Bác sĩ Lê Hữu Tuấn
Bác sĩ Lê Hữu Tuấn
Quản trị viên Lão Tuấn - Tinh hoa y học dân tộc 24/06/2026 lúc 15:41
Nhiều bà con gọi điện than thở với Lão ăn vào là đau bụng, đi ngoài thất thường, bụng dạ căng phồng lo âu vì viêm đại tràng co thắt. Bệnh hành hạ cả thân xác lẫn tinh thần, hễ lo nghĩ là ruột gan cuộn thắt. Lão xin chia sẻ ngọn ngành căn nguyên dưới góc nhìn y học cổ truyền ngay dưới đây 👇
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi:
BS CKII Lê Hữu Tuấn
Thầy thuốc ưu tú
BS CKII Lê Hữu Tuấn
Hơn 40 năm kinh nghiệm
  • Nguyên PGĐ chuyên môn TTKTC bệnh viện YHCT Trung Ương
  • Viện phó Viện y dược cổ truyền dân tộc
  • PGĐ chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc
  • Hậu duệ của Y Tổ Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác

Viêm đại tràng co thắt có biểu hiện gì? Hướng cải thiện

🎙️ Nghe bài viết Nhấn để phát
Đoạn 1/1

Chào bà con thân mến!

Viêm đại tràng co thắt không chỉ làm cái bụng lúc đau âm ỉ, lúc quặn từng cơn, khi táo khi lỏng thất thường, mà còn khiến bà con ăn uống mất ngon, tinh thần lúc nào cũng thấp thỏm. Trong y học cổ truyền, bệnh này không đơn thuần nằm ở đường ruột, mà còn liên quan chặt chẽ đến tỳ vị suy yếu, can khí uất kết, khí cơ rối loạn khiến đại tràng co bóp thất thường. Muốn cải thiện cho bền, bà con cần hiểu đúng căn nguyên thay vì chỉ lo cầm tiêu chảy hay giảm đau trước mắt.

‘Hành y phải thấu suốt từ căn nguyên ngũ tạng, Tứ chẩn rõ ràng thì lòng mới an’ – Trong suốt hơn 40 năm làm thuốc, mỗi khi tiếp đón bà con bị chứng bụng dạ bất hòa, Lão luôn vận dụng nghiêm cẩn phép Tứ chẩn của cha ông. Về Vọng chẩn, Lão nhìn sắc mặt bà con thường xanh xao, thiếu nhu nhuận, môi nhợt do tỳ vị hư hàn, khí huyết không sinh hóa được. Qua Văn chẩn, nghe tiếng thở thấy mệt mỏi, tiếng bụng sôi ọc ạch liên hồi, bà con hay thở dài ngao ngán. Đến phần Vấn chẩn, Lão hỏi kỹ thì mười người như một, đều bộc bạch hễ lo nghĩ, căng thẳng là bụng cuộn đau dồn dập, ăn đồ lạ, đồ tanh, đồ mát vào là đi ngoài ngay, phân khi lỏng khi nát khi lại táo kết. Cuối cùng là Thiết chẩn, Lão bắt mạch thấy mạch huyền mà tế, hoặc mạch trầm hoãn, ấn vào vùng bụng thấy cơ bụng co cứng, ấn nhẹ thì đau nhưng xoa ấm lại dễ chịu. Từ những biểu hiện chân thực ấy, Lão mới định hình được chính xác thể bệnh để bốc thuốc gia giảm, không thể qua loa đại khái mà thành nghiệp được.

Viêm đại tràng co thắt dưới góc nhìn Y học cổ truyền: Căn nguyên từ đâu?

Bà con mình hay thắc mắc, tại sao cái đại tràng nằm ở bụng dưới mà hễ suy nghĩ, tức giận hay lo âu là nó lại lên cơn co thắt đau quặn? Trong y học cổ truyền, chứng bệnh này không gọi là viêm đại tràng co thắt mà thuộc phạm vi các chứng như Phúc thống (đau bụng), Tiết tả (đi lỏng) hoặc Trướng mãn (bụng đầy trướng). Gốc rễ của căn bệnh này liên quan mật thiết đến hai tạng: tạng Can (gan) và tạng Tỳ (lách – đại diện cho hệ thống tiêu hóa).

Lão giải thích thế này cho bà con dễ hình dung: Tạng Tỳ có nhiệm vụ vận hóa thức ăn, biến dưỡng chất thành khí huyết nuôi cơ thể. Tạng Can lại chủ về sơ tiết, điều đạt khí cơ, hiểu nôm na là điều hòa dòng chảy năng lượng và cảm xúc. Khi bà con lo nghĩ quá độ, áp lực cuộc sống đè nặng hoặc hay tức giận, khí của tạng Can sẽ bị uất kết lại, không sơ tiết được. Can khí uất lâu ngày sẽ quay sang “phạm” vào tạng Tỳ, bóp nghẹt chức năng tiêu hóa của Tỳ. Đông y gọi hiện tượng này là “Can tỳ bất hòa” hay “Can mộc khắc Tỳ thổ”.

“Cái bụng con người ta như mảnh đất, Can như cành cây ngọn cỏ, Tỳ như dòng nước nuôi dưỡng đất. Cây cỏ có thông thoáng thì đất mới tơi xốp, dòng nước mới chảy xuôi. Can khí uất kết làm cành khô lá héo, đâm rễ sâu làm nứt nẻ mảnh đất Tỳ vị, khiến khí cơ đảo lộn, co thắt từng hồi mà sinh đau đớn.”

Khi Tỳ vị đã hư yếu, lại bị Can khí chèn ép, công năng vận hóa thủy thấp bị đình trệ. Thức ăn ăn vào không tiêu hóa được, đọng lại thành tích trệ, gặp khí trệ ở đại trường gây ra hiện tượng co thắt dữ dội, tống đẩy phân ra ngoài liên tục sinh ra đi lỏng. Có những lúc khí cơ tắc nghẽn hoàn toàn, đại trường không nhu nhuận lại sinh ra táo bón. Cứ thế, vòng quẩn quanh đau – lỏng – táo làm bà con kiệt quệ.

Viêm đại tràng co thắt
Ảnh đại diện
Đừng chỉ chăm chăm giảm triệu chứng, muốn điều trị bệnh hiệu quả - an toàn - bền vững cần biện chứng được căn nguyên gốc rễ để luận trị giải pháp điều trị.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:

Những dấu hiệu điển hình cảnh báo đại tràng đang biểu tình

Bà con cần lưu tâm những biểu hiện sau để nhận biết sớm tình trạng viêm đại tràng co thắt, tránh để bệnh tiến triển nặng lòng vòng khó chữa:

  • Đau bụng quặn thắt theo cơn: Cơn đau thường xuất hiện ở vùng bụng dưới, đau dọc theo khung đại tràng. Đặc biệt, cơn đau rất dễ khởi phát sau khi bà con gặp chuyện căng thẳng, lo âu hoặc sau khi ăn các món ăn nhiều dầu mỡ, đồ tanh sống, rượu bia.
  • Rối loạn đại tiện thất thường: Đây là dấu hiệu rất đặc trưng. Bà con có thể vừa đi lỏng buổi sáng, buổi chiều lại táo bón, hoặc đi ngoài nhiều lần trong ngày nhưng luôn có cảm giác đi không hết bãi, mót rặn. Phân thường có lẫn chất nhầy nhưng tuyệt đối không có máu (nếu có máu là biểu hiện của bệnh lý khác nặng hơn).
  • Bụng trướng hơi, sôi bụng: Cảm giác bụng lúc nào cũng ậm ạch, căng tức như đầy hơi, ợ hơi liên tục, chỉ khi nào trung tiện (đánh rắm) hoặc đi ngoài được mới đỡ đau đôi chút.

Lão dặn rồi, hễ có những triệu chứng này, bà con không được chủ quan mua vài ba viên thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc nhuận tràng về uống tạm bợ. Việc lạm dụng thuốc tây chỉ giải quyết được cái ngọn lúc đó, làm tê liệt cảm giác co thắt tạm thời chứ không giải quyết được cái gốc Can uất Tỳ hư, ngược lại còn làm tổn thương thêm niêm mạc ruột, khiến bệnh ngày một lỳ lợm, khó chữa hơn.

Biến chứng nguy hiểm nếu không chữa trị từ gốc căn nguyên

Nhiều bà con chủ quan nghĩ bụng: “Thì thôi, chịu khó ăn uống kiêng khem một tí, đau thì chạy vào nhà vệ sinh chứ có chết ai đâu mà sợ”. Lão nghe mà xót xa, bởi viêm đại tràng co thắt kéo dài mãn tính sẽ bào mòn sức khỏe ghê gớm lắm. Cơ thể không hấp thu được chất dinh dưỡng dẫn đến suy nhược cơ thể, sút cân, thiếu máu, da dẻ xạm xịt, bủng beo.

Hơn thế nữa, hệ thần kinh thực vật ở đường ruột bị kích thích liên tục sẽ dội ngược tín hiệu lên não bộ, gây ra chứng mất ngủ kinh niên, đau đầu, suy giảm trí nhớ và biến đổi tâm lý. Bà con sẽ trở nên dễ cáu gắt, hay lo sợ, trầm cảm, sụt giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống. Lâu ngày, niêm mạc đại tràng bị co thắt liên tục, máu huyết không lưu thông tốt dễ dẫn đến viêm loét, polyp hoặc các tổn thương thực thể nghiêm trọng khác.

Bài thuốc dân gian xoa dịu đại tràng co thắt tại nhà cho bà con

Để giúp bà con xoa dịu bớt những cơn đau quặn bụng và ổn định lại đường tiêu hóa ngay tại nhà, Lão xin hướng dẫn một bài thuốc dân gian rất lành tính từ củ gừng tươi và củ nghệ vàng – hai vị thuốc quen thuộc trong vườn nhà.

Theo Đông y, gừng tươi (Sinh khương) có vị cay, tính ấm, vào các kinh Tỳ, Vị, Phế, có tác dụng ôn trung tán hàn, hồi dương thông mạch, chống co thắt và giảm đau bụng rất tốt. Nghệ vàng (Khương hoàng) có vị đắng cay, tính ấm, vào kinh Can, Tỳ, có tác dụng hành khí phá huyết, thông kinh chỉ thống, giúp làm lành các tổn thương và làm dịu đi sự kích thích ở đại tràng.

Cách thực hiện bài thuốc như sau:

  1. Chuẩn bị 1 củ nghệ vàng tươi nhỏ và 1 nhánh gừng tươi bằng ngón tay cái.
  2. Đem rửa sạch, cạo bớt vỏ rồi giã nát cả hai thứ.
  3. Cho hỗn hợp vào bát, đổ thêm khoảng 150ml nước sôi vào hãm trong 15 phút như hãm trà.
  4. Chắt lấy nước cốt, hòa thêm 1 thìa cà phê mật ong nguyên chất vào khuấy đều.
  5. Bà con uống khi nước còn ấm, chia làm 2 lần uống sau bữa ăn sáng và bữa ăn tối khoảng 30 phút.

Bà con kiên trì áp dụng bài thuốc này liên tục trong 2 – 3 tuần sẽ thấy bụng dạ êm hơn, giảm hẳn các cơn co thắt đột ngột. Tuy nhiên, Lão cần lưu ý rõ: Bài thuốc này chỉ phù hợp với những người bị viêm đại tràng co thắt thể hư hàn (bụng lạnh, thích ấm, đại tiện lỏng). Đối với phụ nữ đang mang thai, người đang bị nhiệt độc thịnh (người nóng, táo bón nặng, khát nước nhiều) hoặc người có bệnh lý về gan mật nặng thì không nên tự ý dùng bài thuốc này.

Bài thuốc từ gừng nghệ mật ong tuy tốt nhưng chỉ là giải pháp tạm thời giúp làm nhẹ bớt ngọn bệnh ở bề ngoài. Để dứt điểm tận gốc rễ chứng bệnh này, y học cổ truyền cần một phương pháp toàn diện hơn, đi sâu vào điều hòa tạng phủ, sơ can giải uất và bình vị kiện tỳ. Thấu hiểu nỗi vất vả ấy của bà con, Lão cùng các cộng sự tại Trung tâm Thuốc dân tộc đã dành trọn tâm huyết nghiên cứu, ứng dụng nguyên lý “Công bổ kiêm trị” để phát triển giải pháp đặc trị chuyên sâu. Bài thuốc sử dụng nguồn dược liệu sạch đạt chuẩn GACP-WHO, được bốc thang truyền thống và gia giảm linh hoạt tỷ lệ vị thuốc theo đúng thể trạng hư thực, hàn nhiệt riêng biệt của từng người bệnh, giúp phục hồi niêm mạc, nâng cao hệ tiêu hóa bền vững.

👉 Mời bà con tham khảo chi tiết giải pháp điều trị toàn diện tại đây: BÀI THUỐC CHỮA BỆNH ĐẠI TRÀNG

Lời căn dặn của Lão Tuấn về chế độ dưỡng sinh cho người bệnh đại tràng

Bà con nhớ nhé, đối với bệnh viêm đại tràng co thắt, tâm lý và chế độ ăn uống quyết định đến một nửa sự thành bại của quá trình điều trị. Nếu cứ uống thuốc mà cái tâm không an, ăn uống vô tội vạ thì thần y cũng phải bó tay. Vì vậy, Lão dặn bà con cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc dưỡng sinh sau:

  • Giữ tinh thần lạc quan, thư thái: Hãy học cách buông bỏ bớt âu lo, không làm việc quá sức hay suy nghĩ tiêu cực. Mỗi ngày, bà con nên dành 20 – 30 phút đi bộ nhẹ nhàng hoặc tập hít thở sâu theo phương pháp dưỡng sinh để điều hòa Can khí, giúp khí huyết lưu thông, làm giảm bớt áp lực lên hệ thần kinh đường ruột.
  • Ăn uống thuận tự nhiên, điều độ: Thực hiện ăn chín uống sôi. Tránh xa các loại thực phẩm dễ gây kích thích như đồ ăn cay nóng (ớt, tiêu), đồ ăn nhiều dầu mỡ màng, các loại dưa muối chua, đồ tanh sống (tiết canh, gỏi cá). Đặc biệt cấm tuyệt đối rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích.
  • Tạo thói quen tốt cho đường ruột: Bà con nên ăn đúng giờ, ngủ đúng giấc để lập lại nhịp sinh học cho cơ thể. Tập thói quen đi đại tiện vào một khung giờ cố định trong ngày, tốt nhất là vào sáng sớm để thải trừ độc tố ra ngoài.

Bệnh tật từ ngoài vào thì dễ đuổi, nhưng bệnh sinh ra từ nội tâm, từ sự bất hòa của tạng phủ bên trong thì cần sự kiên trì, thấu hiểu. Lão mong bà con luôn giữ vững cái tâm kiên định, lắng nghe cơ thể mình từng chút một để cùng Lão tìm lại sự bình an cho bụng dạ.

Nếu bà con đã áp dụng nhiều cách, uống nhiều loại thuốc mà cơn đau bụng quặn thắt do viêm đại tràng co thắt vẫn hành hạ dai dẳng, bụng dạ vẫn bất an, ăn uống kém sút, xin chớ âm thầm chịu đựng một mình. Bà con có thể đến trực tiếp Trung tâm Thuốc Dân Tộc để Lão xem mạch, bắt bệnh cụ thể, hoặc nếu ở xa ngại đi lại, bà con hãy chụp ảnh sắc mặt, gửi hình ảnh vùng bụng hay kết quả thăm khám và kết nối ngay với Lão qua Zalo 0972.606.773 hoặc trò chuyện trực tiếp tại Messenger Lão Tuấn. Lão luôn ở đây để lắng nghe, thấu sẻ và đồng hành cùng bà con trên con đường tìm lại sức khỏe tự nhiên.

Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc

Chia sẻ bài viết mạng xã hội:
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn
BS CKII. TTUT Lê Hữu Tuấn

Lão gửi gắm đôi điều:

Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!