- Nguyên PGĐ chuyên môn TTKTC bệnh viện YHCT Trung Ương
- Viện phó Viện y dược cổ truyền dân tộc
- PGĐ chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc
- Hậu duệ của Y Tổ Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác
Mẹo 4 cách giúp quản lý viêm loét đại tràng tại nhà êm bụng
Bà con thân mến!
Mấy ngày gần đây, miền Bắc mình đón những đợt gió mùa, thời tiết thay đổi thất thường. Lão ngồi ở phòng khám, vừa bốc thuốc vừa lắng nghe bà con tâm sự, mới thấy cái khổ của người mang bệnh đại tràng. Người thì than thở ăn gì vào là đi ngoài ngay, người lại đau quặn bụng từng cơn, mất ăn mất ngủ. Cái bệnh viêm loét đại tràng này nó lạ lắm, ăn uống không kiêng khem là nó “hành” cho ra bã, tinh thần lúc nào cũng căng thẳng, lo âu. Y học cổ truyền gọi chứng này thuộc phạm vi chứng Phúc thống, Tiết tả hoặc Lị tật. Khi tỳ vị hư nhược, đại tràng bị tổn thương, công năng vận hóa thủy thấp suy giảm thì bệnh tình cứ thế dây dưa mãi không dứt. Hôm nay, Lão dành chút thời gian chia sẻ với bà con cách quản lý viêm loét đại tràng tại nhà để bà con biết cách tự chăm sóc cái bụng của mình cho êm ấm, khỏe mạnh hơn.
Hiểu rõ căn nguyên để quản lý viêm loét đại tràng tại nhà hiệu quả
Muốn quản lý viêm loét đại tràng tại nhà tốt, trước hết bà con phải hiểu cái gốc của bệnh theo Đông y. Đại tràng chính là cơ quan truyền đạo, nơi bài tiết cặn bã ra ngoài. Khi tỳ vị – vốn là cơ quan vận hóa đồ ăn thức uống – bị suy yếu do ăn uống thất thường, lo nghĩ quá độ hoặc nhiễm phải ngoại tà (phong, hàn, thấp, nhiệt), sẽ làm cho khí cơ ở trung tiêu bị trở trệ. Đại tràng không được nuôi dưỡng, lại bị thấp nhiệt ứ uất lâu ngày dẫn đến viêm loét, phù nề.
Lão dặn rồi, không nên chỉ nhìn cái biểu hiện bên ngoài như đau bụng, đi ngoài mà vội vã dùng các loại thuốc cầm tiêu chảy ngay lập tức. Việc tự ý uống thuốc không rõ nguồn gốc hoặc lạm dụng thuốc kháng sinh bừa bãi chỉ làm cho hệ vi sinh đường ruột thêm xáo trộn, tỳ vị càng suy kiệt hơn. Quản lý bệnh tại nhà là một quá trình đòi hỏi sự kiên trì, kết hợp hài hòa giữa chế độ ăn uống, sinh hoạt và tinh thần, giúp cơ thể tự phục hồi từ bên trong.

1. Thiết lập chế độ ăn uống dưỡng sinh – Chìa khóa vàng cho người bệnh đại tràng
Trong Đông y, “dược thực đồng nguyên” – thức ăn cũng chính là vị thuốc. Đối với người bị viêm loét đại tràng, việc ăn gì, kiêng gì quyết định đến 50% sự ổn định của bờ niêm mạc ruột. Bà con cần ghi nhớ những nguyên tắc ăn uống cốt lõi sau đây:
- Ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa: Khi đại tràng đang có các vết loét, những món ăn như cháo hạt sen, súp, thịt nạc ninh nhừ, cá hấp sẽ giúp giảm bớt gánh nặng co bóp cho đường ruột. Đặc biệt, hạt sen và ý dĩ có tác dụng kiện tỳ, trừ thấp rất tốt cho người hay bị đi ngoài phân lỏng nát.
- Kiêng tuyệt đối đồ ăn sống, lạnh, ôi thiu: Các món gỏi cá, tiết canh, rau sống, nước đá… chứa đầy hàn tà và vi khuẩn. Khi đi vào đường ruột sẽ kích thích đại tràng co thắt dữ dội, gây đau quặn và tiêu chảy cấp. Bà con nhớ nhé, luôn thực hiện “ăn chín, uống sôi”.
- Hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ và gia vị cay nóng: Đồ chiên xào, thịt mỡ, ớt, tiêu sẽ làm tăng gánh nặng cho tỳ vị, sinh ra nội nhiệt, khiến các vết loét ở đại tràng thêm sưng tấy, viêm nhiễm trầm trọng hơn.
- Tránh các chất kích thích: Rượu mạnh, bia, cà phê, nước ngọt có ga là “kẻ thù” của đại tràng. Chúng làm kích ứng niêm mạc ruột, tăng nhu động ruột khiến bà con vừa uống vào đã phải chạy vào nhà vệ sinh ngay.
“Tỳ vị khỏe thì bách bệnh tiêu tan, tỳ vị yếu thì vạn bệnh phát tác. Người bệnh đại tràng mà không biết giữ gìn cái miệng, ăn uống vô độ thì thần y cũng bó tay.” – Lão Tuấn thường dặn học trò và bà con như vậy.
2. Giữ tinh thần thư thái, tránh lo âu căng thẳng
Bà con có để ý thấy mỗi lần mình lo lắng, suy nghĩ nhiều hay tức giận là cái bụng lại đau quặn lên không? Trong y lý cổ truyền, điều này được giải thích do “Can mộc khắc Tỳ thổ”. Khi tinh thần uất ức, lo âu, tạng Can bị uất kết, khí cơ không thông suốt sẽ phạm vào tạng Tỳ, làm rối loạn chức năng tiêu hóa. Do đó, quản lý viêm loét đại tràng tại nhà không thể thiếu việc dưỡng tâm, an thần.
Bà con hãy tập thói quen cân bằng giữa làm việc và nghỉ ngơi. Mỗi ngày dành khoảng 15 – 20 phút để hành thiền, tập hít thở sâu theo phương pháp dưỡng sinh: hít vào phình bụng, thở ra hóp bụng thật chậm rãi. Việc này giúp điều hòa khí huyết, xoa dịu thần kinh và giảm bớt các cơn co thắt đại tràng đột ngột.
3. Áp dụng các mẹo dân gian lành tính tại nhà
Để hỗ trợ xoa dịu niêm mạc đại tràng, bà con có thể tận dụng một số thảo dược quen thuộc trong vườn nhà:
- Sử dụng nghệ vàng và mật ong: Nghệ chứa curcumin giúp kháng viêm, làm lành vết loét rất tốt, còn mật ong bổ trung, ích khí, nhuận tràng. Mỗi buổi sáng, bà con pha 1 thìa tinh bột nghệ cùng nửa thìa mật ong với nước ấm uống trước khi ăn 30 phút.
- Nước lá mơ lông tươi: Cây mơ lông (mơ tam thể) có vị đắng, mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, sát trùng, tiêu viêm. Bà con hái một nắm lá mơ lông rửa sạch, giã nát vắt lấy nước cốt uống trực tiếp, hoặc đem thái nhỏ trộn với quả trứng gà, bọc lá chuối nướng trên chảo (không dùng dầu mỡ) để ăn hàng ngày. Bài thuốc này cực kỳ hiệu quả với người hay bị đi ngoài ra máu, phân có nhầy.
Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:
Hướng dẫn bài tập xoa bụng dưỡng sinh cải thiện chức năng đại tràng
Bên cạnh ăn uống, Lão hướng dẫn bà con một bài tập xoa bụng rất đơn giản nhưng có tác dụng ôn ấm trung tiêu, điều hòa khí cơ, tăng cường tuần hoàn máu đến nuôi dưỡng đại tràng. Bà con có thể thực hiện đều đặn mỗi ngày vào buổi sáng sau khi ngủ dậy hoặc buổi tối trước khi đi ngủ.
Các bước thực hiện cụ thể như sau:
- Bà con nằm ngửa trên giường, thả lỏng toàn thân, hai chân hơi co lại để cơ bụng được thư giãn hoàn toàn.
- Áp hai lòng bàn tay vào nhau, chà xát thật mạnh cho đến khi hai bàn tay nóng ấm lên.
- Đặt bàn tay phải lên bụng, bàn tay trái chồng lên lưng bàn tay phải. Lấy rốn làm trung tâm, bắt đầu xoa bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ. Chiều này trùng với chiều chuyển động của phân trong đại tràng, giúp thúc đẩy nhu động ruột, giảm tình trạng đầy hơi, chướng bụng.
- Bà con xoa với lực vừa phải, từ từ mở rộng vòng xoa ra khắp bụng từ 30 đến 50 vòng. Nếu bà con hay bị đi ngoài lỏng nát, có thể xoa ngược chiều kim đồng hồ một chút để giúp cầm tiêu chảy, ổn định đường ruột.
*Lưu ý: Không thực hiện xoa bụng khi vừa mới ăn no xong hoặc khi bụng đang quá đói. Đối với phụ nữ mang thai hoặc người đang có khối u vùng bụng thì tuyệt đối không áp dụng phương pháp này.
Các biện pháp chăm sóc và mẹo dân gian tại nhà tuy lành tính nhưng thường chỉ có tác dụng hỗ trợ, làm nhẹ bớt triệu chứng ở thể bệnh nhẹ, chứ khó lòng giải quyết được tận gốc rễ những tổn thương loét sâu trong lòng đại tràng của bà con. Thấu hiểu nỗi khổ của bà con, Lão cùng các cộng sự tại Trung tâm Thuốc dân tộc đã dành nhiều năm nghiên cứu, phục dựng và hoàn thiện bài thuốc thảo dược chính thống. Khác với các phương pháp thông thường, bài thuốc tập trung vào nguyên lý “Công bổ kiêm trị” – vừa sơ can giải uất, bình vị kiện tỳ để nâng cao chức năng tiêu hóa, vừa thanh nhiệt giải độc, diệt khuẩn, tiêu viêm, làm lành niêm mạc ruột sâu từ bên trong, giúp ổn định đại tràng lâu dài, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm và hạn chế tái phát nhờ nguồn dược liệu sạch chuẩn GACP-WHO, được gia giảm linh hoạt theo đúng thể trạng của từng người.
👉 Mời bà con tham khảo chi tiết cơ chế điều trị từ gốc của bài thuốc thông qua bài viết: BÀI THUỐC CHỮA BỆNH ĐẠI TRÀNG
Bà con nhớ nhé, việc quản lý viêm loét đại tràng tại nhà cần sự kiên trì bền bỉ, không được nôn nóng ngày một ngày hai. Nếu thấy cơ thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như: đau bụng dữ dội không giảm, đi ngoài ra máu tươi kéo dài, sụt cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân, sốt cao… thì tuyệt đối không được tự chữa ở nhà nữa mà phải đến ngay cơ sở y tế để thăm khám kịp thời.
Nếu cái bụng của bà con vẫn âm ỉ đau, đi ngoài thất thường khiến người ngợm mệt mỏi, ăn không ngon ngủ không yên, bà con có thể chụp lại các kết quả nội soi, xét nghiệm trước đó hoặc chụp ảnh tình trạng phân, sắc lưỡi rồi gửi cho Lão. Lão sẽ xem xét, bắt mạch chẩn bệnh bước đầu và đưa ra lộ trình điều trị phù hợp nhất với tạng người của bà con. Bà con có thể liên hệ trực tiếp với Lão qua Zalo 0972.606.773 hoặc nhắn tin qua Messenger Lão Tuấn để được hỗ trợ kịp thời. Đường ruột có khỏe thì ăn uống mới hấp thu được dưỡng chất, cơ thể mới cường tráng, an vui được, bà con đừng chủ quan nhé!
Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc
Lão gửi gắm đôi điều:
Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!


