bà con cứ tặc lưỡi bỏ qua. Ngồi một lúc là cái lưng nó mỏi nhừ, rồi đau âm ỉ, có khi đứng lên không thẳng nổi cái người. Trong y học cổ truyền, mọi biểu hiện bên ngoài đều có gốc rễ từ bên trong ngũ tạng, khí huyết, chứ không đơn thuần là cái cơ, cái xương bên ngoài nó biểu tình đâu bà con ạ.
Đau lưng khi ngồi lâu dưới góc nhìn y lý cổ truyền
Để lão nói rõ hơn cho bà con dễ hình dung, theo Tây y thì việc ngồi một chỗ quá lâu sẽ làm tăng áp lực lên đĩa đệm, khiến các cơ vùng lưng bị căng cứng, lưu thông máu kém đi và lâu dần dẫn đến thoái hóa cột sống. Còn trong Đông y, cái chứng đau lưng khi ngồi lâu này thuộc phạm vi chứng “Yêu thống”. Cột sống lưng chính là nơi kinh bàng quang và mạch đốc đi qua, đồng thời lưng cũng là phủ của tạng Thận.
Khi bà con ngồi yên một chỗ từ tiếng này qua tiếng khác, khí huyết tại vùng kinh bàng quang và mạch đốc bị ứ trệ, không lưu thông được. Dân gian mình hay có câu “thông bất thống, thống bất thông”, nghĩa là khí huyết kinh mạch có thông suốt thì mới không đau, một khi đã tắc nghẽn thì ắt sẽ sinh ra đau nhức. Hơn nữa, việc ngồi quá lâu còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tạng Tỳ và tạng Thận:
- Tỳ chủ cơ nhục: Ngồi lâu làm tổn thương tỳ khí (còn gọi là cửu tọa thương nhục), khiến cơ nhục vùng lưng bị suy yếu, không còn đủ sức nâng đỡ và giữ vững khung xương cột sống.
- Thận chủ cốt tủy: Lưng là phủ của Thận. Nếu tạng Thận vốn đã suy nhược do tuổi tác hoặc sinh hoạt không điều độ, lại gặp thêm việc khí huyết ứ trệ do ngồi nhiều, kinh lạc bế tắc, sẽ khiến lưng đau mỏi không dứt, nhất là vùng thắt lưng.
“Bà con nhớ nhé, cái lưng đau mỏi khi ngồi lâu không đơn giản là do cái ghế hay cái dáng ngồi sai đâu. Đó là tiếng kêu cứu của tạng phủ bên trong khi khí huyết bị nghẽn lối, Thận khí suy hao không nuôi dưỡng được cốt tủy.”

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:
Dấu hiệu và biến chứng nguy hiểm nếu chủ quan khinh suất
Lão dặn rồi, đừng coi thường những biểu hiện ban đầu của chứng đau lưng khi ngồi lâu. Ban đầu, bà con chỉ thấy cảm giác mỏi dọc hai bên thắt lưng, ngồi khoảng 30 – 45 phút là phải thay đổi tư thế, vặn mình qua lại cho đỡ mỏi. Nhưng cứ như thế mãi thì hại lắm đấy. Cơn đau sẽ tăng dần cấp độ, đau âm ỉ cả ngày, thậm chí lan xuống vùng mông, vùng đùi.
Nếu bà con không có giải pháp khắc phục từ sớm, chứng đau lưng khi ngồi lâu sẽ chuyển biến thành những thể bệnh mãn tính và gây ra nhiều biến chứng phức tạp cho sức khỏe xương khớp:
- Thoái hóa cột sống thắt lưng: Do áp lực đè nén liên tục lên các đốt sống và hệ thống dây chằng, sụn khớp bị bào mòn, sinh ra các gai xương chèn ép xung quanh.
- Thoát vị đĩa đệm: Phần bao xơ bên ngoài đĩa đệm bị xơ hóa, rách ra khiến nhân nhầy thoát ra ngoài, chèn ép trực tiếp vào rễ dây thần kinh tọa, gây ra những cơn đau buốt kéo dài từ lưng xuống chân.
