- Nguyên PGĐ chuyên môn TTKTC bệnh viện YHCT Trung Ương
- Viện phó Viện y dược cổ truyền dân tộc
- PGĐ chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc
- Hậu duệ của Y Tổ Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác
Làm gì khi bị đau dạ dày cấp? 4 phương pháp xoa dịu tức thời
Chào bà con thân mến!
Mấy ngày gần đây, Lão tiếp nhận không ít lời nhắn nhủ của bà con hỏi về những cơn đau bụng dữ dội, cồn cào đến đột ngột giữa đêm hoặc ngay sau bữa ăn. Người thì mô tả nó nóng rát như có lửa đốt trong lồng ngực, người lại bảo đau quặn thắt đến vã cả mồ hôi hột, không tài nào chịu nổi. Thú thật với bà con, chứng đau dạ dày cấp tính này tưởng chừng là chuyện thường gặp ở thời đại nay, nhưng nếu không xử lý kịp thời và đúng cách, nó có thể dẫn đến nhiều hệ lụy khôn lường cho tạng phủ. Vì vậy, hôm nay Lão ngồi lại đây để dặn dò bà con thật kỹ lưỡng về việc chúng ta nên làm gì khi bị đau dạ dày cấp, giúp xoa dịu tỳ vị ngay tại nhà bằng những phương pháp thuận tự nhiên nhất.
Hiểu về cơn đau dạ dày cấp theo lý luận y học cổ truyền
Trong Đông y, chứng bệnh này được gọi là Vị quản thống. Dạ dày (vị) chính là bể chứa nguồn dinh dưỡng, phối hợp cùng tỳ để vận hóa thủy cốc nuôi dưỡng toàn bộ cơ thể. Khi cơ thể khỏe mạnh, vị khí phải đi xuống (vị khí chủ giáng) để đưa thức ăn đi qua đường tiêu hóa. Tuy nhiên, khi bà con ăn uống thất thường, dung nạp quá nhiều đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, hoặc để tinh thần căng thẳng, uất ức kéo dài, can khí sẽ uất kết lại.
Can mộc khắc tỳ thổ, khi can khí quá vượng sẽ hoành nghịch sang tỳ vị, làm vị khí không thể giáng xuống mà nghịch trở lên trên. Sự tắc nghẽn này gây ra tình trạng khí trệ, huyết ứ, kinh lạc ở dạ dày bị bóp nghẹt, từ đó dẫn đến cơn đau dạ dày cấp tính với các triệu chứng điển hình như đau thắt vùng thượng vị, ợ chua, nôn mửa, lòng dạ bồn chồn không yên. Lão dặn rồi, không nên chỉ nhìn cái biểu hiện đau đớn bên ngoài mà cuống cuồng dùng các loại thuốc giảm đau cắt ngọn, bởi điều đó có thể làm mờ triệu chứng, khiến tỳ vị ngày càng suy kiệt, thậm chí dẫn đến xuất huyết hoặc thủng dạ dày cực kỳ nguy hiểm.

Mỗi người có một phác đồ riêng, bà con để lại thông tin, Lão Tuấn sẽ tư vấn trực tiếp:
Những việc cần làm ngay khi đối mặt với cơn đau dạ dày cấp tại nhà
Lão thấy nhiều bà con mình khi cơn đau ập đến thường mất bình tĩnh, chạy đi tìm đủ mọi loại thuốc tây để uống. Thay vì hoang mang, bà con hãy thực hiện ngay các bước sơ cứu tỳ vị thuận tự nhiên, an toàn và dễ làm dưới đây để giúp xoa dịu tổn thương kịp thời.
Thả lỏng cơ thể và chọn tư thế nằm phù hợp
Điều đầu tiên bà con cần làm là ngừng ngay mọi công việc đang dang dở, tìm một không gian thoáng mát, yên tĩnh để nghỉ ngơi. Khi tỳ vị đang co thắt dữ dội, việc tiếp tục vận động hay suy nghĩ căng thẳng chỉ làm can khí thêm uất, khiến cơn đau dữ dội hơn. Bà con nên nằm nghiêng sang bên trái hoặc nằm ngửa, kê cao chân một chút bằng một chiếc gối mềm. Tư thế nằm nghiêng sang trái sẽ giúp phần dạ dày thấp hơn cuống họng, hạn chế tình trạng vị toan (axit dạ dày) trào ngược lên thực quản, đồng thời giảm bớt áp lực co thắt lên thành vị, giúp cơ thể dần đi vào trạng thái thư thái.
Áp dụng mẹo xoa bụng thuận chiều kinh lạc
Lão nói rõ hơn cho bà con dễ hình dung về phương pháp xoa bụng chữa đau dạ dày, đây là một cách hành khí hoạt huyết rất hiệu quả trong Đông y. Bà con hãy áp lòng bàn tay phải lên vùng bụng, lấy rốn làm trung tâm, từ từ xoa nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ với lực vừa phải. Việc xoa bụng này giúp kích thích các huyệt đạo vùng trung tiêu như huyệt Trung Quản, Thiên Xu, giúp điều hòa vị khí, giảm tình trạng khí trệ và hỗ trợ khí huyết lưu thông thông suốt. Bà con có thể xoa liên tục trong khoảng 10 đến 15 phút cho đến khi cảm thấy vùng bụng ấm dần lên, cơn co thắt dạ dày từ đó cũng sẽ dịu đi đáng kể.
Sử dụng liệu pháp chườm ấm vùng thượng vị
Trong y lý cổ truyền có câu: “Thông bất thống, thống bất thông”, nghĩa là khí huyết lưu thông thì không đau, đau là do khí huyết bị tắc nghẽn. Cơn đau dạ dày cấp nhiều khi do hàn tà (khí lạnh) xâm nhập làm co thắt mạch máu. Lúc này, bà con hãy dùng một chai nước ấm (khoảng 50 đến 60 độ C), một túi chườm chuyên dụng, hoặc sấy ấm một chiếc khăn bông rồi đắp lên vùng bụng trên (thượng vị). Nhiệt độ ấm áp từ túi chườm sẽ thẩm thấu qua da, làm giãn các cơ trơn dạ dày đang bị co quắp, thúc đẩy huyết dịch tuần hoàn, tiêu tán hàn tà và mang lại cảm giác dễ chịu tức thì cho lòng dạ.
“Y đạo là đạo nuôi sống con người, tỳ vị là gốc của sinh mệnh. Khi lòng dạ bất an, tạng phủ bứt rứt, hãy mượn hơi ấm của cỏ cây và đôi bàn tay để định lại khí huyết, ấy là bước đầu tiên của dưỡng sinh trị bệnh vậy.” – Lão Tuấn
Mẹo dân gian lành tính giúp làm dịu vị quản thống cấp tốc
Bên cạnh các biện pháp tác động vật lý bên ngoài, bà con có thể tận dụng ngay những nguyên liệu thảo mộc có sẵn trong gian bếp nhà mình để pha chế những thức uống ấm áp, có tác dụng trung hòa axit và bảo vệ niêm mạc dạ dày.
- Sử dụng nước gừng tươi ấm: Gừng tươi trong Đông y gọi là sinh khương, có vị cay, tính ấm, vào các kinh phế, tỳ, vị. Sinh khương có công dụng ôn trung tán hàn, hồi dương thông mạch, chỉ ẩu (chống nôn) rất tốt. Khi bị đau bụng cấp, bà con thái 3 – 5 lát gừng tươi, đem hãm với 200ml nước sôi trong 10 phút rồi nhấp từng ngụm nhỏ. Hơi ấm và vị cay của gừng giúp xua tan hàn khí trong dạ dày, làm dịu cơn co thắt tức thì.
- Uống nước tinh bột nghệ kết hợp mật ong: Mật ong (bách hoa cao) vị ngọt, tính bình, có tác dụng hoãn cấp chỉ thống (giảm đau cấp tốc), nhuận tràng, thanh nhiệt giải độc. Nghệ vàng chứa hàm lượng curcumin cao giúp kháng viêm, làm lành các vết loét ở niêm mạc vị quản. Bà con pha 2 thìa cà phê tinh bột nghệ cùng 1 thìa mật ong nguyên chất vào một cốc nước ấm, khuấy đều rồi uống từ từ. Hỗn hợp này như một lớp màng bảo vệ tự nhiên, che phủ niêm mạc dạ dày khỏi sự tấn công của dịch vị.
- Trà cam thảo thanh nhiệt, điều hòa tỳ vị: Cam thảo là vị thuốc có vị ngọt, tính bình, có khả năng hoãn cấp chỉ thống, điều hòa các vị thuốc và làm giảm kích ứng niêm mạc rất mạnh. Khi dạ dày rát bỏng, một cốc trà cam thảo ấm sẽ giúp trung hòa lượng axit dư thừa, giảm bớt sưng viêm ở các ổ loét.
Bà con nhớ nhé, các mẹo dân gian kể trên chỉ phù hợp hỗ trợ xoa dịu các cơn đau ở thể nhẹ, do ăn uống sai cách hoặc lạnh bụng nhất thời. Với những trường hợp đau dạ dày cấp có kèm theo sốt cao, nôn ra máu, đi ngoài phân đen quánh như nhựa đường, hoặc cơn đau dữ dội khiến bụng cứng đờ như gỗ, bà con tuyệt đối không được tự ý lưu lại nhà áp dụng mẹo, mà cần phải đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời, tránh biến chứng thủng dạ dày hay xuất huyết tiêu hóa ồ ạt.
