Phân biệt viêm dạ dày và ruột kích thích: Cách nhận diện chuẩn xác nhất

Chào bà con thân mến! Lại là Lão Tuấn đây. Thời gian qua, nhiều bà con tìm đến Lão than phiền về cái bụng không yên, lúc thì đau lâm râm thượng vị, lúc thì lại quặn thắt bụng dưới rồi đi ngoài thất thường. Đáng nói là không ít người cứ ngỡ mình bị viêm dạ dày, tự ý mua thuốc về uống mãi không khỏi, đến khi Lão thăm khám mới hay đó là chứng hội chứng ruột kích thích. Hai cái bệnh này nhìn qua thì tưởng giống, nhưng kỳ thực “gốc rễ” và cách ứng phó lại khác nhau hoàn toàn. Hôm nay, Lão dành chút thời gian ngồi lại để chia sẻ kỹ hơn, giúp bà con phân định cho rõ cái bụng mình đang “biểu tình” vì lý do gì nhé.

1. Viêm dạ dày và hội chứng ruột kích thích – “Vị” và “Tràng” khác nhau thế nào?

Nhiều bà con hay đánh đồng mọi cơn đau bụng vào một “giỏ”, nhưng trong y học, vị trí và tính chất tổn thương là yếu tố then chốt để phân biệt. Viêm dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị tổn thương thực thể, giống như vết trầy xước trên da, có thể do vi khuẩn HP hoặc thói quen ăn uống đồ cay nóng, bia rượu gây ra. Trong khi đó, hội chứng ruột kích thích lại là một rối loạn chức năng của đại tràng. Nghĩa là khi soi vào, lòng ruột có thể hoàn toàn sạch sẽ, không có vết loét, nhưng nó lại nhạy cảm quá mức, chỉ cần một chút lo âu hay thức ăn lạ là “co thắt” liên hồi.

“Bệnh ở dạ dày là bệnh ở cái túi chứa, còn bệnh ở ruột kích thích là bệnh ở con đường vận chuyển. Một bên là hư hại vật chất, một bên là rối loạn sự điều hành.”

Bà con cần nhớ, viêm dạ dày nếu để lâu không trị có thể dẫn đến loét sâu, chảy máu, thậm chí là những biến chứng nguy hiểm về sau. Còn hội chứng ruột kích thích tuy không gây nguy hiểm tính mạng tức thì nhưng lại làm khổ chủ “mất ăn mất ngủ”, đi đâu cũng phải ngó chừng cái nhà vệ sinh, tâm lý lúc nào cũng căng thẳng, mệt mỏi vô cùng. Càng lo lắng thì ruột càng kích thích, tạo thành một cái vòng luẩn quẩn khó dứt.

Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Họ tên

Số điện thoại

Tình trạng

Gửi tư vấn

2. Cách nhận diện cơn đau để không nhầm lẫn khi điều trị

Lão hướng dẫn bà con cách quan sát cơ thể mình để phân biệt chuẩn xác nhất. Với viêm dạ dày, cơn đau thường khu trú ở vùng thượng vị (ngay dưới xương ức). Bà con sẽ cảm thấy đau âm ỉ hoặc nóng rát như có lửa đốt, thường đau khi bụng quá đói hoặc ngay sau khi ăn đồ chua cay. Đi kèm với đó là cảm giác ợ chua, buồn nôn, thậm chí nôn ra dịch vị. Nếu nôn xong thấy nhẹ bụng, thì khả năng cao là dạ dày đang có vấn đề.

Ngược lại, hội chứng ruột kích thích thường gây đau bụng dọc theo khung đại tràng hoặc vùng bụng dưới. Đặc điểm điển hình nhất là đau đi kèm với việc đi đại tiện: đau quặn bụng, nhưng sau khi đi vệ sinh xong thì cơn đau dịu hẳn. Bà con sẽ thấy hình dáng phân thay đổi thất thường, lúc táo lúc lỏng, hoặc phân có nhầy nhưng không có máu. Đặc biệt, bệnh này cực kỳ nhạy cảm với tâm lý. Những lúc bà con lo nghĩ, stress, áp lực công việc hay mất ngủ, cái bụng sẽ “quậy” dữ dội hơn bình thường.

• Viêm dạ dày: Đau thượng vị, ợ chua, nóng rát, liên quan trực tiếp đến bữa ăn và thực phẩm kích thích.
• Hội chứng ruột kích thích: Đau bụng dưới, thay đổi thói quen đi tiêu, liên quan chặt chẽ đến tâm lý và hệ thần kinh trung ương.