- Hội chứng thắt lưng hông: Cơn đau không còn khu trú ở thắt lưng mà lan rộng, gây tê bì chân, teo cơ và làm suy giảm nghiêm trọng khả năng vận động, đi lại của bà con.
Mẹo và phương pháp chăm sóc, giảm đau lưng ngay tại nhà
Khi gặp phải tình trạng đau lưng khi ngồi lâu, để xoa dịu tạm thời cơn đau và ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng hơn, lão hướng dẫn bà con một số mẹo dân gian và phương pháp dưỡng sinh đơn giản, an toàn có thể tự áp dụng ngay tại nhà hoặc nơi làm việc như sau:
Sử dụng bài thuốc chườm nóng từ ngải cứu và muối hạt
Mẹo dân gian này rất hiệu quả trong việc giúp khu phong, tán hàn, hoạt huyết và làm giãn cơ vùng lưng. Bà con chuẩn bị một nắm lá ngải cứu tươi, rửa sạch, để ráo nước rồi đem sao nóng trên chảo cùng với một vốc muối hạt. Khi hỗn hợp đã nóng và tỏa mùi thơm, bà con bọc vào một chiếc khăn vải sạch rồi chườm trực tiếp lên vùng thắt lưng bị đau mỏi. Thực hiện mỗi ngày 1 – 2 lần, mỗi lần khoảng 15 – 20 phút. Hơi nóng từ muối kết hợp với tinh chất của ngải cứu sẽ giúp thông kinh hoạt lạc, giảm đau lưng khi ngồi lâu rất tốt.
Thay đổi tư thế ngồi và thực hiện bài tập vận động ngắn
Bà con làm văn phòng hay tài xế cần đặc biệt lưu ý điều chỉnh lại dáng ngồi. Khi ngồi, hãy giữ cho lưng thẳng, hai vai thả lỏng, lòng bàn chân đặt phẳng trên mặt sàn, đầu gối vuông góc 90 độ. Tuyệt đối không ngồi bắt chéo chân hay ngồi còng lưng. Cứ sau khoảng 45 – 60 phút ngồi làm việc, bà con bắt buộc phải đứng dậy đi lại nhẹ nhàng, vươn vai hoặc thực hiện động tác xoay eo tại chỗ từ 3 – 5 phút để khí huyết vùng lưng được lưu thông, giải phóng áp lực cho cột sống thắt lưng.
Bấm huyệt giải tỏa ứ trệ khí huyết vùng thắt lưng
Bà con có thể nhờ người thân hoặc tự mình dùng hai bàn tay ôm lấy vùng eo, dùng hai ngón tay cái ấn một lực vừa phải vào huyệt Thận Du (nằm ở vùng thắt lưng, dưới gai đốt sống thắt lưng thứ hai đo ngang ra 1,5 thốn) và huyệt Ủy Trung (nằm ngay giữa lằn chỉ nếp gấp khoeo chân hậu môn). Day ấn các huyệt vị này theo chiều kim đồng hồ trong khoảng 2 – 3 phút sẽ giúp ích thận, thông kinh lạc và giảm nhanh cảm giác đau lưng khi ngồi lâu.
Lão lưu ý với bà con, những mẹo dân gian và phương pháp chăm sóc tại nhà này chỉ có tác dụng hỗ trợ, làm xoa dịu tạm thời triệu chứng đau mỏi ở thể nhẹ hoặc bệnh mới khởi phát. Đối với những người có bệnh nền nặng, phụ nữ đang mang thai hoặc người bị đau lưng dữ dội, đau lan xuống chân thì không nên tự ý áp dụng quá đà mà cần phải được thăm khám cặn kẽ.
Đối với chứng đau lưng khi ngồi lâu đã diễn tiến thành mãn tính, sụn khớp và đĩa đệm bị tổn thương sâu, lão thường khuyên bà con nên chuyển sang sử dụng giải pháp điều trị từ gốc bằng thuốc thang y học cổ truyền. Bài thuốc Xương khớp của lão và các cộng sự tại Trung tâm Thuốc dân tộc được nghiên cứu bài bản, phối ngũ hơn 30 vị thảo dược quý theo cơ chế Biểu lý đồng trị – Tác động đa chiều. Bài thuốc vừa giúp khu phong trừ thấp, hoạt huyết thông kinh lạc để giảm đau nhức bên ngoài; vừa bồi bổ can thận, bổ khí huyết để nuôi dưỡng sụn khớp, tăng sức bền cột sống và phòng ngừa biến chứng thoát vị đĩa đệm từ bên trong. Tùy theo thể trạng và mức độ thoái hóa của từng người, lão sẽ cân nhắc gia giảm liều lượng các vị thuốc như ngưu tất, độc hoạt, tang ký sinh, đỗ trọng cho phù hợp để đạt hiệu quả cao nhất.
👉 Mời bà con tham khảo chi tiết cơ chế điều trị và lộ trình phục hồi xương khớp của bài thuốc tại đây: BÀI THUỐC XƯƠNG KHỚP CỦA LÃO TUẤN
Lời dặn của Lão Tuấn về chế độ ăn uống dưỡng sinh
Bên cạnh việc tập luyện và dùng thuốc, Đông y coi trọng “dược thực đồng nguyên” – nghĩa là thức ăn cũng chính là vị thuốc. Để giúp cột sống khỏe mạnh từ bên trong, hạn chế tình trạng đau lưng khi ngồi lâu, bà con cần chú ý đến chế độ ăn uống dưỡng sinh hàng ngày:
- Tăng cường thực phẩm bổ thận, ích tủy: Thận chủ cốt, vì thế bà con nên ăn các loại thực phẩm có màu đen như đỗ đen, vừng đen, hoặc các loại mộc nhĩ, nấm hương. Những thực phẩm này giúp bổ thận tinh, từ đó nuôi dưỡng xương khớp thắt lưng tốt hơn.
- Bổ sung rau xanh và các loại quả giàu vitamin: Các loại rau có màu xanh đậm như rau cải, súp lơ, hoặc trái cây tươi giúp thanh nhiệt, kháng viêm tự nhiên và tăng cường dẻo dai cho hệ thống dây chằng quanh cột sống.
- Hạn chế các thức ăn gây ứ trệ khí huyết: Bà con cần kiêng hoặc giảm tối đa việc sử dụng rượu, bia, thuốc lá, đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán quá mặn. Những thực phẩm này dễ sinh nội nhiệt, làm tăng tình trạng viêm và khiến khí huyết vùng thắt lưng càng thêm bế tắc.
Chứng đau lưng khi ngồi lâu tuy phổ biến nhưng nếu bà con lơ là, không kiên trì dưỡng thân và điều trị đúng cách thì hậu quả về sau rất nặng nề, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và công việc. Muốn cột sống vững vàng, cốt tủy dẻo dai thì bản thân bà con phải tự ý thức yêu thương cơ thể mình trước tiên qua từng thói quen nhỏ nhất hàng ngày.
Nếu bà con đang phải chịu đựng những cơn đau lưng khi ngồi lâu, đứng lên ngồi xuống khó khăn, hay đã xuất hiện tình trạng tê bì lan xuống vùng mông, vùng chân mà chữa nhiều nơi chưa đỡ, hãy chụp lại kết quả phim chụp X-quang, MRI (nếu có) hoặc mô tả thật chi tiết biểu hiện bệnh rồi gửi cho lão qua Zalo 0972.606.773 hoặc nhắn tin về Messenger Lão Tuấn. Lão và đội ngũ cộng sự y bác sĩ sẽ xem xét cặn kẽ, bắt mạch chẩn bệnh và đưa ra lời khuyên, giải pháp điều trị phù hợp nhất với thể trạng của từng bà con.
Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc
Lão gửi gắm đôi điều:
Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!