Đối với những bà con thường xuyên phải chịu đựng các cơn đau dạ dày tái đi tái lại, Đông y quan niệm phải chữa trị toàn diện dựa trên nguyên tắc Công – Bổ kiêm trị. Thấu hiểu nỗi khổ sở ấy, Lão cùng các cộng sự tại Trung tâm Thuốc dân tộc đã dành trọn tâm huyết phát triển bài thuốc dạ dày dạng thang truyền thống độc quyền. Bài thuốc là sự phối ngũ chặt chẽ của 4 nhóm thảo dược chuyên biệt: trào ngược, viêm loét HP, sơ can giải uất và bình vị kiện tỳ. Với thành phần chiết xuất từ nguồn dược liệu sạch đạt chuẩn GACP-WHO, bài thuốc không chỉ giúp giảm nhanh các triệu chứng đau rát thượng vị, ợ chua, trào ngược, kháng viêm và diệt khuẩn HP từ gốc, mà còn tập trung phục hồi niêm mạc tỳ vị, nâng cao chức năng tiêu hóa bền vững, ngăn ngừa bệnh tái phát theo lộ trình từ 1 đến 3 tháng, gia giảm linh hoạt theo đúng tạng người của từng bà con.
👉 Để tìm hiểu giải pháp điều trị triệt để bệnh lý dạ dày bằng thảo dược tự nhiên, mời bà con tham khảo chi tiết BÀI THUỐC DẠ DÀY
Chế độ ăn uống dưỡng sinh phòng ngừa cơn đau tái phát
Sau khi cơn đau dạ dày cấp đã được kiểm soát ổn định, việc chăm sóc và dưỡng sinh cho tỳ vị thông qua con đường ăn uống hàng ngày là vô cùng quan trọng. Cứ để tỳ vị tổn thương mãi thì hại lắm đấy, sức khỏe tổng thể cũng theo đó mà sút giảm.
- Lựa chọn thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa: Trong những ngày đầu sau cơn đau, bà con nên ưu tiên ăn các món thanh đạm, được nấu chín kỹ, mềm nhừ như cháo hạt sen, súp rau củ, món hầm hoặc canh loãng. Những món ăn này giúp dạ dày không phải co bóp quá mạnh, giảm bớt gánh nặng làm việc cho tỳ vị mà vẫn đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng để cơ thể hồi phục.
- Tuân thủ nguyên tắc ăn chậm, nhai kỹ: Khi nước bọt được tiết ra nhiều trong quá trình nhai, nó chứa các enzym giúp trung hòa một phần axit dạ dày và hỗ trợ quá trình phân rã thức ăn trước khi xuống vị quản. Bà con nên chia nhỏ các bữa ăn trong ngày thành 5 – 6 bữa, tuyệt đối không ăn quá no trong một bữa gây căng giãn dạ dày quá mức, cũng không nên để bụng quá đói khiến axit ăn mòn thành niêm mạc.
- Kiêng tuyệt đối các chất kích thích và đồ ăn gây hại: Lão dặn đi dặn lại bà con, muốn lòng dạ bình an thì phải tránh xa các loại quả có tính axit cao (như chanh, cóc, xoài xanh), các gia vị cay nóng (ớt, tiêu, tỏi), đồ ăn nhiều dầu mỡ chiên rán khó tiêu. Đặc biệt, rượu bia, thuốc lá và các loại nước ngọt có ga là những “kẻ thù” hàng đầu làm phá hủy lớp màng nhầy bảo vệ dạ dày, kích thích bài tiết dịch vị gây ra những cơn đau cấp tính dữ dội.
- Giữ tinh thần an nhiên, tránh xa lo nghĩ: Tâm có an thì vị mới ổn. Hãy tập thói quen ngủ đúng giờ, đủ giấc, dành thời gian đi bộ nhẹ nhàng hoặc tập các bài tập dưỡng sinh, hít thở sâu để giải tỏa can uất, giúp vị khí được điều hòa thông suốt.
Cơn đau dạ dày cấp thực chất là lời cảnh báo nghiêm trọng từ bên trong cơ thể, nhắc nhở bà con đang bỏ bê và đối xử không tốt với chính tỳ vị của mình. Nếu bà con đang lo lo lắng trước những biểu hiện bất thường của đường tiêu hóa, bụng dạ thường xuyên chướng ấm ách, ăn uống không ngon miệng hoặc muốn được tư vấn cụ thể về lộ trình phục hồi tỳ vị bằng y học cổ truyền, hãy liên hệ trực tiếp với Lão. Bà con có thể chụp ảnh kết quả nội soi, xét nghiệm, ảnh rêu lưỡi hiện tại gửi cho Lão qua Zalo 0972.606.773 hoặc gọi trực tiếp đến số điện thoại 0972 606 773, Lão sẽ xem xét cặn kẽ và đưa ra lời khuyên phù hợp nhất với thể trạng của từng người.
Lão Tuấn – Tinh hoa y học dân tộc
Lão gửi gắm đôi điều:
Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!