3. “Gốc rễ” gây bệnh dưới góc nhìn y học cổ truyền sâu sắc

Trong Đông y, Lão thường nhìn nhận viêm dạ dày thuộc phạm trù “Vị quản thống”. Nguyên nhân chủ yếu do ăn uống bất điều độ làm tổn thương tỳ vị, hoặc do khí hỏa uất kết lâu ngày sinh loét. Còn hội chứng ruột kích thích lại liên quan mật thiết đến tạng Can (gan) và Tỳ (tiêu hóa). Khi “Can khí uất kết” do lo âu, suy nghĩ quá nhiều, nó sẽ lấn át tỳ vị (Can mộc khắc Tỳ thổ), khiến cho công năng vận hóa của ruột bị rối loạn, gây ra tình trạng đau bụng, tiêu lỏng.

“Tâm có yên thì vị mới ổn, can có thư thái thì tràng mới thông. Muốn chữa bệnh bụng dạ, đôi khi phải chữa từ cái tâm trước tiên.”

Chính vì vậy, khi điều trị cho bà con, Lão không bao giờ chỉ dùng những vị thuốc giảm đau tức thời theo kiểu “đau đâu đánh đó”. Lão phải cân nhắc gia giảm các vị thuốc để vừa kiện tỳ, vừa sơ can giải uất, bồi bổ chính khí để cơ thể lập lại thế cân bằng âm dương. Có như vậy, nhu động ruột mới ổn định, niêm mạc dạ dày mới hồi phục và bệnh không tái đi tái lại mỗi khi trái gió trở trời hay khi bà con có chuyện lo nghĩ.

4. Chăm sóc tại nhà – “Sống khỏe ngay từ gian bếp” của bà con

Dù là bệnh gì, Lão luôn dặn bà con: “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Việc thay đổi lối sống chiếm tới 50% sự thành công của quá trình điều trị. Đối với viêm dạ dày, bà con tuyệt đối không được bỏ bữa sáng, tránh ăn đêm sau 20h và hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá. Những món ăn quá cay, quá chua hay quá mặn cũng nên bớt lại để niêm mạc dạ dày có thời gian hồi phục tự nhiên.

Với hội chứng ruột kích thích, bà con cần chú ý đến chế độ ăn ít FODMAPs (hạn chế các loại đường dễ lên men có trong bông cải xanh, đậu tương, sữa tươi…). Thay vào đó, hãy ăn chín uống sôi, bổ sung thêm chất xơ từ các loại rau lành tính như rau mồng tơi, rau lang. Và quan trọng nhất là phải giữ tinh thần lạc quan. Mỗi ngày hãy dành ra 15-20 phút tập thở sâu bằng bụng, thiền định hoặc đi bộ nhẹ nhàng để giúp “Can khí” được lưu thông, ruột gan từ đó cũng êm ả hơn.

1. Duy trì thói quen ăn đúng giờ, ngủ đủ giấc trước 23h để tạng can được nghỉ ngơi.
2. Tránh các chất kích thích như cà phê, trà đặc và thực phẩm dễ gây đầy hơi.
3. Tập thể dục nhẹ nhàng để tăng cường nhu động ruột khỏe mạnh và giảm căng thẳng thần kinh.
4. Luôn giữ tâm thế bình thản, tập cách buông bỏ ưu phiền để “Can không phạm Tỳ”.

5. Lời nhắn nhủ chân tình của Lão Tuấn

Bà con ơi, sức khỏe là vốn quý nhất của đời người. Đừng để những cơn đau bụng âm ỉ hay nỗi lo “đi ngoài” làm héo mòn đi niềm vui sống. Nhiều bà con cứ tự ý ra hiệu thuốc mua vài vỉ thuốc giảm đau hay kháng sinh về uống đại, làm như vậy là hại cái thân mình. Thuốc tây có thể cắt cơn nhanh, nhưng nếu dùng sai cách sẽ làm dạ dày thêm loét, ruột thêm yếu, thậm chí gây nhờn thuốc, khó điều trị về sau.

Lão mong rằng, sau khi đọc những dòng chia sẻ này, bà con sẽ biết cách lắng nghe cơ thể mình hơn. Khi thấy có dấu hiệu bất thường kéo dài, hãy đi thăm khám để được chẩn đoán chính xác bằng y học hiện đại như nội soi, xét nghiệm, kết hợp với tư vấn chuyên môn của các thầy thuốc Đông y để có lộ trình điều trị đúng đắn nhất. Y học cổ truyền Việt Nam mình hay lắm, nếu biết dùng đúng cách thì không chỉ khỏi bệnh mà sức khỏe tổng thể còn được nâng cao rõ rệt.

Bà con đang gặp vấn đề về tiêu hóa, bụng dạ không yên hay cần Lão phân tích kỹ hơn về tình trạng viêm dạ dày, đại tràng co thắt của mình, đừng ngần ngại mà chịu đựng một mình. Hãy cứ nhắn tin cho Lão, gửi cho Lão xem kết quả khám hay kể rõ triệu chứng, Lão luôn ở đây để lắng nghe và giúp bà con tìm lại sự bình yên cho cái bụng của mình qua Zalo 0972.606.773 hoặc Messenger Lão Tuấn.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc