4 tư thế yoga hỗ trợ tiêu hóa: Tỳ vị khỏe, bụng an yên

Bà con thân mến! Mấy ngày gần đây, khi tiết trời bắt đầu chuyển mùa, Lão nhận được không ít lời nhắn nhủ của bà con hỏi về chuyện ăn uống sao cho dễ tiêu, hay cái bụng dạo này cứ đầy hơi, ăn vào là ậm ạch khó chịu. Trong y học cổ truyền, hệ tiêu hóa mà chúng ta hay gọi là tỳ vị, chính là cái gốc của hậu thiên, là nơi thu nạp và chuyển hóa thức ăn thành nguồn dinh dưỡng đi nuôi dưỡng toàn bộ cơ thể. Khi tỳ vị khỏe thì khí huyết dồi dào, da dẻ hồng hào, tinh thần sảng khoái. Ngược lại, tỳ vị mà suy yếu thì cơ thể bứt rứt, ăn uống không ngon, trăm bệnh từ đó mà sinh ra. Nhiều bà con cứ hễ đầy bụng là tìm đến viên thuốc Tây, thuốc sủi, nhưng Lão vẫn luôn dặn học trò và bà con rằng, cơ thể mình có cơ chế tự chữa lành rất kỳ diệu. Bên cạnh việc dùng cỏ cây hoa lá, thì các tư thế yoga hỗ trợ tiêu hóa chính là một phương pháp dưỡng thân tuyệt vời, giúp đả thông kinh lạc, kích thích tỳ vị vận hóa rất hiệu quả ngay tại nhà mà không cần phụ thuộc vào thuốc men.

Hiểu về tỳ vị và cơ chế dưỡng thân khí thông suốt

Để bà con hiểu rõ tại sao việc tập luyện lại giúp ích cho cái bụng, Lão xin giải thích theo lý luận Đông y một chút. Trong cơ thể, tỳ chủ thăng, có nhiệm vụ đưa các chất tinh hoa lên trên; vị chủ giáng, có nhiệm vụ đưa cặn bã xuống dưới. Thăng giáng nhịp nhàng thì tiêu hóa thông suốt. Khi tỳ vị bị tổn thương do ăn uống thất thường, lo nghĩ quá độ làm hại tỳ khí, hoặc do khí trệ, huyết ứ khiến cho đường tiêu hóa bị đình trệ. Các động tác uốn vặn, gập người hay co duỗi trong dưỡng sinh cổ truyền và yoga có tác dụng trực tiếp lên vùng bụng, đóng vai trò như một biện pháp xoa bóp nội tạng một cách tự nhiên và sâu sắc nhất.

“Tỳ vị là cái kho chứa vạn vật, tỳ vị khỏe thì khí huyết lưu thông, tỳ vị yếu thì trăm bệnh phát tác. Người giỏi dưỡng sinh phải biết thuận theo tự nhiên, dùng hơi thở dắt dẫn kinh lạc, dùng vận động để khai thông tỳ vị.”

Khi bà con thực hiện các động tác tác động vào vùng bụng, dòng máu chứa nhiều oxy và dưỡng chất sẽ được điều hướng tập trung về các cơ quan tiêu hóa như dạ dày, gan, mật, ruột non, ruột già. Quá trình này không chỉ làm ấm vùng trung tiêu, tăng cường nhu động ruột để tống tiễn trọc khí ra ngoài, mà còn giúp giải tỏa những căng thẳng thần kinh bám rễ ở vùng bụng. Bà con biết không, cái bụng và cái đầu của chúng ta liên thông mật thiết với nhau. Tâm an thì vị quản mới co bóp nhịp nhàng, tâm lo nghĩ thì tỳ vị co thắt, u uất ngay lập tức. Do đó, các bài tập dưỡng thân chính là chìa khóa tháo gỡ sự tắc nghẽn ấy từ gốc rễ.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

Các tư thế yoga hỗ trợ tiêu hóa dễ làm tại nhà cho bà con

Dưới đây là một số bài tập điều hòa tỳ vị, xoa bóp trung tiêu rất lành tính mà Lão đã chắt lọc. Bà con có thể dễ dàng thực hiện ngay trên giường hoặc trên tấm thảm nhỏ tại nhà vào mỗi buổi sáng sau khi thức dậy hoặc buổi tối trước khi đi ngủ, nhớ là tập khi bụng rỗng, cách bữa ăn ít nhất khoảng hai tiếng đồng hồ nhé.

1. Tư thế xả hơi (Pawanmuktasana) – Đẩy lùi đầy chướng, trọc khí

Đúng như cái tên dân dã của nó, động tác này cực kỳ công hiệu cho những bà con nào hay bị đầy hơi, bụng báng, ăn xong cứ tức ngực khó thở. Khi thực hiện, động tác gối co ép chặt vào bụng sẽ tạo ra một áp lực vừa phải lên đại tràng, giúp kích thích nhu động ruột và đẩy hết khí thừa, độc tố tích tụ trong đường ruột ra ngoài.

• Cách thực hiện: Bà con nằm ngửa thoải mái trên thảm, toàn thân thả lỏng. Hít vào một hơi thật sâu, từ từ co hai đầu gối lại gần ngực. Dùng hai tay ôm lấy khuỷu tay đối diện hoặc đan các ngón tay lại với nhau, ôm chặt lấy ống quyển. Thở ra từ từ, ép sát hai đùi vào bụng, nâng đầu và cổ lên sao cho trán hoặc cằm chạm nhẹ vào đầu gối nếu cơ thể cho phép. Nếu bà con bị đau cổ, cứ việc giữ đầu nằm yên trên sàn.
• Hơi thở và thời gian: Giữ nguyên tư thế này trong vòng 5 đến 10 nhịp thở sâu và đều đặn. Mỗi lần thở ra, bà con lại cố gắng ép nhẹ đùi vào bụng thêm một chút để tăng hiệu quả xoa bóp vị quản. Sau đó, hít vào và từ từ thả lỏng cơ thể về tư thế nằm ban đầu. Thực hiện lặp lại từ 3 đến 5 lần.

2. Tư thế vặn mình nằm ngửa (Supta Matsyendrasana) – Khơi thông kinh tỳ kinh vị

Trong y học cổ truyền, các động tác vặn xoắn cơ thể luôn được đánh giá cao vì khả năng thanh lọc độc tố rất mạnh mẽ. Tư thế vặn mình này tác động sâu vào hai bên sườn và vùng bụng, giúp kích thích gan, mật bài tiết dịch tiêu hóa, hỗ trợ ruột già co bóp tốt hơn để ngăn ngừa chứng táo bón kéo dài.

• Cách thực hiện: Bà con nằm ngửa, dang hai tay sang hai bên thành hình chữ T, lòng bàn tay úp xuống sàn. Co đầu gối bên phải lên, đặt bàn chân phải lên trên đầu gối chân trái hoặc đặt hẳn xuống sàn. Hít một hơi sâu, khi thở ra, từ từ hạ đầu gối phải sang bên trái hướng về phía mặt sàn, đồng thời xoay đầu nhìn sang phía bên phải. Cố gắng giữ cho cả hai vai vẫn áp sát xuống mặt sàn mà không bị nhấc lên.
• Hơi thở và thời gian: Hãy nhắm mắt lại, hít thở thật sâu, cảm nhận sự vặn xoắn nhẹ nhàng và căng mở ở vùng bụng, mạn sườn phải. Giữ thế trong khoảng 30 giây đến 1 phút, sau đó hít vào, đưa gối và đầu về chính giữa rồi hạ chân xuống. Hãy đổi bên với chân trái và làm tương tự. Mỗi bên thực hiện từ 3 lần để đạt hiệu quả cân bằng khí huyết tốt nhất.

3. Tư thế con bò – con mèo (Marjaryasana/Bitilasana) – Kích hoạt nhu động ruột

Đây là chuỗi động tác chuyển động nhịp nhàng kết hợp hoàn hảo giữa hơi thở và tư thế cơ thể. Sự chuyển động uốn cong và võng lưng giúp kéo giãn rồi lại thu nhỏ khoang bụng, giống như một động tác massage cơ học nhẹ nhàng nhưng liên tục lên toàn bộ hệ thống dạ dày và đường ruột, giúp khí cơ lưu thông đều đặn từ trên xuống dưới.

1. Tư thế chuẩn bị: Bà con chống hai tay và hai đầu gối xuống sàn, tạo tư thế như một cái bàn bốn chân. Đảm bảo cổ tay nằm ngay dưới vai và đầu gối nằm ngay dưới hông, cột sống giữ thẳng tự nhiên.
2. Tư thế con bò: Hít vào một hơi thật sâu qua mũi, từ từ võng lưng xuống, hướng xương cụt lên cao, đồng thời ngực mở rộng và ngẩng đầu nhìn lên phía trần nhà. Lúc này, khoang bụng được kéo giãn hoàn toàn, tạo không gian cho tỳ vị đón nhận dòng máu tươi mới.
3. Tư thế con mèo: Thở ra chậm rãi, từ từ hóp bụng lại, gù cao lưng lên phía trần nhà, cúi đầu xuống, cằm hướng về phía hõm ngực, mắt nhìn về phía rốn. Lúc này, cơ bụng được siết chặt, ép trọc khí ra ngoài, kích thích đại tràng đào thải cặn bã.

Bà con hãy lặp lại chuỗi chuyển động con bò – con mèo này từ 10 đến 15 lần một cách chậm rãi, nhịp nhàng theo đúng hơi thở của mình. Không cần vội vã, chuyển động càng chậm, hơi thở càng sâu thì hiệu quả khơi thông tỳ vị càng lớn.

4. Tư thế em bé (Balasana) – Xoa dịu vị quản, an dịu thần kinh

Sau những động tác vận động, tư thế em bé là một nốt lặng tuyệt vời để kết thúc bài tập dưỡng thân. Ở tư thế này, bụng của bà con tựa hoàn toàn lên đùi, tạo một áp lực nhẹ nhàng, ổn định giúp làm ấm vùng bụng, giảm co thắt dạ dày do áp lực, căng thẳng thần kinh gây ra.

• Cách thực hiện: Bà con quỳ gối trên thảm, ngồi mông lên hai gót chân. Hít sâu, kéo dài cột sống. Thở ra, từ từ gập người về phía trước, hạ ngực và bụng tựa lên đùi, trán chạm xuống sàn. Hai tay có thể duỗi thẳng về phía trước để kéo giãn lưng, hoặc xuôi dọc theo thân mình, lòng bàn tay ngửa lên để thả lỏng hoàn toàn cho đôi vai.
• Hơi thở và thời gian: Thả lỏng toàn bộ cơ thể, từ vùng trán, cổ, vai cho đến cái bụng. Hãy hít thở thật sâu bằng bụng, mỗi khi hít vào, cảm nhận bụng phình to ép nhẹ vào đùi, mỗi khi thở ra, cảm nhận toàn thân chìm sâu xuống mặt thảm. Bà con có thể giữ tư thế này bao lâu tùy thích, từ 1 đến 3 phút để tinh thần và tỳ vị được nghỉ ngơi hoàn toàn.

Những lưu ý quan trọng để bà con dưỡng thân an toàn, hiệu quả

Dù các bài tập này rất lành tính và tốt cho hệ tiêu hóa, nhưng Lão vẫn luôn dặn dò bà con phải tuân thủ những nguyên tắc cơ bản để tránh phản tác dụng. Dưỡng sinh hay tập luyện là quá trình lắng nghe cơ thể, không phải là cuộc đua để cố sức đạt được tư thế đẹp mắt mà quên đi sự an toàn của bản thân.

“Học đạo làm thuốc hay học cách dưỡng thân, điều cốt tủy nằm ở hai chữ ‘vừa vặn’. Không cố quá để sinh chấn thương, không lười nhác để khí huyết ứ trệ. Tập luyện phải như dòng nước chảy hiền hòa, thấm dần vào từng thớ cơ, ngấm sâu vào từng kinh lạc.”

Bà con cần đặc biệt ghi nhớ không được tập luyện khi vừa mới ăn no xong. Khi dạ dày đầy thức ăn, nó cần tập trung lượng máu lớn để co bóp và tiêu hóa. Việc tập luyện lúc này sẽ làm phân tán lưu lượng máu, gây áp lực lên cơ hoành và dạ dày, dễ dẫn đến đau bụng, trào ngược dạ dày thực quản, lâu ngày làm tỳ vị ngày càng suy yếu hơn. Thời điểm lý tưởng nhất là tập sau khi ăn từ 2 đến 3 tiếng, hoặc tập vào buổi sáng sớm khi bụng còn rỗng. Ngoài ra, những bà con đang bị viêm loét dạ dày cấp tính, xuất huyết đường tiêu hóa, hoặc phụ nữ đang trong những ngày đầu của chu kỳ kinh nguyệt, người mới phẫu thuật vùng bụng thì tuyệt đối không nên tập các động tác vặn xoắn sâu hay ép bụng mạnh mà chỉ nên nằm thả lỏng, hít thở bụng nhẹ nhàng mà thôi.

Bên cạnh việc kiên trì luyện tập các tư thế hỗ trợ tỳ vị mỗi ngày, đối với những bà con có tỳ vị quá suy kiệt, ăn uống hoàn toàn không tiêu, thường xuyên đau thắt vị quản hoặc đi ngoài phân sống, phân lỏng nát kéo dài, việc kết hợp tập luyện với những bài thuốc thảo dược chính tông là vô cùng cần thiết. Thuốc Nam dùng các vị thảo dược từ đất mẹ để đi sâu vào căn nguyên, bồi bổ tỳ khí, làm ấm trung tiêu, từ đó lập lại sự cân bằng thăng giáng của hệ tiêu hóa một cách bền vững nhất.

Dưỡng sinh tiêu hóa không phải chuyện ngày một ngày hai, nó đòi hỏi sự kiên trì, đều đặn của bà con mỗi ngày kết hợp với một lối sống lành mạnh, ăn uống thanh đạm, bớt đồ dầu mỡ, cay nóng và giữ cho tinh thần luôn được thư thái. Lão hy vọng những chia sẻ chân thành trên đây sẽ giúp bà con có thêm một phương pháp tự chăm sóc sức khỏe cho chính mình và người thân ngay tại ngôi nhà thân yêu của mình.

Nếu bà con vẫn còn băn khoăn về các động tác tập luyện, hoặc đang phải chịu đựng những cơn đau quặn bụng, đầy hơi, trào ngược, đại tiện bất thường mà chưa biết cách giải quyết triệt để, đừng ngần ngại chia sẻ với Lão. Bà con có thể gửi hình ảnh đơn thuốc cũ, kết quả nội soi dạ dày, đại tràng hoặc mô tả rõ các triệu chứng để Lão xem xét, bắt bệnh và đưa ra lời khuyên phù hợp nhất cho từng thể trạng.

Bà con hãy liên hệ trực tiếp với Lão qua Zalo 0972.606.773 hoặc nhắn tin trò chuyện tại Messenger Lão Tuấn để được hỗ trợ kịp thời. Lão và đội ngũ chuyên gia luôn sẵn sàng đồng hành, sẻ chia cùng bà con trên hành trình tìm lại sự khỏe mạnh, an vui.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc